SOLAR ENERGY IN BELCHIANG ANG AW- I

Kan hriat thin mahni se a la hre lo te kan awm tak in a ttheih anga chiang tur in han sawi chho dawn ang aw niang. Kum vaibelchhe 4.6 vel kal ta atang khan Ni (Sun) hi, Planets,asteroids,comets, etc ten an hel kual vel a. Kan awmna lei (Earth) pawh hian Ni khi a hel kual ve a. Ni a helna kawng ah erawh hi chuan a sawl (elliptical orbit) zawng in a hel a, Ni (Sun) hi Solar System lairil (Heart of solar System) an ti hial ani. Ni hi Ball ang mai a mum leh lian hi Gas hydrogen and Helium in fin ani a, hydrogen atoms hi a atam em em a.Nuclear Fusion reaction ( Atom laimu zang zawk te in fin in laimu rit zawk a siam chhuah dan sawina) vang in Hydrogen atom te hian Helium an lo siam a, Hydrogen nuclei 4 hian helium pakhat a siam anga ngaih ani. Chung zawng zawng chu Ni laimu(Core) ah a insiam reng a, chu vang chuang ni zung chakna (Energy) namenlo a insiam chhuak reng mai a ni..
Ni hi kan awmna lei aiin alet 110 vel in a lian a. Tihian entirna siam teh ang, Mihring hi mita hmuhtham loh khawpa te lo ni ta ila, kan awmna lei hi 1.3cm (sunhlu rah tiah vel) lo ni ta se, Ni chu 1.5metres vel a lian ani daih ang. Ni laimu-a a chakna(energy) insiam kha kum maktaduaih chuang hnu ah a hmai (surface) alo thleng ni a chhut ani a. kan awmna lei atang in Ni hlatzawng hi a kiar/hla lai ah 150,000,000,000 metres vel ania.Ni zung chakna (Sun light)hian second khat ah 30,000,000 metres a thleng hmana, tichuan ni eng hian kan awmna lei lo thleng tur in 500 seconds ( 8Mins 20 secs) vel a mamawh a, a zim lai/hnai lai ah 147,000,000,000 metres vel ani a, helai hmun atanga nizung in kan awmnalei thlenna tur in 490seconds (8Mins 10 secs)bawr vel angai ang tihna anih chu. Ni Chakna hi direct in dawng dawn ni ila keini nunna nei te tan hian a hlauhawm em em a. Kan Pathian hian thil hi alo siam thiamkhawp a, Ozone layer kan tih mai khan heng Ni zung/ chakna te hi alo thlifima,a then te chu a lo thawn let leha, kan awmna leia lo thleng te hi chakna(energy) alo hniam ta a, chung ni zung chakna thenkhat te chu evaporation atan, tuifianriat, lei leh thlai ten an lo hmanga,ala bang te chu electricity siam nan kum tluan in alo tawk em em ani.

Awle, thupui lamah lut chho dawn ta ila, Solar Electricity chu enge ni ta le? Ni (Sun) chakna kha Solar Power Plant kaltlanga electric siam chhuahna hi ani a.Engti fakau a chakna (Energy) hi Ni ah hian alo awm theih kan ti mai thei. Ni zung chakna chu Ni laimu (Core of sun) atanga lochhuak kan tih vek kha a ni a sin.
Sawi zel mai ang aw, Aizawl hi 92.72oE and 23.73oN a awm kan ni a, Ni Zung hi kan dawng tha viau a, a chawhrual in Ni khat ah Sq metre huam chhung ah 4.68 Kwh ( 4.68kWh/ m2/day) a khawl thei ani. Kan Calculator hmanlai te kha han en ila, chung Ni zung/ Ni eng hmang chu kan hmu nual ang, Off pawh angai hranlo a, eng hmang khan a in chawm nung mai ani, akum tel fe kan hmang anih hi. Ramchang kang ah te chuan Traffic control nan te an hmang na sa a, tin, Street light ah te pawh Mizoram ah ngei pawh kanhmang chho zel tawh a. Street light ah phei hi chuan Sensor a awm a chu chuan tlai khaw thim leh zing khawvar ah automatic in a in on in a in off tir thei a sin.In lam ah pawh hmang kan tam ta zel a. Tun ah pheichuan Aizawl ah pawh chhungkaw zachuang fe in Solar Inverter chu inchhung tih en nan an hmang tawh ania.
Solar plate kan tih mai Solar Photo voltaic plant hian Ni zung chakna chu Direct Current (DC) ah alo siam ta ani, chu chu AC ah inverter in alo convert a inchhung tih en nan an hmang thei t a ani. Tin Solar hmanga tuilumna Solar Water Heating System (SWHS) te pawh kan in tih hmuh chhoh mek zel bawk a. ( Tun a tan chuan a sei dawn tlat, lehpek ah kan chhunzawm leh dawnnia)

A NA A SIN

Laipuitlang leimin avanga ,nun chan ta te baka, an chungte zawng zawng tan ka hlan e.)
Ka mu chu ka harh chiang ngei mai, Curent a lo thim vek a, kawlaphe zawr zawr a, khawpui ari dur dura , Ruah atla nasa in thli te lah chu a ri vuk vuk mai a. Kei lah Ruah leh thli hlau chi ka ni bawk nen, ka lu chu lukham hnuai ah thuk ru in, Blanket in ka in khuh hlun maia, Hlauhna in ka tiril aman a, ka khura, ka thlan lah chu atla nasa em em mai leh nghal. Engtia rei nge chutia ka awm dawn ka hre lo,ka thaw a chham mai dawn in ka hria a. Chutia ka awmlai chuan ka beng bula ka handset chu a lo rum vung vung mai a, ka hlauh a zual in ka thinphu a ti rang a, ka tiril ah min man in hlau leh khur chung in thim tham ah kan dap a, chutah fiah lo ruai a kan en chu ‘Mr Calling’ tih hi ka hmu thei a, Ka thianpa hi Mr tiin ka save mai a, ani chuan ‘Duat’ tiin min ko mai thin. Ka harh chiang kawk mai a. Chutah ‘Hello’ kan ti chu, thaw ri deuh hrawk hrawk hian ka hria a, a hlauh hian ka hlau ta tulh tulh mai, kan ‘hello’ nawn leh hnu chuan
‘Duat, mu thei em?’ rawn ti deh hrawk a, kei chuan ‘Ti nge enge thleng a Mr..enge awmzia’ kan ti a. ‘Duat, uluk tak in ngaithla la, chi ai suh , tun ah hian i duh leh ka aw hi lo record la, kan awmna in a chim a, lei hnuai ah hian ka tang mek ani, engtik ah nge ka lo chhuah ang ka hre lo a, ka phone hi ka khoih rem chang hlauh a, ka lo phone che nih hi’ a rawn ti a, athaw ri leh hawlha, ‘Mr a ni thei lo enge awmzia, ka awih lo’ ka ti a khum ah ka thu chhuak hlawl a, ka khum bula emergency light in chhawp chu kan ti eng a,ka thawm hria chuan ka nu leh pa te pawh an lo lut a thil awmzia min zawt a, mahse chhang thei ka ni lo, ka mittui hi aluang nghal zawih zawih a. Phone pawh chu la kang tur in chakna ka neilo, K Pa chuan alo la a, an en a, Ka thianpa ani tih a hre nghal a, ‘hello’ ati a, ahnu chuan loudspeaker a dah chuan Mr a thusawi chu kan ngaithla a,
A tawng ri a tang chuan hrehawm a tih hmel em em a, ‘Duat , tun ah hian ka nu leh pa ka chhungte hi engtin nge an awm ka hrelo a, keimah ang bawka, hrehawm tak ana awmhi ka ring a,pui tur in chet khat pawh ka che sawn thei lo, ka rilru a awm hmasa ber chu nagmah hi I ni a, nachin lawk a ka lo len a,thli thaw vuk vuk hnuai a, vawt ti tak a in in atang ka haw tur in kaai min thlah lai , Mr riak law law maila, ruah in a nan ang che I tihlai te kha mit thla ah a lang asin, khatia ka haw tur I bianga mangtha tih pah mi hmuh hlau tak aka chuks che kha engtik ahnge ka chhunzawm leh ang le traw, (thawk anal ri leh te tea, ka chhungte mittui pawh atla a, keipoh tah hawm hawm mai ka chak a) Mahse maw, ka haw kha ka chhungte khan minlo la nghak a, chhung inkhawm kan nei a, khangte kha kan chhungkaw in hmuh tawp alo nita, Duat, inneih a, kristian chhungkaw din hun te kha kan sawi nasa, kan chak tawh tiraw, ( ani pawh chu a tah aw tuau tawh a) mahse duat….ka awmna hmun hi a hrehawm em a, heta tang hi chuan kristian chhungkaw dina nang nen ahlim tak kan awmtheih ka rinna hi a awm tawh lo a sin, ka kawng chin hnuailam hi eng tin nge a awmka hre lo a, ka awmbawr chiah hi ka che thei a, mahse hei thawk pawh a har tan tawh sin, duat min hre thei em…I aw vawikhat tal hriat ka van chak em, min hmangaih thu vawikhat tal min han hrilh leh ta che..ka in sum thei tawh lo ka tap chhuak hawm hawm a, ka nu chuan a awmah min kuah chuan, mambawih chhang ta che hei , ti bak chu a sawithei bik lo, ti chuan ka theihba sawm khawm in ‘Mr , ka hmangaih che ka hmangaih ngawih ngawih che chhel takin awm rawhh aww….. ka ti chuai raih a, a reh vang vang hnu chuan fiah lo tak hian, Duat ka kal ahun dawn, hei min hruai tu tur an lokal tawh ania, ka nu leh pa pawn min lo huih, anuam dawn tuk, lokal ve ngei ngei rawh aw, ka lo hmuak dawn che nia,ka hmangaih mangt….. thawm hriat tur a awm ta lo, aw chhuah in ka tap a, khang tluk ahun hrehawm kha a awm lo ang, ka pa in hello hello a ti ri chu ka hre ruai ruai a, abak hriat ka nei tawh lo.
Kan harh chu khua alo var tawh a, minlo thut bial laiha ,ka hawi vela mahse ka Mr-a, ka damlo nih khua a ka bula lo awm a,Duat taka min chula, nuisang chung a min lo en thin tu kha a awm tawh lo, ava na tak em..ka hmangaih ka chanta..Lalpa I remruat hi ka tan ava na em. Mr-a chu I hnen ah i hruai tawh a, ngah nge min hruai ve nghal loh ? Ka in nghahna, ka dam chhan , atana rinawmtak leh thiang hlim tak ka awmna, Kristian chhungkaw din tura kan inbuatsaih laia ti mai min laksan maile..ava na em LALPA….

PUITEA THLAN TLANG- AH - II

(Part I kha hetah hian a awm tawh a ) a ka tang chuan thisen hi a rawn luang chhuak nguai nguai a, rawn tawng atum a ang zuau zuau a, a tlin ngang lo, ami an lo pung khawm a a then an rak che chula schooll naupang an lo pung khawm bawka, a thisen luang te chu kan hruk fai sak a , akhuh kherh kherh chung chuan ka mit meng chu chiang tak in min rawn en a, apa anu rawn ti zawi sap a a mit chu a chhing duar duar amai a, ka awmdan kha ka sawi thiam lo ka bing mup mup mai a, mumang lam te pawh a ang zawk hial in ka hria, chutah hnung lam atang in min lo khawihtu an awm a fiah lo ruai hian a thusawi chu ka hre ruai ruai a, Puitea ka pawmlai chu min lo laksak in motor ah an hlang lut a, kei poh chuan ka lut ve nghal a,motor chhung ah pawh chuan Puite kut chu vuan in abula h chuan ka thu reng a, men khat pawh hia arawn meng lo, thawk erawh a harsat aniang a rawn kang leh deuh ur ur thin. Ka phili buai bawk nen ka awmdan pawh hi ka hre mumal lo. Damdawiin kan thleng a Casualty ah kan luhpuia , pawn ah min nghak tur chuan min ti a, chutah min kalpui tu Puitea thian te nu leh Pa thenkhat te chuan in phih harh tur in min ti a. Kan han in phih harh hnu chuan Kan in lam chanchin ka la hrilh miah lo tih ka in hre chhuak a. Ka mobile kan la kang a, mahse ngaihtuahna thar alo awm a, Kan nu ve be ta ila, engtin nge a awm ang, ani raipuar thlaleh lawka naute nei tawh tur ani bawk si, eng tiang innge bul kan tan ang, ti in ka phone chu kan hum ta ran a, Chutah loh theih lohna chuan min tur tawh si, Kannu chu kan phone a ring ri ral ral maia, la theilo mahse ka vui lo ang, nidang a phone alak har te hian ngatinge ka ti vat thin. Mahse tun tum erawh chu aphone ri ri te chu ngaihthlak hreh awm ka ti ngawih ngawih a, Chutah dan ngai in kan nu aw ngei mai chuan felfai no nalh tak in arawn hello lehta mahse sawi tan dan tur ava vang em.. vawi thum vel laia rawn hello hnu chuan, Puitea nu, hei Puite a motor in a su thawi deuh a, damdawiin ah kana wm mek a, mahse ngaihtuah awm in a awmlo tih chu lungchhiat insum tak in ka swia, mahse anihna dik tak ah erawh chuan a dam chhuah karring hlawl lo. Ani chuan arang tak leh ring tak , athin thawng tak tih hriat in,’ khawi hmun ah nge, engtin nge a nih thei ka phal lo;’ tiin tah nena chhunzawm ta nghal a keipawn aw ka chhuah thei lo, ka hnuk a ulh a. A hnu deuh chuan Ka pa aw ngei mai hian hello enge thil awmzia arawn ti a, Ka pa bul ah chuan hnuk ulh teuh chung in Puitea motor in a su a, tun ah hian Civil Hospital Casualty ah a awm mek a rang lam in lo phei ru ka ti a, phone chu ka ti hlum nghal a. Ka mittui chu dan rual loh hian a lo tla. Bang ngheng chuan ka tap ta char char a, chutah ka mitthla a ahma darkar li liam ta lawk a, kan chhun kua a exer kan lak lai a, Puite thu sawi te chu alo lang uarh uarh mai a. Chutah meuh chuan ka tap chhuak lo thei lo,.ka dar ah hian min rawn sawi tu an awm leh a, kan dah chuah chuan Doctor kawrvar ha zaidam hmel deuh mai hian , ‘Ka pu i Fapa chu kan han en a, an su na ang reng a, a luleh a awm lam hi sawhnat hmel riau mai, zai te angai nghal dawn a,mahse theitawp kan han chhuah anga atha leh mai tur ah chuan kan ngai minlo nghak reng dawnnia a rawn tia , A thusawi chu kan kalpuitu te mai bak ah in entir ve dang te pawn an lo ngaithla thap maia.

Puitea hmel awmdan ka hmuh khan keichuan beiseina ka nei tawh lo, mahse Pathian chauh in a hria tih chu alo lang nghal a, rilru tawngtaina te chu chum bungrum ngenngawl tak si chuan kan nei a. Chutia ka melh ngai ka melh reng lai chuan Police pakhat hian min lo hrethiam lawk ka pu arawn ti a, ka mittui tla te kan hru hul hnu chuan ani chuan, ‘Ka pu hei i fapa sutu chu ani a ti a sawi ri ka hriat rual chuan, ben nghal thuai mai hi ka duh a, mahse kan en chuan Nula in vawngfel tak mai, zahzum hmel tak pakhat hi alo ni a, hrehawm atih hmel em em mai a, a mittui hi a luang zawih zawih a, a hmel kan en chian pawh leh ka lainat na a zual a, ka mitmeng pawh hi min en ngam lo. Police chuan dan ang in case te kan han la phawt anga tia asawi lai mek chuan, Puitea nu leh api leh pute ho chu an lo thleng ve ta nghal a, chutah Puitea nu raipuar lian tawh tak mai, mitmeng sen rem mai min rawn pana, beisei nei hmel taka min rawn melh chu ka en ngam hlawl lo, alak ah enge ka sawi anga, engtin nge ka tih ang, lehlam ka hawi a kamittui tla chu dan rual ani lo. Kan nu chuan Puiteapa tih bak a rawn sawi thei bik lo, A tap nghal zawih zawih a, Ka nu leh pa te chuan hnem tum pawh nise angaihna a awm lo. Chanchin hrilh theih ang ang chu thenrual tha ten an lo hrilh mawlh mawlh a, Kei leh kan nu erawh chu kan in tah siak hi ani ber mai.

Darkar aliam hnu chuan,in zaina room chu an rawn hawng dek dek a, Doctor vek chu rawn chhuak leh in, pawi tih hmel tak hian amit in min rawn zawng ruai a, min hmuh chuan min lo pan a, kei leh kan nu chuan nghakhlel takin a thusawi tur chu kanlo ngaichang a. Khuh kharah kharh pah chuan, ‘Ka pu theitawp kan han chhuahna a, a pawi ka ti hle mai... a insawhna em a, athisen ahloh hnem nen kan chhan hman ta ngang lo ani’, anti mai chu ka damchhung ka hriat tawh a thusawi in min vuak nat ber tum ala ni ang. Puitea nu chu biaktheiloh in a awm nghal a,keilah in buaipui thei ka ni tawh hek lo.
Puitean min kal san atang in kum alo thar , Pathian pawn naute duhawm tak mai Puitea duhthusam ngei mai, mipa pek in kan awm leh ta a, A hmu apiang in a U a va han ang em em ve an ti zel mai a. Kan hlim in kan lawm em em a chutih rual erawh chuan a U liamta erawh kantheih nghilh thei chuang lo. Kan let leh zawk anga, Khatia Puite an tawhsual an tawh tak ah kha chuan thenrual te a lo fel em em maia, min ui pui tu an tama, min sunpui tu lah tam bawk. A school kal na a a thian te thleng in an ui em ema , kan lak ah Pathian atha em em mai a, vui ngam chi kan ni reng reng lo. A sutu nula pawh kha, kan veng thenawm lawk ami alo nia, nula nung chang zawi tak,kohran leh khawtlang ah pawh in hmang an veng a pawh an chhuan ruk tak mai, mi hausa tak chhungkua ami alo ni a. College lecturer ani a, kha mi tuk khan alo tlai deuh tawh avang in alo hmanhmawh ve deuh a, chu vang a tawh sual tawk kha kan ni a. Ani pawh in hrehawm a ti em em maia, Puite a kan sun chhohlim khan engmah khalam sawipui theih kan ni si lo,kan fapa leh tupa neihchhun ani tih an hriat in pawi an ti zuala , thiamthu chu an sawi lo a, mahse ngaihdam erawh min dil nasa a, sum leh pai pawh tam tham tak a inbiak remhial an duh a. Mahse kan han in rawnkhawm a, kan chhungkua chuan , An fanu thiam loh ni hran lo in, Pathian in Puitea kha min pe a, a hnu tak a laleh ah kanngai a, Pathian hming in kan ngaihdam tawp a. Case pawh engmah kan ziak duh lo a. An beisei phak bak a kan ngaihdam tak avang chuanan lawm em em a, sum min pek tum pawh chu kan la duh lo a. Mahse anni chuan , knangni leh pathian lak ah hian kan alawm e meme , kan thiamloh a ni reng chung pawh a min ngaidam hi ropui kan ti a, amah kan ralna talin an tia min pek an tum talh a, mahse lak kan tum lo bur a. Mahse amah Puitea su tu ngei mai kan in ah lokal in Tap chung in inhnit hlawp hlawp in a lo kal a, a mah kan uipui zia lan tirna ni tur in la tur a min ngen tlat avang leh kan lak loh chuan a mah engtikamah thiam lo a in tih turte, khawlai pawh a chhuah ngam loh tur thu te a sawi tak si ah chuan, Puite pi lehpu te ho nen kan in rawn hnu chuan Puite thlan siam nana hman a tan ka la ta a. An ni chhung nen pawh kan in pawh phah tae m em maia ,Puite nau alo pian atang tun thleng hian an rawn ngaihsak em em mai a, Pathian malsawmna liau liau aniin ka hria.

Tuk khat chu khum ah chuan mu pah in Puite nu nen kan ti ti a, kan bul ah chuan Puitea nau pawh chu tui em em mai hian ala mu a, Puitea thih dawn tuk a kan exer lak te,Puitea’n a nau mipa neih a chak thu a sawi te kha kan sawi chhuak a,kan hnuk te a ulh thar a,kan han in hnem leh laklawh thul a. Zing khua lo varh meuh chuan kan mikhual te ho pawh chu an ri sang sang tawh a, He ni hi Puitea lung kan phun ni tur a ni nghe nghe a. Kan han tho a chhunlam ah te hun kan hman hnu in tlai chaw kan eikham ah chuan . kan nupa leh naute hruai chuan kaninphur chhuak a,Thlanmual peng kan thlen chuan kan naute chu ka pawm a, Puite anu chuan ka ban ah min vuan bawk a, thlan lam chu kan pan a, Puitea thlan nalh tak mai kan siam bul ah chuan kan thleng a, Thuziak te kan han chhiar a, mittui chu a sur hian a sur sung sung a, aw rawl em erawh kan chhuah lo, Puitea Nau chuanmak tih hmel deuh hian min lo thlir a, tichuan ka pawm kang a kan in hrufai a, ‘PUITEA THLAN TLANG’ ah chuan kan chhung chuan kan thu a, Ni tla liamtur pawh chuan Puitea kan ui zia min hriat thiam pui ve ni awm tak hian, tlang kar ah chuan hreh tak mai hian a liam thal ve ta a...

PUITEA THLAN TLANG- AH - I

Kan hun tawn tur te leh kan hma lo awm lawk tur tur hi nikhat chu sawi loh minute tlemte pawn hre lawk thei ni ila, ka thu ziah hi ziah ngai lo ni mai tur. Mahse, hmalam hun kan hriat loh vangc hu ni pakhat tho mahse la kan chung a tleng tur a Pathian lo ruat lawk hi kian san a theih anih loh zia hi a chiang hle awm e.
Mifate dang ang bawk chuan ka Fapa neih chhun chu school a kai ve tan tawh a, ka office na kawnga an schhol a a awm bawk avang in zing a a school kal tur chu ka hruai leh a. Ka fapa Lalhlimpuia, kei nin Puite ti a kan ko a, ka fa hmuh hmasak ber ani a, kei ni nupa mai ni lo a Pi leh Pu te ve ve tan pawh an tu hmuh hmasak ber ani nghe nghe a. Pathian zar ah kan dam chuan tiin hemi lai vel hian kan fa pahnih na tur hi kan nu chuan a pai mek bawk a, hmalam hun hlimawm tak tur chu thlir in hun kan hmang ve mek a. Kei hian unau dang ka neih loh avang in famal ka ni a, ka nu leh pa in min la dam pui a, anni pawh an hrisel na ala tha in an la chak viau mai a. Tin ka Nupui duhtak Puitea nu pawh hi an unau a fanu awmchhun leh upa ber ani bawk a, Pathian khawngaih na zar ah harsa lutuk lo a chhung kua ka din ve thei tur hna ka neih veleh ka tleirawl chhuah tirh a ka hmangaihna hmasaber nen chuan pathian leh a kohran te hma ah kan in kutsuih ve a,Nupa leh chhungkaw hlim tak in hau ngailo, Pathian awmpui chhung kua kan ni ve a.

Tet te atang a in hre lawk, nu leh pa te pawh kohran leh khawtlang a pawh lo thawk ho an ni bawk a, chutah in in hlat lo taka awm kanni nen. Chhungkaw lamaha chuan harsatna kan nei lo a, kan in pawh em em vek maia. Puite’a lo pian pawh hian keini a nu leh pa te ai pawh hian a pi leh pu te ve ve hi an lawm ang tih zawk tur khawp hian an hlim a. Tu hmuh hmasak ber anih avang in a pi ( keima nu zawk ) hian pathian in kan chhungkaw ho tan a kan hlimna tur min pek liau liau ani tiin ahming ah LALHLIMPUIA hi a sa nghe nghe a. Ka fapa hi ka chhuanna ni lo se atet te atang in ahmel hi a duh awm in atha em em mai a, anu leh apa hi a chun lo a tha lutuk tih hi a thenawm khawveng te sawi ani reng thin.. kan in leh a pi leh pu te pakhat zawng in hi akar tawn deuh chhen mai a, lehlam kawngzwng chuan anu leh pa te kan awl phah rual rual in kan thik lek lek zawk fo mai thin.Puitea chu a lo hlei kang chho a, nopang chumchhiat an reh a, bawk vak atang in din ah, kal ah chutah tawng an zirchho chu lawm hi ahlawh leh zual a, a tap ngai loa , mi duh lo pawh hi anei lo. Chhungkhat te hi a hre hrang amawni tih mai tur in mi hi a nuih reng thei a, ahming hi apu zo em em mai a. Midang fa hi kan awt hlawl lo ti ila kan chapo ni maithei mahse kan hlim puia. A hming a pu zo hliah hliah em ani.

Ka sawi thui dawn tlat, mahse fa te fak vak vak pawh ka ang palh ange thu dang sawi chho tawh ang. Kum li na a hming chho mek a, a mah a a changkang tawh bawk a, chulai kar ah pathian malsawmna dang kan hrechho a, a nu alo ruak lo nen , school kal chho sel a, a nau tur kaihruai tu ah kan ti a, tichuan nurseryah chuan kan admit ve a. A luh tirh ah chuan anu ala in fit bawk a, kei ka hna a ka kal tur nen kan in phurchhuak ho a, an school bul thleng a nu nne ka thlah a,hawn hun ah anu nen an haw leh mai thin. Tlai lam a ka hnthawk haw te hi min lo hmuak a, hmundang peng lemlo ka haw thin avang hian ka haw hun awm ah hi chuan kan garage bul vel ah hian alo awm tawh thin a, kan ui tenen emaw, a toys te nen emaw min lo hmuak ziah a. A nu te a pi te pawh in an koh in kal duh thin lo. Engemaw chang a haw ltai te hian ahrethiam lo thei em em a,a chang chuan anu nen hian min lo nghak char char thin. Ka haw tlai deuh dawn a phone hmanga kan nu kan hrilh a ,ani in ka haw tlai tur thu a hrilh pawh hian a awih duh thin lo a .Keimah ngei hian ka hrilh kher hi a ngai thin. A chang chuan aninawm in angeiawm lek lek a ,mahse ka fapa duat ani miau a ka haw thei hlawl lo.
Kum chave alo liam chhoh meuh chuan Puitea pawh chu beisei phak bak in hma asawn a, lehkha zir na ah pawh amah a tui em em mai a. Zir tur a tirh emaw, school kal tur a han tirh luih pawh hi angai lo a. A school kal tur pawh hia anu a alo fit tawh lo nen kei mah hian ka hruai mai a, an schhol gate thleng ka thlaha , kan in thlah ve na thin kuttum ve ve kan insik tir thin a, ti chuan hlim deuh mai in akal mai thin. Tuk dang ang bawk in he mi tuk hian kan tho a, zing ah anu te nen kan pathum in exer kan la a, anu chu a thlaleh lawk nau nei mai tawh tur anih vang in muang chang in kan kal a. Ani chu achang leh atlan a, achang leh min lo nghak a, a chang leh alo zuang a, achang leh kan pahnih inkar ah kal in kan kai a,a phi chneg ni ber in ka hria. Ni dang ang lo tak maiin Puitea chuan,’Anu note hi i nei har tawh e, ka hmu chak tawh sia, nei thuai thuai laa’ ti a, A nu chuan, ‘Puite ka nei tep tawh alom, nau i neih hun ah chuan i duat em em anga ti raw’ te a ti a. Chuan kei chuan, ‘anih Puite i nau hi hmeichhia nge mipa nise i duh’ kan tih chuan, ani chaun’ mipa ni se, keimah ang deuh ni se, mi pawn inang min ti se’ ati ta daih a, mak ka ti ang reng khawp a, mahse engmah sawilo chuan kan nui a. Anu chuan,’ anih hmeichhia nita se’ an tih chuan, ‘a.. hmeichhia anih chuan keimah min ang lo ang,sam sei a neih te ngai anga, ka toys te pawh akhal ve thei lo ang’ ati a. Nidang a khatiang sawi ta ngai lo chu ka ngaih chua tha lo angreng khawp mai a. Thil dang kan sawi a kan kal pah zel a in chu kan thleng leh ta mai a.

Chawte kan han ei a, school kal tur in anu in a siama, kei pawh chu roomah ka in siam a, anu pum bawk chua chulleh a, ‘ka nau tap ri kan ngai thla teh ang te’ a ti a, anui sun suna, tichuan a in siam zo chu, a pi leh pu te bul ah dan pangaiin ava thu a, a school ban a hruai tu tur zawk a thalng leh a, anu hi an nau a neih tep tawh vang in api leh pu tu emaw zawk zawk in an hruai mai thin. Tichuan keipawh chu kan in siam zo a, Puitea a nu chuan va fimkhur ula aw, chuan atheih leh lo haw hma la tiin min thlah pah chuan min chah . Motor bul thleng chu alo kal ve a. Motor chhung ah kan thu a Puite a chuan a nu te a pi leh pute chu uar fahran hian an bye bye a, a nui awr awr a. Kan phei zel a, a pi te ( anu nu leh pa) te in zawn kan thlen chuan a pi leh pu chu an verandah ah chuan an lo thu a, a au vaka a bye bye leh ta a. Tichuan a ti ti siam siam a, an school zawn kan thleng phei a. Tuk dang a a tih ngai lo ang in,Apa thil min lo lei kan chawl lai athiante nena ei tur ati a, tichuan keichuan an school bul dawr a mi chu ka lei a, an school gate thleng tur chuan kawngpui hi kan angai thin a, fimkhur angai reng bawk a, kawng a zau lai ani sia,motor thenkhat hi chak dueh deuh in tlan leh maithin. Chutia duh ang alak hnu chuan pawisa nawi ka lo nei rem chang lo nen chuan a tlang ka pe a, a nawi min kir tur a in haih buai lai chuan, Puitea chaun,’ apa khi ka thian te rual in ka kal dawn aw a ti a’, aw pawh ka tih hma chuan akal ta mai a, pawisa min pek ka ah that lai chuan ri chawrh ri ka hria a, mi te thawt ka hre bawka . Chutah kan hawi chuan ka fapa Puitea kawngpuia lo let reng mai ka hmu a. Chutah ka tlan chho nghal a, abul kan thlen chuan zan lama khum atui tak a amu hil lai ang mai khan alo bawk khupa , Puite puite tia koh paha kan pawm kan meuh chuan, ava rapthlak tak em.....