He thu ziak tur hian tawngkam thiam leh sawi thiamin ila ka va in duh em,!! Ka film en a ka hmuh hi ka sawi fiah chhuak zo dawn lo. A then chuan kan hre lawk nual tawh anga, Christian Movie tha tak ,kei phei chuan ka best Movie a ka thlan “FIREPROOF” hi la enlo tan kan sawi ve teh ang..
Hmeichhe Naupangpakhat Catherine te chuan , anu bul ah duhthusam a sam a, chutah chuan Apa anga mitha tak neih hi a duh a, anu hnen ah chuan Apa chu neih a dil a, mahse anu chuan ‘I pa chu ka Pasal a ni tawh a, I nei thei tawh hlei nem,nakin ah nangmah hmangaihtu tak tak I nei anga hlimtak in kumkhua in hun I hmang tawh dawn alawm’ tiin an hrilh a.
A hnu kum 25 ah chuan Catherine chuan Fire Dept a an Captain Caleb Holt chu anei tawh a. Caleba-hi hna a tui tak, mi inpe zo em em mai ani a. A hnuai a thawkte hnena pawh a sawi tam ber chu ‘you never leave your partner, especially in a fire’ tih hi ani . A hna ah tha in rinawm viau mahse inchhungkhura a Nupui nen erawh an in bauh renga, Nupa hlutna leh Inchhungkhur nawmna reng an nei lo. A nupui Catherine chuan amah angaih sak tawk loh avang te, chhungkaw mamawh nilo lawng (Boat) to tak mai lei atum avang a sum a khawl nasat vang te chuan mi pamham, duham ah a puh si. Caleb lah chuan, khawihmun ah pawh zah leh mi ngaihsanka hlawh a, ka inchhunga ah Ka Nupui erawh in min ngaisanglo a, ka thiltih a hre lo tiin tlawm reng atum lo a ti ve tlat a. Inchhungkhur chu hlim lam aiin hlim lohna lam hlir a awm a, tlawmzawk nihr eng an tum lo.An dik lohna an in hmu lo ve ve tlat a.
Catherine I nu hi kum engemaw kalta a, Stroke a neih na khan, a aw bawm (Voice Box) te a chhia a,a tawngthei tawhlo a, in enkawl ngaileh mamawh ngai angah bawk si.chu a chhap ah Catherine I hian amanganna leh alungngaihna, a pasal hmangaihtakin a tihdan te,vuina tur leh hnem tu tur a mamawh ngawih ngawih a, chheltaka awmtur te leh an Nupa inkara hmangaihna nena an awmleh theih dantur hrilhtu awmlo chuan mal ngawih gawih a in hriatna nei chho in, inthen a duhthu apsal lak ah chuan a sawi chhuak ta. Caleba pa luhlul tak pawh chuan a remti ve bawk a.An Nupa inkar chu zep nak ni tawhlo le, an thiante bul ah te pawh an phawrh ta zel a, Caleba chuana thian kawmngeih tak apa cu a hrih a, apa pa zaidam tak Pathian a in nghat tlat mai chuan, inthen iduh loh chuan 40-days challenge ka pe che nga min tihsak thei a ngem tiin a hrilha, Caleb chuan a nupui hriat loha tih atan a pawm ta a. Chutihlai erawh chuan Catherine chuan athawhna Hospital a mi, Dr Gavin Keller nen anlo in mitsir thinna chu, mit sir mai duhtawk lo in an lo in nel chho a, Dr Keller lah chuan a pasal Caleb ai chuan alo care in alo dawm thiam si a, an inkar buaina chu a arh chho telh telh dawn a ang ta khawp mai. Hetia an buai lai mek hian , Caleba thianpa, a thawhpui ni bawk Michael chuan inthen lo tur in thu a lo rawn ve mek a. A nu ngei pawn hunk al tawha thila tihsual ansat zia te, inthen hian hlawkna aiin natna a thlenzia te a hrilha. Michael chuan, ‘ midang nunna chhanchhuah nan chuan I nunna thap in, In kang kar ah te I zuanglutthei a, mahse inneihna chu I chhanhimthei lo ang maw’ tiin a sawi chhuak hial a.
Caleba chuan apa challenge chu an ti chho tan a, a la tih ngailo in harsa ti tak in, A nupui tan zing coffee siam te, Pangpar order sak te, chhuna va phone te chu a tui lo tak chuana ti chho ve nawk nawk a. Catherine-i pawn a hma a dawn ngaih loh leh a pasal in atihsak ngai loh, inthen an tum vang a, chutia ati chu a bangbo hle a, Hmangaihna nen a induhsakna nena tih nise zawng Nupui hlim tak leh Pasal tha tak nei a ni awm si a. A thawhna a Nurse te lah chuan, inthen intum vang in, chanthat loh a hlau anih chu, tiin anlo fuih sauh sauh bawk a..Chutia in rin tawk loh nak alai in, Tumkhat in a haw chu Caleba’n internet lam a, a lo ck lai chu ava man ti tih tlat mai leh nghal. Catherine I tan chuan Dr Keller bula awm tluka hahdamna a hmuta lo ani ber mai.
Ni 19 na anih chuan,Caleba chuan a tihtur,Dinner chu alo buatsaih sak a, Light te nen,rimawi nen, amah pawh athianpa Michaela’n an kawm tam hnu hian a zal raih raih zel tawh a, Mahse beiseiloh thil thleng a awm lehta, Catherine chuan a thiante fuihna chu la vawngin, chung thil abuaipui leh a tihsak zawng zawng te chu, chanthat tum anih vangin, ahmangaih tawhlo thu te asawi ta piap piap mai le, Caleb a tan chuan ava na dawn tak em!! A mang ang chuan apa bawk chu abe leh ta. Caleba pa chuan afapa chu, Pathian a intlulut tur in a fuih ta, LalIsua pawn kan phu emaw phu lo emaw, kan hmangaih let emaw let lo emaw angaihtuahlo, kan tan kross ah anun hlan ani, chuvang in Lal Isua hi lo nei phawt mai rawh tiin ahrilh a, chutah chuan Caleb pawn Isua tuarna te chua hrethiam ve tan ta a. In kanga mi a chhan na lam ah hliam a tuar a, damdawiin panpui ani a, chuath chuan Dr Keller pawn Catherine I pasal ani tih te a hrechho ve ta a, mahse an inkar thu chu khi chat zau tak in a la dang mek ani.
Caleba pawh chuan,pathian a au tam telh telh a,ama hmasial na te chu bansan in a Boat leina tur sum dah te pawh a Pi zawn damlo tan $24300 tehmeuh mai thil a order sak a, a nupui erawh a hrilh lo,A nupuilah chuan Dr Kellera tih emaw ala tizui, avan hahthlak tak em? Dr Keller lah in $300 chiah alo pe si.. Tichuan,Caleba chuan an nupa inkar ti chhe thei awm zawng zawng chu tihbo atlawm zawk atanna hun ahmang ta, Lalisua a nei tawh a tlawm a tan hrehawm tawhlo. A Computer te a ti chhe ta zel a.
A nupui tan a Rose par adah kar hmangaihna thu a zehtel chhanletna a dawn chu Inthenna lehkha tho ani. Mihring mihrinna ah chuan a beidawng mahse Pathian a au zel a. Tumkahta chu Dr Keller in Anupui Catherine I Card alo thawn chu ahmuhfuh a, Caleb thinrim chuan A hliam enkawl sak tu Dr Keller chu a office kal chilh in, A nupui Catherinei thinlung laksak a tumna chu avaubet ta, Kuttum nen avau a, anupui thinlung erawh nem taka hnehsak a tum thung..
Caleb ate nupa pawh an mutdun lohna a rei ta, Tukkhat chu A nupui adam samlo in amu tih a hria , a room ah va tlawh a , damdawi te aleisak a bawisawm lai chuan,catherine I chuan a lehkahbu 40-days challenge chu lo hum chhuak in an zawt chiang a. Ni 40 chauh awm ah ni 43 na lo ni tawh a, Caleba chuan Kum 7 chhungkha Pasal thatak nitur min duh lain ka theilo a,mahse tun ah chuan ka danglam tawh tih an sawi a. A Pasal laka rinhlehna a khat a Nupui chuan tak tak nise a duh ngawih ngawih a.Catherini chuan A bill pa pek ava tum chuan, a nu tan sum tam tak lo thawhtu kha Dr Keller nilo in a pasal ngei ani tih a hriat chuan, in ah tlanhawin an inneihzungbun bun tawhlo chu la chhuak in a bun tha leh a, A Pasal te office ah chuan a tlanphei a,hmangaihna chu hlanthar in a lo awm leh ta. Tichuan nupa thar lo niin Inneihna thutiam te chu chham that leh niin,an inkar ah chuan hlimna thar a lo awm leh ta a. A pawimawhber an inkar ah LAL ISUA an dah atang chuan, Mipa in mipa ka ni a tilo a, hmeichhia in kei ka ni ati biak lo.
Awle, chhiartu duhtak, He FIREPROOF film hi ila enlo anih chuan han en ve mahteh, Nupui/Pasal neilo inih pawn,I kawppui I bialnu/bialpa nen a in inkar chu maw a thatphah ngei ngei ang…
Monday, January 5, 2015
Tuesday, December 2, 2014
SOLAR ENERGY IN BELCHIANG ANG AW- II
(Part I kha chhunzawm ang aw..)
Solar Energy chu enge a thatna ni ta ang le? A then chuan a to si, Aizawl ah phei chuan Current kannei tha kan ti pawh ani mai thei. Athatna hi sawi dawn ila atam awm e. A hmasaber ah chuan a thlawn liau liau ani a, a tir a aman bak pek angai ve lo. A dawt leh ah Boruak chhia kan tih ang chi(air pollution) te hia siam ve lo bawk. An sawi uarber chu Renewable Energy ( Energy Kangchat ve theilo ) anih na hi ani. Petrol/Diesel te hi chu khawvel ah pawh a tlem telh telh a, a to telh telh bawk a. Solar energy hi chu Ni a sat chhung chu a ngai reng mai dawn ani,
Solar Power Plant ani emaw Solar water Heating System (Solar Geyser te an ti mai bawk a) heng te hi Ni hmang an nih avang in, ni a sat tawh phawt chuana in charge nghal zel thei a, I hmang tam emaw, hmang tlem emaw, chhun nisat ah alo in khawl khawm leh zel anga, A Bill pek ngai awm chhun chu Pathian hnena lawmthu sawi a ni mai kan ti thin.
SOLAR POWER PLANT
NI zung chakna hman tangkai pawh hi India sawrkar pawh hian angai pawimawh em em a, Subsidy te pawn a pe hnasa a, ZEDA in hma la in, tun ah phei chuan Aizawl chu Solar City ah te puang in, hma an la mek zel a.Solar City in a tum ber chu, Aizawl khawpui chhung bik ah , Kum nga hnu i.e 2018 ah chuan Solar energy leh energy efficiency ( power hmantlem, entir nan, bulb ah pawh a watt tlem CFL,LED etc hman tam ) hmang a kan energy hmantur 10% (ie56.51 Million Units )a tih tlem hi ani. Solar Power Plant lian tham chu Assembly House , New secretariat Building,AMC office, ATC College, Protective Home, Millenium centre etc ah te pawh Solar City hmalak na hian thawh ani tawh ani.
Tunah chuan kan in/chenna a kan hmantheih lam, I han hrut leh dawn ila. SPV (Solar hmanga current siamna) lam hi aliantham law lawi duh chuan, Aizawl khawchhung ah chuan , P&V Eastern engineers Bawngkawng Lunglei Road, AGNI power & electronics, Hunthar Veng leh Swastik Enterprises Chaltlang te hi, warranty te pe a servicing neitha an ni a, a rate te leh a detail te pawh an zawh chian theih reng a. Tin, Solar Inverter lam chi erawh hi chu,Subsidy rate in ( Dawr rate ni lo, Central lam ina rate an siam atangin subsidy 30% in) Aizawl Solar city Cell. AMC Building,2ndfloor ah dil theih reng a. A len leh atet duh thlan theih in a awm a, hetiang hian mahni duh ang dila form laka dil maithei ani a, recommend emaw ngailo a, thla khat vel lek chhung in a hmuh mai thei ani.
A chung ami hi tihian kan hriatthiam theihzawng in sawi ta ila, Module 1000w (1kW) Rs 127,700 a I leikhan, inverter 1000VA (1kVA) leh battery 150Ah Pali a chhawmtel anga, 700W hu lo hmaang char char pawh nila darkar li chu I daih dawn tihna a ni a. Amaherawh chu Nisa I dawn dan a zir te, I hman tam tan azir ten a hmanhunchhung hi a rei in a reilo thei bawk a. Light ringawt atan a ihman chuan a daih reikhawp ang. Tin, Computer, Tv, Fan, Mobile Charge nan etc atan te pawh I hmang thei bawk a. I in ah, inverter line hran I neih chuan emaw changeover switch I hman chuan tah khan Solar inverter kha han connect mai la, Engemaw tia ilo hman zawh palh hlauh pawn, current line pangai kha I hmang lehmai dawn ani. I electric Bill I chawi tur zat kha a tlem phah ngei ngei ang.
Tin, A hnuai lam Pathum ho hi chu , tlem in a te deuh a, amah ah hian DC LED bulb a chhawm nghal a, a zangkhai bawk a, A chhit atan ngawr ngawr hman ani deuh a, Thingtlang lam hmun Pilril, missionary quarter etc ah te hman mai tan a awlsam viau bawk.
Ti khi chuan, kan mamawh awm tawk leh kan duh ang chu kan hriatthiam theih mai ka beisei. Thenkhat chuan Inverter tha ka nei tho a, Current kan nei tha tho a pawh in ti mai thei. Ka sawisel in Solar hi hmang ngei ngei ru ka ti miah lo. Mahse entirna pakhat leh chu, Inverter kan hmanlai pawh Current kan pawh atanga charge ani a, Bill kan chawi tho a. Transformer te lo chhe palh se, ni 2/3 aral chuan inverter pawh hman theihloh chang a awm thin. Solar Inverter I hman erawh chuan, kan sawi tawh ang in, zan ah lo hmang zo pawh ni la, chhun ah a in charge leh zel dawn a, Ni alan chhung chu I thim tawh dawn lo anih chu. Tin ka tarlan bak ah hian, solar lantern kan tih mai chi te pawh ala awm bawk , dawr ah te pawh leih theih in a awm bawk.
SOLAR WATER HEATING SYSTEM (SWHS)
Solar Geyser kan tih mai Solar water Heating System (SWHS) hi in belchiang leh dawn ang hmiang, SPV hnathawh ang deuh tho khan Solar hmanga tuilumna ah pawh hian a ni a, Solar plate (Tui lo emsa tu) a awm a, tin a tuibawm (Flask ang a lumna vawng reng thei) a awm ve bawk a. Aizawl ah chuan a hma a kan sawi tak , P&V Eastern Engineers Bawngkawng Lunglei Road, Akshay Urja Shop, Zarkawt leh Swastik Enterprises, Chaltlang te hi tiang lam Mizoram pumhuapa hnathawktha chu an ni a. SWHS hi ate ber chu 100LPD ( nikhata litre za tisa thei . Litre per Day) a nia , a ai a lian 200LPD, 500LPD, 1000LPD etc a awm chho zel a. Nisat thatna hmun ah chuan 100LPD hian chhungkaw pakhat chawmzo a ngaih ani a.
SWHS hi a market rate ah chuan Rs 23000-Rs 25000 bawr vel ani a, aman erawh a quality a zir te pawn a danglam ve thei.Darkar 24 chhung chu Tuilum I nei thei dawn tihna a ni a, Thingpui tur, rawngbawlna, inbualna etc atan I duh hun hun ah i herh haw thei dawn ani. He tiangSolar hmang hian electric bill a tih tlemmai bak ah, LPG ( Rawngbawlna Gas) kan hman tam tak kha asave thei dawn ani. Entirnan, an zirchianna ahchuan SWHS 100LPD hian kumkhat chhung in 1500 kWh a save thei dawn a, chu mi chu electric bill zawng chuan kum khat ah alober ah Rs 4500-5000 save dawn tihna ani a. Kum 4-5 ah chuan a tira a man chu bill chawi thin a tlem tak atang khan I save dawn tihna ani a. SWHS hi kum 15-20 hi a life ang a ngaih ani a, chutia anih chuan alober ah Kum 10 chhung chu, tuilum athlawn in I nei thei dawn tih na ani.
Awle, sawitur a tam si, sawi dan thiam pawh ahar a, mipui vantlang in kan hriat thiam theih angzawg te, aman engkim kan hriatthiam theihzawng in kan sawi ani a. thenkhat ten , infakna ah te pawh in lo ngai mai thei a, amaherawh chu hetiang lam hi kan uar zawk nan te, kan lo hmelhriatn atan a kan buatsaih ani a. A rate te thlang a kan tarlang ani a. Mimal hlawkna leh infaksakna lam ani lo tih min lo hriatsak hram ka beisei. A hrechhiang duh leh zawh belh duh neitan emaw, in tanpui theihna a awm anih chuan mimal tak pawn theih ang tawk in ka lo hrilhfiah in ka lo pui zel dawn che u ania.
Solar Energy chu enge a thatna ni ta ang le? A then chuan a to si, Aizawl ah phei chuan Current kannei tha kan ti pawh ani mai thei. Athatna hi sawi dawn ila atam awm e. A hmasaber ah chuan a thlawn liau liau ani a, a tir a aman bak pek angai ve lo. A dawt leh ah Boruak chhia kan tih ang chi(air pollution) te hia siam ve lo bawk. An sawi uarber chu Renewable Energy ( Energy Kangchat ve theilo ) anih na hi ani. Petrol/Diesel te hi chu khawvel ah pawh a tlem telh telh a, a to telh telh bawk a. Solar energy hi chu Ni a sat chhung chu a ngai reng mai dawn ani,
Solar Power Plant ani emaw Solar water Heating System (Solar Geyser te an ti mai bawk a) heng te hi Ni hmang an nih avang in, ni a sat tawh phawt chuana in charge nghal zel thei a, I hmang tam emaw, hmang tlem emaw, chhun nisat ah alo in khawl khawm leh zel anga, A Bill pek ngai awm chhun chu Pathian hnena lawmthu sawi a ni mai kan ti thin.
SOLAR POWER PLANT
NI zung chakna hman tangkai pawh hi India sawrkar pawh hian angai pawimawh em em a, Subsidy te pawn a pe hnasa a, ZEDA in hma la in, tun ah phei chuan Aizawl chu Solar City ah te puang in, hma an la mek zel a.Solar City in a tum ber chu, Aizawl khawpui chhung bik ah , Kum nga hnu i.e 2018 ah chuan Solar energy leh energy efficiency ( power hmantlem, entir nan, bulb ah pawh a watt tlem CFL,LED etc hman tam ) hmang a kan energy hmantur 10% (ie56.51 Million Units )a tih tlem hi ani. Solar Power Plant lian tham chu Assembly House , New secretariat Building,AMC office, ATC College, Protective Home, Millenium centre etc ah te pawh Solar City hmalak na hian thawh ani tawh ani.
Tunah chuan kan in/chenna a kan hmantheih lam, I han hrut leh dawn ila. SPV (Solar hmanga current siamna) lam hi aliantham law lawi duh chuan, Aizawl khawchhung ah chuan , P&V Eastern engineers Bawngkawng Lunglei Road, AGNI power & electronics, Hunthar Veng leh Swastik Enterprises Chaltlang te hi, warranty te pe a servicing neitha an ni a, a rate te leh a detail te pawh an zawh chian theih reng a. Tin, Solar Inverter lam chi erawh hi chu,Subsidy rate in ( Dawr rate ni lo, Central lam ina rate an siam atangin subsidy 30% in) Aizawl Solar city Cell. AMC Building,2ndfloor ah dil theih reng a. A len leh atet duh thlan theih in a awm a, hetiang hian mahni duh ang dila form laka dil maithei ani a, recommend emaw ngailo a, thla khat vel lek chhung in a hmuh mai thei ani.
A chung ami hi tihian kan hriatthiam theihzawng in sawi ta ila, Module 1000w (1kW) Rs 127,700 a I leikhan, inverter 1000VA (1kVA) leh battery 150Ah Pali a chhawmtel anga, 700W hu lo hmaang char char pawh nila darkar li chu I daih dawn tihna a ni a. Amaherawh chu Nisa I dawn dan a zir te, I hman tam tan azir ten a hmanhunchhung hi a rei in a reilo thei bawk a. Light ringawt atan a ihman chuan a daih reikhawp ang. Tin, Computer, Tv, Fan, Mobile Charge nan etc atan te pawh I hmang thei bawk a. I in ah, inverter line hran I neih chuan emaw changeover switch I hman chuan tah khan Solar inverter kha han connect mai la, Engemaw tia ilo hman zawh palh hlauh pawn, current line pangai kha I hmang lehmai dawn ani. I electric Bill I chawi tur zat kha a tlem phah ngei ngei ang.
Tin, A hnuai lam Pathum ho hi chu , tlem in a te deuh a, amah ah hian DC LED bulb a chhawm nghal a, a zangkhai bawk a, A chhit atan ngawr ngawr hman ani deuh a, Thingtlang lam hmun Pilril, missionary quarter etc ah te hman mai tan a awlsam viau bawk.
Ti khi chuan, kan mamawh awm tawk leh kan duh ang chu kan hriatthiam theih mai ka beisei. Thenkhat chuan Inverter tha ka nei tho a, Current kan nei tha tho a pawh in ti mai thei. Ka sawisel in Solar hi hmang ngei ngei ru ka ti miah lo. Mahse entirna pakhat leh chu, Inverter kan hmanlai pawh Current kan pawh atanga charge ani a, Bill kan chawi tho a. Transformer te lo chhe palh se, ni 2/3 aral chuan inverter pawh hman theihloh chang a awm thin. Solar Inverter I hman erawh chuan, kan sawi tawh ang in, zan ah lo hmang zo pawh ni la, chhun ah a in charge leh zel dawn a, Ni alan chhung chu I thim tawh dawn lo anih chu. Tin ka tarlan bak ah hian, solar lantern kan tih mai chi te pawh ala awm bawk , dawr ah te pawh leih theih in a awm bawk.
SOLAR WATER HEATING SYSTEM (SWHS)
Solar Geyser kan tih mai Solar water Heating System (SWHS) hi in belchiang leh dawn ang hmiang, SPV hnathawh ang deuh tho khan Solar hmanga tuilumna ah pawh hian a ni a, Solar plate (Tui lo emsa tu) a awm a, tin a tuibawm (Flask ang a lumna vawng reng thei) a awm ve bawk a. Aizawl ah chuan a hma a kan sawi tak , P&V Eastern Engineers Bawngkawng Lunglei Road, Akshay Urja Shop, Zarkawt leh Swastik Enterprises, Chaltlang te hi tiang lam Mizoram pumhuapa hnathawktha chu an ni a. SWHS hi ate ber chu 100LPD ( nikhata litre za tisa thei . Litre per Day) a nia , a ai a lian 200LPD, 500LPD, 1000LPD etc a awm chho zel a. Nisat thatna hmun ah chuan 100LPD hian chhungkaw pakhat chawmzo a ngaih ani a.
SWHS hi a market rate ah chuan Rs 23000-Rs 25000 bawr vel ani a, aman erawh a quality a zir te pawn a danglam ve thei.Darkar 24 chhung chu Tuilum I nei thei dawn tihna a ni a, Thingpui tur, rawngbawlna, inbualna etc atan I duh hun hun ah i herh haw thei dawn ani. He tiangSolar hmang hian electric bill a tih tlemmai bak ah, LPG ( Rawngbawlna Gas) kan hman tam tak kha asave thei dawn ani. Entirnan, an zirchianna ahchuan SWHS 100LPD hian kumkhat chhung in 1500 kWh a save thei dawn a, chu mi chu electric bill zawng chuan kum khat ah alober ah Rs 4500-5000 save dawn tihna ani a. Kum 4-5 ah chuan a tira a man chu bill chawi thin a tlem tak atang khan I save dawn tihna ani a. SWHS hi kum 15-20 hi a life ang a ngaih ani a, chutia anih chuan alober ah Kum 10 chhung chu, tuilum athlawn in I nei thei dawn tih na ani.
Awle, sawitur a tam si, sawi dan thiam pawh ahar a, mipui vantlang in kan hriat thiam theih angzawg te, aman engkim kan hriatthiam theihzawng in kan sawi ani a. thenkhat ten , infakna ah te pawh in lo ngai mai thei a, amaherawh chu hetiang lam hi kan uar zawk nan te, kan lo hmelhriatn atan a kan buatsaih ani a. A rate te thlang a kan tarlang ani a. Mimal hlawkna leh infaksakna lam ani lo tih min lo hriatsak hram ka beisei. A hrechhiang duh leh zawh belh duh neitan emaw, in tanpui theihna a awm anih chuan mimal tak pawn theih ang tawk in ka lo hrilhfiah in ka lo pui zel dawn che u ania.
Thursday, November 20, 2014
SOLAR ENERGY IN BELCHIANG ANG AW- I
Kan hriat thin mahni se a la hre lo te kan awm tak in a ttheih anga chiang tur in han sawi chho dawn ang aw niang. Kum vaibelchhe 4.6 vel kal ta atang khan Ni (Sun) hi, Planets,asteroids,comets, etc ten an hel kual vel a. Kan awmna lei (Earth) pawh hian Ni khi a hel kual ve a. Ni a helna kawng ah erawh hi chuan a sawl (elliptical orbit) zawng in a hel a, Ni (Sun) hi Solar System lairil (Heart of solar System) an ti hial ani. Ni hi Ball ang mai a mum leh lian hi Gas hydrogen and Helium in fin ani a, hydrogen atoms hi a atam em em a.Nuclear Fusion reaction ( Atom laimu zang zawk te in fin in laimu rit zawk a siam chhuah dan sawina) vang in Hydrogen atom te hian Helium an lo siam a, Hydrogen nuclei 4 hian helium pakhat a siam anga ngaih ani. Chung zawng zawng chu Ni laimu(Core) ah a insiam reng a, chu vang chuang ni zung chakna (Energy) namenlo a insiam chhuak reng mai a ni..
Ni hi kan awmna lei aiin alet 110 vel in a lian a. Tihian entirna siam teh ang, Mihring hi mita hmuhtham loh khawpa te lo ni ta ila, kan awmna lei hi 1.3cm (sunhlu rah tiah vel) lo ni ta se, Ni chu 1.5metres vel a lian ani daih ang. Ni laimu-a a chakna(energy) insiam kha kum maktaduaih chuang hnu ah a hmai (surface) alo thleng ni a chhut ani a. kan awmna lei atang in Ni hlatzawng hi a kiar/hla lai ah 150,000,000,000 metres vel ania.Ni zung chakna (Sun light)hian second khat ah 30,000,000 metres a thleng hmana, tichuan ni eng hian kan awmna lei lo thleng tur in 500 seconds ( 8Mins 20 secs) vel a mamawh a, a zim lai/hnai lai ah 147,000,000,000 metres vel ani a, helai hmun atanga nizung in kan awmnalei thlenna tur in 490seconds (8Mins 10 secs)bawr vel angai ang tihna anih chu. Ni Chakna hi direct in dawng dawn ni ila keini nunna nei te tan hian a hlauhawm em em a. Kan Pathian hian thil hi alo siam thiamkhawp a, Ozone layer kan tih mai khan heng Ni zung/ chakna te hi alo thlifima,a then te chu a lo thawn let leha, kan awmna leia lo thleng te hi chakna(energy) alo hniam ta a, chung ni zung chakna thenkhat te chu evaporation atan, tuifianriat, lei leh thlai ten an lo hmanga,ala bang te chu electricity siam nan kum tluan in alo tawk em em ani.
Awle, thupui lamah lut chho dawn ta ila, Solar Electricity chu enge ni ta le? Ni (Sun) chakna kha Solar Power Plant kaltlanga electric siam chhuahna hi ani a.Engti fakau a chakna (Energy) hi Ni ah hian alo awm theih kan ti mai thei. Ni zung chakna chu Ni laimu (Core of sun) atanga lochhuak kan tih vek kha a ni a sin.
Sawi zel mai ang aw, Aizawl hi 92.72oE and 23.73oN a awm kan ni a, Ni Zung hi kan dawng tha viau a, a chawhrual in Ni khat ah Sq metre huam chhung ah 4.68 Kwh ( 4.68kWh/ m2/day) a khawl thei ani. Kan Calculator hmanlai te kha han en ila, chung Ni zung/ Ni eng hmang chu kan hmu nual ang, Off pawh angai hranlo a, eng hmang khan a in chawm nung mai ani, akum tel fe kan hmang anih hi. Ramchang kang ah te chuan Traffic control nan te an hmang na sa a, tin, Street light ah te pawh Mizoram ah ngei pawh kanhmang chho zel tawh a. Street light ah phei hi chuan Sensor a awm a chu chuan tlai khaw thim leh zing khawvar ah automatic in a in on in a in off tir thei a sin.In lam ah pawh hmang kan tam ta zel a. Tun ah pheichuan Aizawl ah pawh chhungkaw zachuang fe in Solar Inverter chu inchhung tih en nan an hmang tawh ania.
Solar plate kan tih mai Solar Photo voltaic plant hian Ni zung chakna chu Direct Current (DC) ah alo siam ta ani, chu chu AC ah inverter in alo convert a inchhung tih en nan an hmang thei t a ani. Tin Solar hmanga tuilumna Solar Water Heating System (SWHS) te pawh kan in tih hmuh chhoh mek zel bawk a. ( Tun a tan chuan a sei dawn tlat, lehpek ah kan chhunzawm leh dawnnia)
Ni hi kan awmna lei aiin alet 110 vel in a lian a. Tihian entirna siam teh ang, Mihring hi mita hmuhtham loh khawpa te lo ni ta ila, kan awmna lei hi 1.3cm (sunhlu rah tiah vel) lo ni ta se, Ni chu 1.5metres vel a lian ani daih ang. Ni laimu-a a chakna(energy) insiam kha kum maktaduaih chuang hnu ah a hmai (surface) alo thleng ni a chhut ani a. kan awmna lei atang in Ni hlatzawng hi a kiar/hla lai ah 150,000,000,000 metres vel ania.Ni zung chakna (Sun light)hian second khat ah 30,000,000 metres a thleng hmana, tichuan ni eng hian kan awmna lei lo thleng tur in 500 seconds ( 8Mins 20 secs) vel a mamawh a, a zim lai/hnai lai ah 147,000,000,000 metres vel ani a, helai hmun atanga nizung in kan awmnalei thlenna tur in 490seconds (8Mins 10 secs)bawr vel angai ang tihna anih chu. Ni Chakna hi direct in dawng dawn ni ila keini nunna nei te tan hian a hlauhawm em em a. Kan Pathian hian thil hi alo siam thiamkhawp a, Ozone layer kan tih mai khan heng Ni zung/ chakna te hi alo thlifima,a then te chu a lo thawn let leha, kan awmna leia lo thleng te hi chakna(energy) alo hniam ta a, chung ni zung chakna thenkhat te chu evaporation atan, tuifianriat, lei leh thlai ten an lo hmanga,ala bang te chu electricity siam nan kum tluan in alo tawk em em ani.
Awle, thupui lamah lut chho dawn ta ila, Solar Electricity chu enge ni ta le? Ni (Sun) chakna kha Solar Power Plant kaltlanga electric siam chhuahna hi ani a.Engti fakau a chakna (Energy) hi Ni ah hian alo awm theih kan ti mai thei. Ni zung chakna chu Ni laimu (Core of sun) atanga lochhuak kan tih vek kha a ni a sin.
Sawi zel mai ang aw, Aizawl hi 92.72oE and 23.73oN a awm kan ni a, Ni Zung hi kan dawng tha viau a, a chawhrual in Ni khat ah Sq metre huam chhung ah 4.68 Kwh ( 4.68kWh/ m2/day) a khawl thei ani. Kan Calculator hmanlai te kha han en ila, chung Ni zung/ Ni eng hmang chu kan hmu nual ang, Off pawh angai hranlo a, eng hmang khan a in chawm nung mai ani, akum tel fe kan hmang anih hi. Ramchang kang ah te chuan Traffic control nan te an hmang na sa a, tin, Street light ah te pawh Mizoram ah ngei pawh kanhmang chho zel tawh a. Street light ah phei hi chuan Sensor a awm a chu chuan tlai khaw thim leh zing khawvar ah automatic in a in on in a in off tir thei a sin.In lam ah pawh hmang kan tam ta zel a. Tun ah pheichuan Aizawl ah pawh chhungkaw zachuang fe in Solar Inverter chu inchhung tih en nan an hmang tawh ania.
Solar plate kan tih mai Solar Photo voltaic plant hian Ni zung chakna chu Direct Current (DC) ah alo siam ta ani, chu chu AC ah inverter in alo convert a inchhung tih en nan an hmang thei t a ani. Tin Solar hmanga tuilumna Solar Water Heating System (SWHS) te pawh kan in tih hmuh chhoh mek zel bawk a. ( Tun a tan chuan a sei dawn tlat, lehpek ah kan chhunzawm leh dawnnia)
Monday, May 13, 2013
A NA A SIN
Laipuitlang leimin avanga ,nun chan ta te baka, an chungte zawng zawng tan ka hlan e.)
Ka mu chu ka harh chiang ngei mai, Curent a lo thim vek a, kawlaphe zawr zawr a, khawpui ari dur dura , Ruah atla nasa in thli te lah chu a ri vuk vuk mai a. Kei lah Ruah leh thli hlau chi ka ni bawk nen, ka lu chu lukham hnuai ah thuk ru in, Blanket in ka in khuh hlun maia, Hlauhna in ka tiril aman a, ka khura, ka thlan lah chu atla nasa em em mai leh nghal. Engtia rei nge chutia ka awm dawn ka hre lo,ka thaw a chham mai dawn in ka hria a. Chutia ka awmlai chuan ka beng bula ka handset chu a lo rum vung vung mai a, ka hlauh a zual in ka thinphu a ti rang a, ka tiril ah min man in hlau leh khur chung in thim tham ah kan dap a, chutah fiah lo ruai a kan en chu ‘Mr Calling’ tih hi ka hmu thei a, Ka thianpa hi Mr tiin ka save mai a, ani chuan ‘Duat’ tiin min ko mai thin. Ka harh chiang kawk mai a. Chutah ‘Hello’ kan ti chu, thaw ri deuh hrawk hrawk hian ka hria a, a hlauh hian ka hlau ta tulh tulh mai, kan ‘hello’ nawn leh hnu chuan
‘Duat, mu thei em?’ rawn ti deh hrawk a, kei chuan ‘Ti nge enge thleng a Mr..enge awmzia’ kan ti a. ‘Duat, uluk tak in ngaithla la, chi ai suh , tun ah hian i duh leh ka aw hi lo record la, kan awmna in a chim a, lei hnuai ah hian ka tang mek ani, engtik ah nge ka lo chhuah ang ka hre lo a, ka phone hi ka khoih rem chang hlauh a, ka lo phone che nih hi’ a rawn ti a, athaw ri leh hawlha, ‘Mr a ni thei lo enge awmzia, ka awih lo’ ka ti a khum ah ka thu chhuak hlawl a, ka khum bula emergency light in chhawp chu kan ti eng a,ka thawm hria chuan ka nu leh pa te pawh an lo lut a thil awmzia min zawt a, mahse chhang thei ka ni lo, ka mittui hi aluang nghal zawih zawih a. Phone pawh chu la kang tur in chakna ka neilo, K Pa chuan alo la a, an en a, Ka thianpa ani tih a hre nghal a, ‘hello’ ati a, ahnu chuan loudspeaker a dah chuan Mr a thusawi chu kan ngaithla a,
A tawng ri a tang chuan hrehawm a tih hmel em em a, ‘Duat , tun ah hian ka nu leh pa ka chhungte hi engtin nge an awm ka hrelo a, keimah ang bawka, hrehawm tak ana awmhi ka ring a,pui tur in chet khat pawh ka che sawn thei lo, ka rilru a awm hmasa ber chu nagmah hi I ni a, nachin lawk a ka lo len a,thli thaw vuk vuk hnuai a, vawt ti tak a in in atang ka haw tur in kaai min thlah lai , Mr riak law law maila, ruah in a nan ang che I tihlai te kha mit thla ah a lang asin, khatia ka haw tur I bianga mangtha tih pah mi hmuh hlau tak aka chuks che kha engtik ahnge ka chhunzawm leh ang le traw, (thawk anal ri leh te tea, ka chhungte mittui pawh atla a, keipoh tah hawm hawm mai ka chak a) Mahse maw, ka haw kha ka chhungte khan minlo la nghak a, chhung inkhawm kan nei a, khangte kha kan chhungkaw in hmuh tawp alo nita, Duat, inneih a, kristian chhungkaw din hun te kha kan sawi nasa, kan chak tawh tiraw, ( ani pawh chu a tah aw tuau tawh a) mahse duat….ka awmna hmun hi a hrehawm em a, heta tang hi chuan kristian chhungkaw dina nang nen ahlim tak kan awmtheih ka rinna hi a awm tawh lo a sin, ka kawng chin hnuailam hi eng tin nge a awmka hre lo a, ka awmbawr chiah hi ka che thei a, mahse hei thawk pawh a har tan tawh sin, duat min hre thei em…I aw vawikhat tal hriat ka van chak em, min hmangaih thu vawikhat tal min han hrilh leh ta che..ka in sum thei tawh lo ka tap chhuak hawm hawm a, ka nu chuan a awmah min kuah chuan, mambawih chhang ta che hei , ti bak chu a sawithei bik lo, ti chuan ka theihba sawm khawm in ‘Mr , ka hmangaih che ka hmangaih ngawih ngawih che chhel takin awm rawhh aww….. ka ti chuai raih a, a reh vang vang hnu chuan fiah lo tak hian, Duat ka kal ahun dawn, hei min hruai tu tur an lokal tawh ania, ka nu leh pa pawn min lo huih, anuam dawn tuk, lokal ve ngei ngei rawh aw, ka lo hmuak dawn che nia,ka hmangaih mangt….. thawm hriat tur a awm ta lo, aw chhuah in ka tap a, khang tluk ahun hrehawm kha a awm lo ang, ka pa in hello hello a ti ri chu ka hre ruai ruai a, abak hriat ka nei tawh lo.
Kan harh chu khua alo var tawh a, minlo thut bial laiha ,ka hawi vela mahse ka Mr-a, ka damlo nih khua a ka bula lo awm a,Duat taka min chula, nuisang chung a min lo en thin tu kha a awm tawh lo, ava na tak em..ka hmangaih ka chanta..Lalpa I remruat hi ka tan ava na em. Mr-a chu I hnen ah i hruai tawh a, ngah nge min hruai ve nghal loh ? Ka in nghahna, ka dam chhan , atana rinawmtak leh thiang hlim tak ka awmna, Kristian chhungkaw din tura kan inbuatsaih laia ti mai min laksan maile..ava na em LALPA….
Ka mu chu ka harh chiang ngei mai, Curent a lo thim vek a, kawlaphe zawr zawr a, khawpui ari dur dura , Ruah atla nasa in thli te lah chu a ri vuk vuk mai a. Kei lah Ruah leh thli hlau chi ka ni bawk nen, ka lu chu lukham hnuai ah thuk ru in, Blanket in ka in khuh hlun maia, Hlauhna in ka tiril aman a, ka khura, ka thlan lah chu atla nasa em em mai leh nghal. Engtia rei nge chutia ka awm dawn ka hre lo,ka thaw a chham mai dawn in ka hria a. Chutia ka awmlai chuan ka beng bula ka handset chu a lo rum vung vung mai a, ka hlauh a zual in ka thinphu a ti rang a, ka tiril ah min man in hlau leh khur chung in thim tham ah kan dap a, chutah fiah lo ruai a kan en chu ‘Mr Calling’ tih hi ka hmu thei a, Ka thianpa hi Mr tiin ka save mai a, ani chuan ‘Duat’ tiin min ko mai thin. Ka harh chiang kawk mai a. Chutah ‘Hello’ kan ti chu, thaw ri deuh hrawk hrawk hian ka hria a, a hlauh hian ka hlau ta tulh tulh mai, kan ‘hello’ nawn leh hnu chuan
‘Duat, mu thei em?’ rawn ti deh hrawk a, kei chuan ‘Ti nge enge thleng a Mr..enge awmzia’ kan ti a. ‘Duat, uluk tak in ngaithla la, chi ai suh , tun ah hian i duh leh ka aw hi lo record la, kan awmna in a chim a, lei hnuai ah hian ka tang mek ani, engtik ah nge ka lo chhuah ang ka hre lo a, ka phone hi ka khoih rem chang hlauh a, ka lo phone che nih hi’ a rawn ti a, athaw ri leh hawlha, ‘Mr a ni thei lo enge awmzia, ka awih lo’ ka ti a khum ah ka thu chhuak hlawl a, ka khum bula emergency light in chhawp chu kan ti eng a,ka thawm hria chuan ka nu leh pa te pawh an lo lut a thil awmzia min zawt a, mahse chhang thei ka ni lo, ka mittui hi aluang nghal zawih zawih a. Phone pawh chu la kang tur in chakna ka neilo, K Pa chuan alo la a, an en a, Ka thianpa ani tih a hre nghal a, ‘hello’ ati a, ahnu chuan loudspeaker a dah chuan Mr a thusawi chu kan ngaithla a,
A tawng ri a tang chuan hrehawm a tih hmel em em a, ‘Duat , tun ah hian ka nu leh pa ka chhungte hi engtin nge an awm ka hrelo a, keimah ang bawka, hrehawm tak ana awmhi ka ring a,pui tur in chet khat pawh ka che sawn thei lo, ka rilru a awm hmasa ber chu nagmah hi I ni a, nachin lawk a ka lo len a,thli thaw vuk vuk hnuai a, vawt ti tak a in in atang ka haw tur in kaai min thlah lai , Mr riak law law maila, ruah in a nan ang che I tihlai te kha mit thla ah a lang asin, khatia ka haw tur I bianga mangtha tih pah mi hmuh hlau tak aka chuks che kha engtik ahnge ka chhunzawm leh ang le traw, (thawk anal ri leh te tea, ka chhungte mittui pawh atla a, keipoh tah hawm hawm mai ka chak a) Mahse maw, ka haw kha ka chhungte khan minlo la nghak a, chhung inkhawm kan nei a, khangte kha kan chhungkaw in hmuh tawp alo nita, Duat, inneih a, kristian chhungkaw din hun te kha kan sawi nasa, kan chak tawh tiraw, ( ani pawh chu a tah aw tuau tawh a) mahse duat….ka awmna hmun hi a hrehawm em a, heta tang hi chuan kristian chhungkaw dina nang nen ahlim tak kan awmtheih ka rinna hi a awm tawh lo a sin, ka kawng chin hnuailam hi eng tin nge a awmka hre lo a, ka awmbawr chiah hi ka che thei a, mahse hei thawk pawh a har tan tawh sin, duat min hre thei em…I aw vawikhat tal hriat ka van chak em, min hmangaih thu vawikhat tal min han hrilh leh ta che..ka in sum thei tawh lo ka tap chhuak hawm hawm a, ka nu chuan a awmah min kuah chuan, mambawih chhang ta che hei , ti bak chu a sawithei bik lo, ti chuan ka theihba sawm khawm in ‘Mr , ka hmangaih che ka hmangaih ngawih ngawih che chhel takin awm rawhh aww….. ka ti chuai raih a, a reh vang vang hnu chuan fiah lo tak hian, Duat ka kal ahun dawn, hei min hruai tu tur an lokal tawh ania, ka nu leh pa pawn min lo huih, anuam dawn tuk, lokal ve ngei ngei rawh aw, ka lo hmuak dawn che nia,ka hmangaih mangt….. thawm hriat tur a awm ta lo, aw chhuah in ka tap a, khang tluk ahun hrehawm kha a awm lo ang, ka pa in hello hello a ti ri chu ka hre ruai ruai a, abak hriat ka nei tawh lo.
Kan harh chu khua alo var tawh a, minlo thut bial laiha ,ka hawi vela mahse ka Mr-a, ka damlo nih khua a ka bula lo awm a,Duat taka min chula, nuisang chung a min lo en thin tu kha a awm tawh lo, ava na tak em..ka hmangaih ka chanta..Lalpa I remruat hi ka tan ava na em. Mr-a chu I hnen ah i hruai tawh a, ngah nge min hruai ve nghal loh ? Ka in nghahna, ka dam chhan , atana rinawmtak leh thiang hlim tak ka awmna, Kristian chhungkaw din tura kan inbuatsaih laia ti mai min laksan maile..ava na em LALPA….
Subscribe to:
Posts (Atom)




