Monday, June 6, 2016
ENG BULB HI NGE I HMAN ANG?
Bulb kan tihmaiah hian hlawm thum ah then ta ila, A hmasaber chu hmanlai atanga tun thlenga kan la hman, Tun hnaiah chuan Verandah leh Ar in a kan hman, man tlawm chi Incandescent Bulbs an tih kha ani a.Electric chakna chu Filament(Spring ang deuh kha) ah khan akaltlang a, chu chuan eng leh lum a lo pe chhuak ta ani,ani hian current a heh in 90% lai mai lumna ape chhuak a, 10% chauh eng(Light) a pe chhuak a. Ram tamtak ah chuan siamchhuah pawh an phal tawh lo ani.
Fluorescent Bulbs ah chuan Tube light kan tih te CFL kan tih te hi a lo awm leh a, ahma ami ai chuan a Watt a lo tlem a. A Tube chhungah current kal tlang in, Mercury te chuan an Light a pe chhuak a, a bulb an thuahna var Phosphur khan lo thlifim in, mihring tana men nuam tawk in a lo engchhuak thin a. A man tlemin to deuh mahse kan hman lar ber ani mek a,( A chhung a Mercury Tlemte awm pawh hi hriselna atan athat loh avangin, Bulb a chhiat pawn tihkeh kherh loh atha.)
Light Emitting diode (LED) hi tunlai a thar ber ani a, hmang kan la awm vak awmlo e, Electrons te che vel avang alo eng ani bera,Watt tlem tak ni si engtha tak anih avang hian Khawvel ah a lar mek a, India ram hmun thenkhat ah phei chuan Subsidy ten an pe chhuak nghe nghe ani.Aman erawh a sang deuh na a a daih rei hle thung.
Bulb chi thum kan sawi ta a, a khaikhinna nei dawn ila, a hre thiamlo tan pawh inzawh lehtheih ti zawk ila. Bulb kan lei hian a watt hmanzat kan en ber thin a, amaherawh chu khai khin nan hi chuan a enzawng(Brightness) atang in kan en ho dawn a ni. A en zawng tehna hi ‘Lumen’ an ti a, Bulb kan hman lar thin 60W hian a enzawng ah chuan CFL ah 14W vel leh LED ah 6W vel te nen an in tluk a ngaih ani a. A sum chevel tur in en chhin ang aw…
** Bill chawi zat hi a conection a zir te,hmantam azir te in a danglam thei a. Tin, a life te hi a chiah chiah ani kher lo ve bawk.
A Table a alan ang hian, darkar 50,000 (Nitin darkar 10 lo chhi ta ila, Kum 13 leh a chanve vel ) a ral chuan Bulb pakhat ah ringawt pawh pawisa kan in hmantam hleih dawn hle tihna ani. A tirah aman to deuh mahse la, Tunlai thiamna hmanga siam LED te hi hmang uar ila,kan in wiring te hi uluk ila, kan awm mai mai emaw kan tihlai khan Pawisa kan lo save char char dawn alo ni.
Wednesday, June 1, 2016
I RUI ZEL DAWN EM?
( He thu hi ka thianpa Thu leh hla lama miriltak mai, Mama Hmar ziah kan lakchhuah anihhi..)
Aw thalai, i rui zel dawn maw? Han dawn chiang deuh teh, i tellovin engtin nge khawtlang a mawi theih ang? Min ruih san daihte chuan engtin nge kan him theih tehlul ang? Venghimtu tur berin min ruihsan daihte chuan engtin nge him se min tih? Heti hian han ngaihtuah ve teh: Pathianin mihring a siamte hi midangte nena cheng ho tur leh mamawh inphuhrutawn theuh tura a siamte kan ni. Chu chuan khawtlang a siam a, chu khawtlanga kan chenho dan chu ‘khawtlang nun’ kan tih chu a ni. Chu khawtlanga kan tel ve avang chuan mawhphurhna kan nei nghal sa a; ‘kan chenna veng vawn hima siamthat’ chu. Khawtlang himna chu ‘kei’ tel lovin tunge thawk ta ang? Kan that lai hun hi a rei silova, phur taka hna kan thawh theih hun chhung hi a rei lo asin….kan rui zel dawn em?
Thalaite kan mawi chuan khawtlang a mawi anga. Kan khawloh chuan khawtlang a mawilo ve nghal a dawn asin. Experienced ngah deuh Upa lamte kutah ‘siamthat hna’ i dah em ni? An ni chu an vanglai liam tawhin an tha a thum zo tawh si a. Vanglai hun hmang mekte hian kan hun hman dan hi a chhia nge a tha tih kan chian a ngai a sin, kan vanglai hun chu a liam anga, kan hmang nawn tawh ngai hek lovang….I la rui zel dawn em?
Excise Deptt.in ruihhlo avanga thi zat a chhutnaah a tam zawk chu thalaite an ni tihte hi i lo hre ve tawh em? Thalaite kan thih zel chuan tar ngawt chuan kum tam an daih zo dawn hauh lo a nia, kan la rui zel dawn em?
Kan duh huna sim mai thei nia kan inngaih lai hian kan chhiat pui der thung si a. Sebo hnua se kawngkhar ang maia chhiatpui tawh hnu siam that leh chu a sawng-saw-hlawt loh zia hretu i nih ve tho ka ring. I la rui zel dawn em?
Khawtlang nun siam that hi thil awl-ai lo tak a nih rualin Mizo nula tlangval rinawmna leh tlawmngaihna a khat Krista thisena hrinte hian kan thei a sin. I thei ve dawn lawm ni? Krista sipai huaisen ni si, ruihhloin a tukdal mai mai che i in phal dawn em ni? I la rui zel dawn em?
Kan khawvel hi thalaite khawvel a ni a, thalaite hawi lam lam chu khawvel hawi lam a ni ta. I hawi lam lam chu i chenna hmun future a ni asin, i la rui zel dawn em?
Kan thil tih reng reng hi kan tih lai ai chuan a hnuah a lo langfiah a, a thatna leh that lohna pawh hi a lo lang chiang zawk thin. Tuna kan hun hman mekte pawh hi kan hmuh chian theih hunah meuh chuan kan vanglai hun chu a liam tawh ang a, hman that leh chak em em mah ila kan hmang nawn leh tawh ngai lovang. Eng ang duhthusam pawh nei mah la, a tak ram chu a lang ngai tawh dawn si lo, hun tha i la neih lai hian i rui zel dawn em?
- Mama Hmar
CHESS
CHESS hi khawvela infiamna upa ber pawl an ti hiala, Thluak hman ngai em em ani tih chu kan hre theuh awm e. Alo chhuahdan pawh hi ti ti a sawi atam hle maia, a dikber pawh hriattheih ani tawhlo.
Sawidan Pakhatah chuan, India ram atanga lo chhuak ani a, Lal pakhat Sherama chuan a siamchhuaktu hi thiam a tih em avangin Lawmman aphutawk pek tha in ahria a, a kohtir ta a. A siamchhuaktu hi mi lehkhathiam leh simple tak SESSA ani awm e. Lal chuan, ‘ I duh apiang pe thei tur che hian ka hausa tawka, I duh apiangchu sawi la, ka pe ang che,’ a ti a. Sessa chuan, ‘Ka pu,I ngilneina a nasa hle maia, nimahsela a chhanna hun min perawh,naktukah ka thil diltur chu ka hriattir ang che,’ ati a.
A tukah chuan Sessa chuan, ‘ kapu, Chess Board kil 64 ah hian, kil khatna ah Buhfangkhat dahla,a kil hnihna ah fang 2, a kil thumna ah fang 4, akil lina ah fang 8, a kil ngana ah fang 16 chutichuan a kil zawng zawngah hian min dah chhuaksak vekla ,’a ti ta a. Lal chuan ho hi an ti khawpa , hausa a inti tawk bawk nen, amah zahlo ah angai hial a. I dil chu ka chhiahhlawhten an pe mai ang che tiin a lo nghahtir a.
Tlai alo a nia, Lalchuan buhfang chu an petawh em tih a zawta, afang ngaizat anchawk mek tiin an lo chhanga. Chawei kham ah a zawt a, Zanah a zawt leh an chhanna ngaibawk chuan an chhang leha. ‘Inva muang em em ve, ka thawh hmain a vaiin fangkhat pawhbo lovin pe rawh u,thu ka pe nawn tawhlo vang che u’ tiin thinrim takina mutsan a.
Zing alo nih chuan, A chhuttu te zing ami chuan alo hmu a, ‘Aw Lalpa Sessa buhfang dil kha alo tam hle mai…’ ahan ti a. lal chuan, ‘Tam ang hmiang, ka buh in amiin a daih tho ani lawmni? A lawmman tur kan tiam tawh a, pek ngeitur ani,’ a ti khur khur a. Chhiarkawp thiama chuan, ‘ Ka pu Sessa thildil che pe tur hian I hausakna chu sawiloh, khawvela Buhfang awm hian adaihlo, tufinriat awmna leh buh chin theihna zawng zawngah buh ching la I pe thei chauh maithei,’ an ti mai chu Lalchuan mak an ti khawp a, ‘Fang engzatnge ngai dawna? Zam hmel deuhin an zawta, ‘ka pu fang 18,446,744,073,709,551,615 I pek angai ang,’ an ti ta mai a.
In sawi zau ang aw, Buhzem a dung, avang, a san lam 1metre (1 cbm) veka angah hian buhfang 15,000,000 a dahtheiha. Tichuan, Sessa buhfang dahna tur chuan 12,000,000,000,000 Cubic metre a zau angai, a KM zawng chuan 12000 cubic kilometre a zau alo ni ang. Buhin sanlam 4M, a vanglam 10M lo ni tase, Buhin seilam tur chu 300,000,000 Km a ni anga, Ni leh Lei inkar hlat lam let hniha thui ani.
Lal chuan Sessa thilngen chu a tipuitling theita lo va, anachang hria in chhiarkawp lo thiam deuhse chuan, Buhfang chu amah ngei han chhiar tir se zawng, Second khatah buhfang khat zel chhiar pawh nise, Nikhatah fang 86400 achhiar hman anga, 1cbm a awmzat chhiartur chuan thla ruk vel angai anga. Tuna a demand zat chhiartur pheichuan kum 6,000,000,000,000 a ngai dawn alo ni a.
(Finna kailawn atanga lakchhuah ani)
Sawidan Pakhatah chuan, India ram atanga lo chhuak ani a, Lal pakhat Sherama chuan a siamchhuaktu hi thiam a tih em avangin Lawmman aphutawk pek tha in ahria a, a kohtir ta a. A siamchhuaktu hi mi lehkhathiam leh simple tak SESSA ani awm e. Lal chuan, ‘ I duh apiang pe thei tur che hian ka hausa tawka, I duh apiangchu sawi la, ka pe ang che,’ a ti a. Sessa chuan, ‘Ka pu,I ngilneina a nasa hle maia, nimahsela a chhanna hun min perawh,naktukah ka thil diltur chu ka hriattir ang che,’ ati a.
A tukah chuan Sessa chuan, ‘ kapu, Chess Board kil 64 ah hian, kil khatna ah Buhfangkhat dahla,a kil hnihna ah fang 2, a kil thumna ah fang 4, akil lina ah fang 8, a kil ngana ah fang 16 chutichuan a kil zawng zawngah hian min dah chhuaksak vekla ,’a ti ta a. Lal chuan ho hi an ti khawpa , hausa a inti tawk bawk nen, amah zahlo ah angai hial a. I dil chu ka chhiahhlawhten an pe mai ang che tiin a lo nghahtir a.
Tlai alo a nia, Lalchuan buhfang chu an petawh em tih a zawta, afang ngaizat anchawk mek tiin an lo chhanga. Chawei kham ah a zawt a, Zanah a zawt leh an chhanna ngaibawk chuan an chhang leha. ‘Inva muang em em ve, ka thawh hmain a vaiin fangkhat pawhbo lovin pe rawh u,thu ka pe nawn tawhlo vang che u’ tiin thinrim takina mutsan a.
Zing alo nih chuan, A chhuttu te zing ami chuan alo hmu a, ‘Aw Lalpa Sessa buhfang dil kha alo tam hle mai…’ ahan ti a. lal chuan, ‘Tam ang hmiang, ka buh in amiin a daih tho ani lawmni? A lawmman tur kan tiam tawh a, pek ngeitur ani,’ a ti khur khur a. Chhiarkawp thiama chuan, ‘ Ka pu Sessa thildil che pe tur hian I hausakna chu sawiloh, khawvela Buhfang awm hian adaihlo, tufinriat awmna leh buh chin theihna zawng zawngah buh ching la I pe thei chauh maithei,’ an ti mai chu Lalchuan mak an ti khawp a, ‘Fang engzatnge ngai dawna? Zam hmel deuhin an zawta, ‘ka pu fang 18,446,744,073,709,551,615 I pek angai ang,’ an ti ta mai a.
In sawi zau ang aw, Buhzem a dung, avang, a san lam 1metre (1 cbm) veka angah hian buhfang 15,000,000 a dahtheiha. Tichuan, Sessa buhfang dahna tur chuan 12,000,000,000,000 Cubic metre a zau angai, a KM zawng chuan 12000 cubic kilometre a zau alo ni ang. Buhin sanlam 4M, a vanglam 10M lo ni tase, Buhin seilam tur chu 300,000,000 Km a ni anga, Ni leh Lei inkar hlat lam let hniha thui ani.
Lal chuan Sessa thilngen chu a tipuitling theita lo va, anachang hria in chhiarkawp lo thiam deuhse chuan, Buhfang chu amah ngei han chhiar tir se zawng, Second khatah buhfang khat zel chhiar pawh nise, Nikhatah fang 86400 achhiar hman anga, 1cbm a awmzat chhiartur chuan thla ruk vel angai anga. Tuna a demand zat chhiartur pheichuan kum 6,000,000,000,000 a ngai dawn alo ni a.
(Finna kailawn atanga lakchhuah ani)
Wednesday, May 4, 2016
THUFING TAWI
(Whatsapp lama ka dawn nai a, a ziaktu hming awmhi alang silo a, kan post tawp a nge)
🍀Thinrimin muhil ngai suh, a chhan chu nangmah emaw, i in hauhpui pawhin naktuk khawvar engmawi tak hi in hmu leh kher angem tih tunge hria?
🍀He khawvela i lo pian ve avang hian i thinrima, vawi tam tak i vui a ni maithei. Mahse, he khawvel i lo pian ve avang ringawt pawh hian mi tu emaw tan chuan hlimna i thlen tih hi hrereng rawh.i hlu a sin.
🍀Khuarei hi engchen nge ka hre hauh lova, a rei zawng lah a inang hek lo. Ka hriat chu hei hi a ni, hmangaihna hliam thuk tak ata damna pe theitu chu khuarei chauh hi ani tih hi.
🍀Ka hlawhchham ni a țawngkam hnih khat leka min fuihtu chu ka hlawhtlin ni a min fak chiamtu ai an hlu zawk.
🍀Heng thil pathum hi vawng reng ang che. I thinrim laiin mi chhanglet suh la, i hlim laiin thu tiam suh ang che. I lungngaih laiin thutlukna engmah siam ngai hek suh.
🍀 Nangmah ang hi tumah an awm lo , i tha ber tih inhria la, mi in an tehdan che avang in i rilru tina ngai suh ang che aw.
🍀Ngaina tu che chu tibeidawng lo la, a mamawhtu che tlan bosan lo la, a ring em em tu che bum ngai suh la, nangmah hrerengtu che chu theihnghilh ngai suh ang che.
🍀A tawp berah chuan, i Nu aia hmangaihtu che hi khawvel ah i hmu tawh ngai dawnlo tih hria la, hmusit ngai suh ang che. Pathian malsawmna dawng la, hringnun hian rah thlum tak chhuahsak che rawh se.
Chaweitui u le👍
Wednesday, November 11, 2015
I GAS HMAN LAI KHA
Kum 20 vel liamta kha chuan, rawngbawl nan Thing kan la hmang deuh fur awm e, tunah chuan khawihmun ah pawh kal ila LPG(liquefied Petroleum Gas) hmanga rawngbawl kanni deuh vek tawh awm e. Thil tangkai tak anih rualin, thil hlauhawm tak ani ve leh si a, kan lo hriat belh atan tlem a zawng thailang leh ang aw.

LPG , Gas tia kan sawi mai hi leichhungril a tanga laihchhuah ani a.Gas hian rim a nei lo a,Boruak kan tihmai ai hian arit zawk a. A lo leak vel te hriat mai a awl zawk nan chemical chikhat Ethyle mercaptan (ethanethiol) pawlh niin alo Uih ta ani.
Mizorama kan gas hmante hi Indian Oil Corporation Limited (IOCL) ta an ni a, Gas bur ah pawh hian Indane tih in ziak vek awm e, IOCL lo pawh hi HPCL, BPCL te pawh state dang ah chuan an awm ve a,an Gas Bur hman pawh a in ang lo bawk. Hmanni whatsapp vel a lartak, Gas bur lem tih pawh kha a lem ni lo in, BPCL bur ani a, Mizoram lam ah vai ho in a black a an lo ken ani , mahse leiloh ahim ber, abur kha IOCL ah gas bur dang lak nan ahmantheih loh. Gas bur chhung a awm hian air(Boruak) ang nilo in Liguid(Tuiril) in a awm a, gas bur atanga kan hman dawna Regulator kan vuah hmang hian Boruak ah lo in let leh a. Gas Bur leh Rugulator te hi IOCL ta ani a, nakin ah I gas connection I tihtawp leh duh hun ah,Agency hnen a security deposit pawisa I theh luh nen khan in thleng leh tur ani.
Gas I book khan Distributor hnen atangin Gas Stove, Lighter leh Pipe I dawng bawk a. Mahse, a lo reiin gas Stove leh Pipe te ilo thlak duh emaw, alo chhia anih pawn IOCL lam hian hmantur bik an ruahmana, gas stove a Indane tih inziak kher hman an duha, a nih loh vek pawn ISI chuang, distributor tena an pawm ngei chauh hman tur ani. Gas Pipe pawh hi Suraksha pipe LERC( LPG Equipment Research Centre) in a pawmpui kher hmantur anti bawk. An ni pawmpui hi thuah thum niin, a pawn ve ve ah rubber quality tha chi hmang in a lai ah Copper/Brass hmanga luan,thirzai in an zem chhuak vek a, a him bik em em ani. Bazar vela zawrh lei mai mai loh tur tihna anihchu.
Gas Agency te hian kum 2 dan ah I Gas hmanrua te a him tawkin IOCL recomend I hmang ngei em tih check ziah tur anni a. Inspection fee ah hian connection tinah Rs 70/- chawi ngai ani. Heng Regulator, Gas Stove leh Pipe ISI chuang,an pawmngei hmang chung pawh a, Gas avanga kangmei emaw harsatna I tawh chuan Distrubutor kal tlang ina a claim theih ani amawherawhchu IOCL pawmpui lo bungrua I hmang anih chuan engemaw vanduaina thleng palh thei thil ah pawh insurance hian a huam lo.
Tunlai subsidy hmang hian thu inkhar dawn teh ang. DBTL (Direct beneficiary transfer for LPG) hi kan hre theuh awm e,thenkhat lah in kan sawisel a, bank account ah pawisa a lut lo ti tawk lah kan bang lo. Hemi hmanga sawrkar in sum a hum nasat zia leh, black a zawrh tam lutuk a ven dan erawh kan chhutpui kher lo maithei. A hma kha chuan, gas card tel a kan lak emaw,Black a lo zuartuten a an lo leina pawh kha sawrkar lam in Gas thawnchhuak tu te lam ah a Subsidy a kha a chawi char char a. Mahse tun ah hi chuan, Gas kan lak in kan bank account leh kan Consumer number a in link tawh a, Rs 660/- (gas man hi thlatin vawkhat a danglam ve thin) zel Burkhat I lak khan (Kum khat ah bur 12 chiah subsidy in ila thei) IOCL lamkhan an lo enfiah a, Subsidy hnu a a rate Rs 420/- vel atanga achuang zawng khan I account ah anlo thun ta ani. Tichuan sawrkar pawn kan card a kan lak zat chiah chiah kha subsidy na man kha alo chawi tawh tihna ani. Tun ah chuan Black a zuar tur tan pawh gas card hmang lo chuan alei chhuah theih loh a, tin card pakhat in Bur 12 ai atam I lak chuan, a man I pek hnu ah, I account ah an lo thun tawh dawn lo tihna ani.
Tin, I account ah pawisa lo lut theilo anih chuan, I account diklo emaw, I consumer no nen a in mil lo emaw, I account I hmankhat vanga lo thi tawh pawh nithei a, Gas distributor te hnen ah kal in zawh chian mai tur ani.
Wednesday, October 7, 2015
THING/BUHFAI KHAWN ANG AW BAWIHI... 😊
(He thuziah tha tak mai hi, Mizo Nuvalai zinga Thu thiam ka tih em em, Pi Zoremi hmar zote, chaltlang ami ziah ani a, aphalna thlapa suan lut ka ni e...
)
Hnam dang neih loh, kristian kan nih vang leh kan Chief minister nupuiin zûk leh hmuam dona kawnga hma a lâk nasat vang emaw, Aizawla traffic a jam nasat vang pawh ni chuang lo vin, mizo kan nih vang chauha chhiat ni bika hnam ze ropui kan neih, hlû leh mawi em em chu khawhar chhungte kan hnem dan leh kan chhawmdâwl dan hi a ni !
Chhiat tawh thu an han puang lauh lauh a, hlawh beisei miah lo va thlân lâi tura liam sang sang țhinte hi mizo tlangval an ni a, tlâi ni nêma êm leh hnam chuh rak rak-a thing/buhfai khawn tura nula kal khawm tiau tiau țhinte hi mizo nulate an ni.
Tunlaiah chhiat tawk an awmin Sec Leader emaw, YMA hruaitu ten nula thing/buhfai khawn tur an âu khawm ta fo mai! Nula ten kan mualphona a ni tih kan hrethiam em aw ?! Nu leh pate pawh kan harh a ngai, kan fate tirh nachang kan hriat a țha khawp mai. Inchhung hi sikul hmasa ber a ni a, kan fate mawina hi kan kutah a awm a, nu leh pa kan pawimawh em em mai.
Mizo nula fel leh hmelțha, pian nalh leh nui mawi, fresh tak tak te hnenah hei hi ka sawi duh...
1. Cell phone i hmai aia hlai mah hûm chungin fashion chhuak thar apiang inbel mah la, korean iangin lo ngo pîk piâk in, film star leh zaithiam hming hre țeuh mah la, mitthi thing/buhfai khawn hnam i ni..!
2. Mizo țawng țhing tiin vun ngo țawng hmang tam zawk la, sâp țawng lam puàm nalh viau chungin mi țawngin zâi âwt âwt pawh lo ni la, mizo țawng dik leh upa zawkte khawsa ziâ chu 'țhing' ti fo mah la, mizo nula i ni a, mizo thisen i ni..!
3. Mizo țawng pawh type dik hleithei tawh lo khawpin changkang emaw lo inti ngawt mah la, hnam fing leh changkang apiangin mahni hnam zia leh culture chawisan nachang an hriat miau avangin i changkang thei lo..!
4. Puan dum biha êmping phura buhfai khawna i kal zâm zâm kha, mizo tlangvalte 'mizo' annih chhung chuan i nalh reng dawn..!
5. Kan ina mitthi buhfai khawna i rawn dâk hiau hmelțhat zia leh duhawm zia hi i hriat loh ka duh lo!
6. I tih tura i lo dah tawh loh thing/buhfai khawn kha maw.... i chhungte an thih palh vaih chuan mizo nulain an rawn ti tho tho dawn.
7. Koh chhuah chawp ngai nula tlêmte zingah tel ve duh miah suh aw....
Hmel leh thawmhnaw hi mawi nan a tlâk loh asin! I mawina chu i hriat kha... i chhiar zo chiah😊
Friday, September 25, 2015
NULA PASAL NEI TUR LEH PASAL NEI LAI MEK TE TAN.
(A Thu tha ka ti ema a ziaktu pawh ka hre lemlo kan post ve tawp a nge)
By - Dr. Vema
👉🏻 Pasal neih i ngam a nih chuan hreawm tawrh inhuam ang che.
👉🏻 I pasal chhungte hrawn an khirha an fel vak loh pawn tuar hram hram la, i lungawi lohna i chhungte hnenah thlen ching suh, buaina a pun lun mai mai, harsatna tawkloin chhungkua a din theih loh.
👉🏻 I pasal chhungte i vawn tlat chuan rei i chungah an sual thei lo.
👉🏻 I pasal hnenah a nazawngin vui ching suh.
👉🏻 I pasal leh a chhungte inzawmna tinghettu nih tum tlat ang che.
👉🏻 A nazawngin mahni In lamah kal reng suh, mi ta i ni tawh.
👉🏻 I pasal chhungte lo tha vak lo mah se, Thatna in hneh tum tlat ang che.
👉🏻 Ho te teah tlan reng suh, sawi ngailo in i dik biklohzia i tarlang mai mai a ni.
👉🏻 THATNAIN SUAL chu hneh tum tlat ang che.
Tichuan, chhungkaw hlim tak in din ngei ang. Copy paste.
By - Dr. Vema
👉🏻 Pasal neih i ngam a nih chuan hreawm tawrh inhuam ang che.
👉🏻 I pasal chhungte hrawn an khirha an fel vak loh pawn tuar hram hram la, i lungawi lohna i chhungte hnenah thlen ching suh, buaina a pun lun mai mai, harsatna tawkloin chhungkua a din theih loh.
👉🏻 I pasal chhungte i vawn tlat chuan rei i chungah an sual thei lo.
👉🏻 I pasal hnenah a nazawngin vui ching suh.
👉🏻 I pasal leh a chhungte inzawmna tinghettu nih tum tlat ang che.
👉🏻 A nazawngin mahni In lamah kal reng suh, mi ta i ni tawh.
👉🏻 I pasal chhungte lo tha vak lo mah se, Thatna in hneh tum tlat ang che.
👉🏻 Ho te teah tlan reng suh, sawi ngailo in i dik biklohzia i tarlang mai mai a ni.
👉🏻 THATNAIN SUAL chu hneh tum tlat ang che.
Tichuan, chhungkaw hlim tak in din ngei ang. Copy paste.
Monday, August 17, 2015
Letter to Fb Sas
To,
Duhtak Fb Sas,
Kha leh chen kan lo inkawm tawh na a, mahse hengte hi uluk takin min lo chhiar sakla, nakin a buai vak ai chuan tiin ka in hnukdawh chhan chu ani e
@ I hming kha Anu Fanu duatsual theih loh kha i im ti sia, mahse a tak ah Thuami ilo nisia. MAHNI HMINGTAK PAWH PU NGAMLO KHAWPA DAWIH ILO NIA BELHCHIAN I DAWL LO EMAI.
@ I Propic leh thlalak vel ah i hmeltha in i duhawm ropui sia, mahsa atak ah chuan ilo beh ve tho sia, I HMELTHATNA KHAN BELHCHIAN TAK TAK A DAWLLO EMAI.
@ Fb ah khan Havard University a zir ang khan i indah a mahse, clas xii izir mek sia.. I THIAMNA TAK TAK PIAH LAMA INLAK CHANGKAN ILO TUMSIA BELHCHIAN I DAWL LO EMAI.
@ Fb ah khan Manchester United CEO angkhan i in ti si a, mahse engmah ilo la thawk si lo a. MAHNI NIHNA TAK TAK AIA INLAK ROPUI I TUMSIA BELHCHIAN I DAWLLO EMAI.
@Fb a i status ah te khan Nu leh Pa i hmangaih thu kha i ziak kur duah thinsia,mahse a tak ah zawng mahni nute Mawl lutuk ti a in hau vel hmuh kha chuan a tak ah i hmangaih lo tih alang a. I HMANGAIHNA KHAN BELHCHIAN A DAWLLO EMAI.
@ Fb vel khawihnan a i Mobile man te a to si a chumai bak ah i internet hman man te hi a to bawksi a. NU LEH PA THAWCHHUAH CHAWMHLAWM A HMAN ATAN CHUAN A TURU LUTUK A BELHCHIAN I DAWL LO EMAI.
@ Fb lam a i tam zia atang hian inchhungkhur chet i ngaihsak lo tih a chianga. HMEICHHE CHE TAMLO LEH INCHHUGKHUR NGAIHSAK LO INI SIA BELHCHIAN I DAWLLO EMAI...
Sawitur a tam si, heng te lek avang pawh hian keichuan ka iai che a. Atir ah belhchian dawlin i nihna ang ang in awm ngam nila chu k ngaisang lutuk ang che..
Mangtha phawt mai le....
Rm
Wednesday, July 15, 2015
POWER BANK BELCHIANG ANG AW.
Rinmawia Hnamte
Khawvel changkanna in min kalpui mek na ah kan Phone a hlai tulh tulh a, Charge angai zing tulh tulh bawk a.Chutihrualin kalna apiang ah ak pah a charge theihna pawh alo awm ve leh zel a chu thil lar mek chu kan hmelhriat zawk nan in sawi zau deuh ang aw.
Power Bank chu Battery tho phone charge nana hman leh theih ti ila a dik awm e. Curent hmang in a charge theih a, a khawl khawm a, chu chu khawi ah pawh Phone charge nan a hman leh theih ani. Chuta pawimawh tak chu battery pangai ang tho in mAh a tam em tih hi ani. ( Company a zir ni vethei bawk a, duplicate a awm ve nual bawk)
mAh chu Mili Ampere Hour tihna a ni a, Curent khawl theihtam zawng sawina ani.Kan inverter battery te hi en ila 120Ah emaw 150Ah a in ziak hlawm ang. Ah chu ‘Ampere hour’ tihna ani a, Battery thenkhat a ‘mA’ a hi chuan mili Ampere hi chuan Ampere hmun sangkhata then a hmun khat tihna ani. Entirnan I Phone Battery 2500mAh chuan 2.5Ah a tluk tihna ani. Kan Batery lian 150Ah hi chuan Phone battery 2500 mAh hlir 60 vel atluk tihna ani.
Phone kan lei dawn chuan a Camera,RAM,Storage etc mai bak ah battery mAh tam hi a pawimawh hle ani, mAh in ang rau rau ah pawh ahmai ahlai pawh leh a power hman atam dawn a, battery a in hek hleih dawn tihna ani. Tin, Battery te pawh hi life cycle nei anih avang in charge chhen te hi a tlo lo duh a, Athente phei chu thlaruk emaw a tlin tawh hi chuan a ral chak em em tawh a ni.
Power Bank ah lut ta ila, ani pawh hi mAh alian apiang a daih rei a, ato bawk. Entirnan, I Phone battery kha 2000mAh lo ni tase, Power Bank 6000mAh a lian lei dawn ta la, vawi engzah charge nge a daih tih I hriat duh chuan he formula(an hman tlang lawn ber) hian han chhut chin la,
Power Bank (mAh) × Efficiency × Phone Battery Health ÷ Battery Capacity (mAh)
6000 × 0.8 × 0.8 ÷ 2000 = 2 charges (approximately)
Khawl thil re re hi 100% in hna a thawk thei ngai lo a, chuvangin efficiency 80% anga chhut ani a. Phone battery health pawh hi sawi tawh ang in I phone khan nitin hniam lama pan zel a, za a za hmang lo in 80% an hmang tlangpui.
Power Bank 6000mAh chuan charge full vek pawn I phone chu vawi 2 vel bak a charge full zo dawn lo tihna anih chu. I Phone battery kha en la, chuan engzah power Bank hi nge ka lei tha ang tih chu I chhut thiam ta.
Tichuan Online a tanga I chah dawn chuan uluk tak in zirchiang la, aman tlawm ringawt chah suh ang che, a duplicate a tam a, 10000mAh chin ah phei chuan sangbi chuang lo leh brand name mak tak tak chu lei loh a him ber(keipawn ka chah sual tawh a). Tin i lei hma in zirchiang hmasa la, an comment pek te uluk tak in chhiar la,midang a nei tawh te pawh zawt bawk thin la aw.
Power Bank kher lo pawh I phone battery te kha a daihrei zawk nan charge chhen lo in, a down hun ah chiah a tawk in charge thin la.A zawh rak thleng in dahlo la, tin zan khua ten charge lo bawk la. Bluetooth, data, Wifi,te a tullo ah chuan on reng lo in, Signal that lohna hmun ah chuaan off in emaw Flight Mode ah dah daih thin la. Tin Theme hmante, Live Wallpaper hman te ,Vibrate mode a dah te hian battery a hek zual bik.
Khawvel changkanna in min kalpui mek na ah kan Phone a hlai tulh tulh a, Charge angai zing tulh tulh bawk a.Chutihrualin kalna apiang ah ak pah a charge theihna pawh alo awm ve leh zel a chu thil lar mek chu kan hmelhriat zawk nan in sawi zau deuh ang aw.
Power Bank chu Battery tho phone charge nana hman leh theih ti ila a dik awm e. Curent hmang in a charge theih a, a khawl khawm a, chu chu khawi ah pawh Phone charge nan a hman leh theih ani. Chuta pawimawh tak chu battery pangai ang tho in mAh a tam em tih hi ani. ( Company a zir ni vethei bawk a, duplicate a awm ve nual bawk)
mAh chu Mili Ampere Hour tihna a ni a, Curent khawl theihtam zawng sawina ani.Kan inverter battery te hi en ila 120Ah emaw 150Ah a in ziak hlawm ang. Ah chu ‘Ampere hour’ tihna ani a, Battery thenkhat a ‘mA’ a hi chuan mili Ampere hi chuan Ampere hmun sangkhata then a hmun khat tihna ani. Entirnan I Phone Battery 2500mAh chuan 2.5Ah a tluk tihna ani. Kan Batery lian 150Ah hi chuan Phone battery 2500 mAh hlir 60 vel atluk tihna ani.
Phone kan lei dawn chuan a Camera,RAM,Storage etc mai bak ah battery mAh tam hi a pawimawh hle ani, mAh in ang rau rau ah pawh ahmai ahlai pawh leh a power hman atam dawn a, battery a in hek hleih dawn tihna ani. Tin, Battery te pawh hi life cycle nei anih avang in charge chhen te hi a tlo lo duh a, Athente phei chu thlaruk emaw a tlin tawh hi chuan a ral chak em em tawh a ni.
Power Bank ah lut ta ila, ani pawh hi mAh alian apiang a daih rei a, ato bawk. Entirnan, I Phone battery kha 2000mAh lo ni tase, Power Bank 6000mAh a lian lei dawn ta la, vawi engzah charge nge a daih tih I hriat duh chuan he formula(an hman tlang lawn ber) hian han chhut chin la,
Power Bank (mAh) × Efficiency × Phone Battery Health ÷ Battery Capacity (mAh)
6000 × 0.8 × 0.8 ÷ 2000 = 2 charges (approximately)
Khawl thil re re hi 100% in hna a thawk thei ngai lo a, chuvangin efficiency 80% anga chhut ani a. Phone battery health pawh hi sawi tawh ang in I phone khan nitin hniam lama pan zel a, za a za hmang lo in 80% an hmang tlangpui.
Power Bank 6000mAh chuan charge full vek pawn I phone chu vawi 2 vel bak a charge full zo dawn lo tihna anih chu. I Phone battery kha en la, chuan engzah power Bank hi nge ka lei tha ang tih chu I chhut thiam ta.
Tichuan Online a tanga I chah dawn chuan uluk tak in zirchiang la, aman tlawm ringawt chah suh ang che, a duplicate a tam a, 10000mAh chin ah phei chuan sangbi chuang lo leh brand name mak tak tak chu lei loh a him ber(keipawn ka chah sual tawh a). Tin i lei hma in zirchiang hmasa la, an comment pek te uluk tak in chhiar la,midang a nei tawh te pawh zawt bawk thin la aw.
Power Bank kher lo pawh I phone battery te kha a daihrei zawk nan charge chhen lo in, a down hun ah chiah a tawk in charge thin la.A zawh rak thleng in dahlo la, tin zan khua ten charge lo bawk la. Bluetooth, data, Wifi,te a tullo ah chuan on reng lo in, Signal that lohna hmun ah chuaan off in emaw Flight Mode ah dah daih thin la. Tin Theme hmante, Live Wallpaper hman te ,Vibrate mode a dah te hian battery a hek zual bik.
Tuesday, July 7, 2015
ZORAM THAR LEH ZORAM LEILUNG HAUSAKNA.
Rinmawia Hnamte
Tunhma zawnga tianglam a zawhna dawng ta ngailo kha Kumkhat liamta atang khan zawhna te ka dawng ve ta fo mai a. Ka mimal ngaihdan kan ziak lang ve teh ang.
LEIHNUAI HAUSAKNA HI A AWM RENG EM?
Kan Zawlnei hmasa te, Zawlnei Saikhuma, Zawlnei Lalthlamuana, Zawlnei Thantluanga, Zawlnei Lianchhunga, Zawlnei Darthangpuia, Zawlnei Rengpuii ( Hengte hi ‘Mizoram Zawlneite Thupuan’ by Upa H Thangkhuma ziah atanga lang te an ni) te hian Hman atang tawh khan an lo puang tawh daih mai a. Lunghlu, Rangkachak te mai bak a,Tuialhthei (OIL) te phei chu luan a luang ang hial in an sawi. Oil/Gas te hi a nihna tak ah chuan Lui leh Dil anga luang leh Tlingpum an ni lo a, Lungkar kua vela awmkhawm ti ila kan hrethiam awm e .Amaherawh chu, Khawvel thiamna lama misang nilo in an dawn dan an sawi ani a a dik vek tho awm e.
Heng kan Zawlneite sawi hi a dik viau ani ang chu, Directorate General of Hydrocarbons (DGH), Ministry of Petroleum and Natural Gas Hnuai ami chuan NELP-VI (New Exploratory Licencing –VI) hnuai ah Mizoram ah Block thum an lo then a, (Hmar lam pang hi ONGC, Central lam hi Oil India Ltd leh Chhim lam hi Realiance ten an chang a), Leihnuai hausakna hi awmring ta lo se tiang hian tender te hi chhuah in an chhang ngam dawn em ni ang? Chu vang chuan engemaw tak hi chu a awm chu ani ngei mai.
OIL/GAS HI MILEM BANSAWM NEI HNUAI AH AN LAI CHHUAK DAWN LO EM NI?
Zawlnei te thupuan zing ah, Zawlnei Thantluanga hian,’Mizoram Leilung hausakna hi Lirnghing hmang a a in vawrh chhuahtur thu a sawi a’. Zawlnei Lianchhunga hian,’Leihnuai hausakna hi ramdang mite aia a let riata a pawn thu a sawi bawk a’. Tin, Zawlnei Saikhuma hian a puanchhuah a dang deuh hlek a, ‘Zoram leihnuai hausakna Lalpan a thuhruk hi ‘Milem Ban Sawm Nei’ hnuaia Zoram a awm chhung chuan Lalpa’n haichhuah a phal lo, a hunah haichhuah a ni ang.’ (http://saikhuma.blogspot.in/) he thu hi tunlai azawhna kan dawn tam ber ani awm e. A dik e dik lo e chu keipawn ka sawi theilo a, Kan Zawlneite thu hre ve lemlo Vaiho ten a an hnathawhdan leh an khawl te hi i han thlirzau teh ang.
Oil/Gas (kan hriatthiam dan ang in sawi mai ang aw) lai chhuak tur hian khawl mamawh atam em em a, a verhna tur khawl ha leh pipe te, generator lian, tiu dahkhawlna, Chemical dahna, Cement khawl etc te hi a pangai chin pawh hi Rs 600 Million chuang te ani a, a khawl len a tet a zir in a man adang lam ve bawk. Chutah hnathawk tur hi averhna ah hian Engineer chi hrang hrang leh Labour ten en hian mi Za vel inban lek reng angai thin, a ni vek kher lo bawk, a awmna a zir te in ani deuh bik. Chung hnathawk Pakhat te hlawh chu then chu thlakhat ah Rs 5000-Rs 200000 te ani hlawm bawk, A hautak zia chu akn hre thiam mai awm e sawi thui lo mai ang.
Zawlnei Saikhuma thusawi hi aril in ngaihtuahna a ti tam khawp mai,Milem Bansawm nei hnuai atih hi in hrilhfiahsiak dawn ila, chi hrang hrang in kan hrilhfiah thei awm e. A dawngtu ber lah in asawi zau si lo a. India ram chhunga kan awm chhung hian a tihna nge, Vai ho khawl anih chhung in nge, Vai Engineer ho thuhnuai ah nge a hriat tawh silo a. Milem Bansawm a tih hian Hindu ho a sawina hi alo ni em tih pawh kan hre bawk si lo. Englekhawle, ti zawng hian ngaihtuah leh teh ang, Alaihchhuah phalna leh thil dang eng eng emaw chu lo dahtha ta ila, a verhna khawl lam ringawt hi lo sawi ta ila. Kan sawi lan tawh ang hian a khawl man pawh khi neizo Mizo lo awm tase, A enkawl tu tur Mizo kan la awm lo phawt. Tiang Company lamh Mizo thawk leh senior te hi chhiar dawn ila Kutzungtang thliak chhiar tham bak an la ni meuh lo. Mechanical Engineer, Electrical , Instrumentation, Geologsist, Chemial, Chemist etc val engemaw zah angai lehkhathiam rual tam mah ila experiace kan neih in ala daih lo ve bawk si, Helam chu duhtawk hrih leh teh ang, Mizo hlang in thawktur chuan tun kum 4/5 mai hi chuan angaihna a awmlo Mihring dan ah.
Vai ho enkawlna, khawl hnuai ah hian laihchhuah lohtur tihna em ni? Nge Kan Zawlnei in ‘haichhuah’ atih tak hi kan man fuhlo zawk aw. ONGC chuan Meidum ah Gas a awm ngei tih an hre tawh a. Oil India Limited pawn Maubuang ah Beiseina sangtak nen an verh mek ani. (Oil/Gas awm nia an hriat an verhna ah hian a lo awmvek kher lo ve bawk, an verh phot loh chuan a awm ngei ngei an ti ngam biklo, mahse an lo hmuh tawh chuan, a bul hnaia an verh leh te ah hi chuan a awm ngei tih hresa in an verh thin,Maubuang pawh saw a awm ngei ngei an ti lo a, awmni an hriat ah an verh ani.) Oil/Gas pawh hi tun ah lo hmuse, a hlawkna te tel a, anih ang ni tur tak tak chuan kum 5/10 chuang ala mamawh, Chumi anih avang chuan kan Zawlnei hian, alai chhuaha a awmna zuk hriat ngawr ngawr nilo in,a hlawkna kan tel hun hi ani thei em tih pawh kei pawn ka hre thiam chiah lo ani e.
Engpawhchu lo nise, Zawlnei ten an puanchhuah hi a dik e, diko e ti thei kan awmlo. Amaherawh chu, an thusawi denchhen a thil lo lak kawih vak maileh hmehbel tum vak hi a fuh ber em aw tih erawh in enfiah angai. Athawk lam hian thawk bawrh bawrh se. Kan rinthu lo sawi ni lo lo lo sawi belh vak hi chu i sim ang u.
Engpawh lo thlengin hmachhawn dawnila, midang sawisel leh phul bulh lo in, kei hi ka him em? Pathian tawk tur hian kei leh ka chhungte hi kan inpeih em tih hi i inzawt hmasa ang u. Lalpa remruat hi mihring thiamna leh theihna hmang in bawhpelh thei ani lo, chutih rual in mahni hriatfiah leh midang sawizau na awih a lo phuanvak lo hian Pathian hnenah hriatfiahna i dil ang u.
Tunhma zawnga tianglam a zawhna dawng ta ngailo kha Kumkhat liamta atang khan zawhna te ka dawng ve ta fo mai a. Ka mimal ngaihdan kan ziak lang ve teh ang.
LEIHNUAI HAUSAKNA HI A AWM RENG EM?
Kan Zawlnei hmasa te, Zawlnei Saikhuma, Zawlnei Lalthlamuana, Zawlnei Thantluanga, Zawlnei Lianchhunga, Zawlnei Darthangpuia, Zawlnei Rengpuii ( Hengte hi ‘Mizoram Zawlneite Thupuan’ by Upa H Thangkhuma ziah atanga lang te an ni) te hian Hman atang tawh khan an lo puang tawh daih mai a. Lunghlu, Rangkachak te mai bak a,Tuialhthei (OIL) te phei chu luan a luang ang hial in an sawi. Oil/Gas te hi a nihna tak ah chuan Lui leh Dil anga luang leh Tlingpum an ni lo a, Lungkar kua vela awmkhawm ti ila kan hrethiam awm e .Amaherawh chu, Khawvel thiamna lama misang nilo in an dawn dan an sawi ani a a dik vek tho awm e.
Heng kan Zawlneite sawi hi a dik viau ani ang chu, Directorate General of Hydrocarbons (DGH), Ministry of Petroleum and Natural Gas Hnuai ami chuan NELP-VI (New Exploratory Licencing –VI) hnuai ah Mizoram ah Block thum an lo then a, (Hmar lam pang hi ONGC, Central lam hi Oil India Ltd leh Chhim lam hi Realiance ten an chang a), Leihnuai hausakna hi awmring ta lo se tiang hian tender te hi chhuah in an chhang ngam dawn em ni ang? Chu vang chuan engemaw tak hi chu a awm chu ani ngei mai.
OIL/GAS HI MILEM BANSAWM NEI HNUAI AH AN LAI CHHUAK DAWN LO EM NI?
Zawlnei te thupuan zing ah, Zawlnei Thantluanga hian,’Mizoram Leilung hausakna hi Lirnghing hmang a a in vawrh chhuahtur thu a sawi a’. Zawlnei Lianchhunga hian,’Leihnuai hausakna hi ramdang mite aia a let riata a pawn thu a sawi bawk a’. Tin, Zawlnei Saikhuma hian a puanchhuah a dang deuh hlek a, ‘Zoram leihnuai hausakna Lalpan a thuhruk hi ‘Milem Ban Sawm Nei’ hnuaia Zoram a awm chhung chuan Lalpa’n haichhuah a phal lo, a hunah haichhuah a ni ang.’ (http://saikhuma.blogspot.in/) he thu hi tunlai azawhna kan dawn tam ber ani awm e. A dik e dik lo e chu keipawn ka sawi theilo a, Kan Zawlneite thu hre ve lemlo Vaiho ten a an hnathawhdan leh an khawl te hi i han thlirzau teh ang.
Oil/Gas (kan hriatthiam dan ang in sawi mai ang aw) lai chhuak tur hian khawl mamawh atam em em a, a verhna tur khawl ha leh pipe te, generator lian, tiu dahkhawlna, Chemical dahna, Cement khawl etc te hi a pangai chin pawh hi Rs 600 Million chuang te ani a, a khawl len a tet a zir in a man adang lam ve bawk. Chutah hnathawk tur hi averhna ah hian Engineer chi hrang hrang leh Labour ten en hian mi Za vel inban lek reng angai thin, a ni vek kher lo bawk, a awmna a zir te in ani deuh bik. Chung hnathawk Pakhat te hlawh chu then chu thlakhat ah Rs 5000-Rs 200000 te ani hlawm bawk, A hautak zia chu akn hre thiam mai awm e sawi thui lo mai ang.
Zawlnei Saikhuma thusawi hi aril in ngaihtuahna a ti tam khawp mai,Milem Bansawm nei hnuai atih hi in hrilhfiahsiak dawn ila, chi hrang hrang in kan hrilhfiah thei awm e. A dawngtu ber lah in asawi zau si lo a. India ram chhunga kan awm chhung hian a tihna nge, Vai ho khawl anih chhung in nge, Vai Engineer ho thuhnuai ah nge a hriat tawh silo a. Milem Bansawm a tih hian Hindu ho a sawina hi alo ni em tih pawh kan hre bawk si lo. Englekhawle, ti zawng hian ngaihtuah leh teh ang, Alaihchhuah phalna leh thil dang eng eng emaw chu lo dahtha ta ila, a verhna khawl lam ringawt hi lo sawi ta ila. Kan sawi lan tawh ang hian a khawl man pawh khi neizo Mizo lo awm tase, A enkawl tu tur Mizo kan la awm lo phawt. Tiang Company lamh Mizo thawk leh senior te hi chhiar dawn ila Kutzungtang thliak chhiar tham bak an la ni meuh lo. Mechanical Engineer, Electrical , Instrumentation, Geologsist, Chemial, Chemist etc val engemaw zah angai lehkhathiam rual tam mah ila experiace kan neih in ala daih lo ve bawk si, Helam chu duhtawk hrih leh teh ang, Mizo hlang in thawktur chuan tun kum 4/5 mai hi chuan angaihna a awmlo Mihring dan ah.
Vai ho enkawlna, khawl hnuai ah hian laihchhuah lohtur tihna em ni? Nge Kan Zawlnei in ‘haichhuah’ atih tak hi kan man fuhlo zawk aw. ONGC chuan Meidum ah Gas a awm ngei tih an hre tawh a. Oil India Limited pawn Maubuang ah Beiseina sangtak nen an verh mek ani. (Oil/Gas awm nia an hriat an verhna ah hian a lo awmvek kher lo ve bawk, an verh phot loh chuan a awm ngei ngei an ti ngam biklo, mahse an lo hmuh tawh chuan, a bul hnaia an verh leh te ah hi chuan a awm ngei tih hresa in an verh thin,Maubuang pawh saw a awm ngei ngei an ti lo a, awmni an hriat ah an verh ani.) Oil/Gas pawh hi tun ah lo hmuse, a hlawkna te tel a, anih ang ni tur tak tak chuan kum 5/10 chuang ala mamawh, Chumi anih avang chuan kan Zawlnei hian, alai chhuaha a awmna zuk hriat ngawr ngawr nilo in,a hlawkna kan tel hun hi ani thei em tih pawh kei pawn ka hre thiam chiah lo ani e.
Engpawhchu lo nise, Zawlnei ten an puanchhuah hi a dik e, diko e ti thei kan awmlo. Amaherawh chu, an thusawi denchhen a thil lo lak kawih vak maileh hmehbel tum vak hi a fuh ber em aw tih erawh in enfiah angai. Athawk lam hian thawk bawrh bawrh se. Kan rinthu lo sawi ni lo lo lo sawi belh vak hi chu i sim ang u.
Engpawh lo thlengin hmachhawn dawnila, midang sawisel leh phul bulh lo in, kei hi ka him em? Pathian tawk tur hian kei leh ka chhungte hi kan inpeih em tih hi i inzawt hmasa ang u. Lalpa remruat hi mihring thiamna leh theihna hmang in bawhpelh thei ani lo, chutih rual in mahni hriatfiah leh midang sawizau na awih a lo phuanvak lo hian Pathian hnenah hriatfiahna i dil ang u.
Monday, July 6, 2015
KA NU CHUAN..... I NU CHUAN....- I
KA NU CHUAN..... I NU CHUAN....- I
@ Ka Nu chuan Zing ah mei nun tur in min kaitho a, I Nu chuan gas a rawng a bawl zawh vek ah a kai tho che, a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan Chawei laiin Naupang tawng ve loh tur a tia, Chawhmeh pawh minsuah sak a,kan suah ve a phal lo, I Nu chuan Fian a hmantir che a i duh duh chawhmeh i suak a, I tawng vak vak a, a nuam awm bik
@ Ka Nu chuan Chawei kham ah Hmun te min Phiahtir a , thlengte min siltir a, I Nu chuan in awmpui te a tihtir vek zel, a nuam awm bik
@ Ka Nu chuan in ah A AW B min zirtir a, I Nu chuan Pre-school changkang tawk ah a dah daih che, a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan kan lehkhazir min menpui a, exam dawn ten min tawngtai thin a,zing tawk ah te min kai tho thin a,I Nu chuan Hostel nuam tak ah a dah daih che a a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan a lenna ah min hruai zel a, awmdan tur te min hrilh a, kan felloh in min hau thin a, I Nu chuan a lendawn ah in thenawma i thiante nen inkawmru atia pawisa a pe thin che a, a nuam awm bik..
---> Ka Nu chuan ka Naupan lai te hian min duatlo leh hmangaihlobik ah ka ngai thin,Mi fate ka awt thian. Mahse Ka nu min Hamngaihna leh enkawlna ang kha khawi University mah in an zir pha lo tih ka hre thiam ve tan chauh male.....>
@ Ka Nu chuan Zing ah mei nun tur in min kaitho a, I Nu chuan gas a rawng a bawl zawh vek ah a kai tho che, a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan Chawei laiin Naupang tawng ve loh tur a tia, Chawhmeh pawh minsuah sak a,kan suah ve a phal lo, I Nu chuan Fian a hmantir che a i duh duh chawhmeh i suak a, I tawng vak vak a, a nuam awm bik
@ Ka Nu chuan Chawei kham ah Hmun te min Phiahtir a , thlengte min siltir a, I Nu chuan in awmpui te a tihtir vek zel, a nuam awm bik
@ Ka Nu chuan in ah A AW B min zirtir a, I Nu chuan Pre-school changkang tawk ah a dah daih che, a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan kan lehkhazir min menpui a, exam dawn ten min tawngtai thin a,zing tawk ah te min kai tho thin a,I Nu chuan Hostel nuam tak ah a dah daih che a a nuam awm bik.
@ Ka Nu chuan a lenna ah min hruai zel a, awmdan tur te min hrilh a, kan felloh in min hau thin a, I Nu chuan a lendawn ah in thenawma i thiante nen inkawmru atia pawisa a pe thin che a, a nuam awm bik..
---> Ka Nu chuan ka Naupan lai te hian min duatlo leh hmangaihlobik ah ka ngai thin,Mi fate ka awt thian. Mahse Ka nu min Hamngaihna leh enkawlna ang kha khawi University mah in an zir pha lo tih ka hre thiam ve tan chauh male.....>
Monday, May 25, 2015
ENG ENGINEER NGE INIH DAWN??
Rinmawia Hnamte
Class XII result te alo chhuak ta a. A tamzawk chuan Luh na college tur buaipui in kan hmanhlel tawh viau awm e. Class XII SC a bik in Engineer lam kal tum te tan a tangkai a nih theih nan leh kan hriat thiam theih nan mahni hriat ang tawk remchan dan ang in khan thai lang ve a nge.
Tu te nge Engineer zir anga, khawi ah nge an zir ang?
Engineer zir tur chuan ahmasa ber ah Maths thiam angai a, Chhiar piah lam ah a ziah chhuah peih mi, chhut peih mi, mi taima nih angai ani. A branch a zir in Hmeichhia leh Mipa lak chi te pawh thliar thiam angai bawk. College luhna chungchang ah Mizoram atanga Entrance kan exam te JEE, AIEEE etc kaltlanga kan tling kan kal theih anih chuan tha viau a, Pawisa chawi tlembak ah college a tha tlangpui. Private a kan zir dawn chuan Pawisa chawi atam a, tin Placement (Engineer zirzawh hma atang in College ah Company tam tak in, an hnuaia thawk tur zawng in college an va kal thin na) tha leh tha lo te chhut chian a pawimawh. Tin, Engineer zawng zawng hi atha vek a, Mahse, kan tuina,kan thawh tumna azirte in kan Branch zirtur erawh thlan apawimawh. A hnuai ah hian a larzual te han tarlang ila.

COMPUTER SCIENCE ENGINEER and INFORMATION TECHNOLOGY;
Computer khawih a Games khelh ringawt ani tawh lo a, Software lam te Programming(Computer Tawng) te thiam hle angai a. Computer Engineer tih vanga a chhe siam lam ni lo in, Hemg kan Mobile kan khawih theiha te, Games kan khelh theihna te, Online a form kan fill up theihna te, Online a kan bazar theiha zawng zawng te hi a chung kan sawi engineer te lo design chhuah vek ani a. Maths thiam te angai em em ani. Mizoram lama hna kan zawng dawn anih chuan Hna a tam lemlo khawp mai a. Mizoram pawnah erawh Company a hna tamna ber ti ila kan sawi sual lo ang.
ELECTRICAL ENGINEERING
A hming atang khian a chiang viau mai a, electric lam hlau leh tuilo tan chuan a zir chi loh mai thei. Class Xii Physics lam ah te Transformer te, Current AC leh DC tih te kan zir kha kan la hre awm e, Khang zir tui vak lo tan chuan a har duh fu zel. He Branch hi a har a, chutih rual chuan kan mamawh na a sang tulh tulh tawh a. Darkar khat pawh current a awmloh chuan kan phun nasat zia ngaihtuah ila, he subject pawimawhna chu kan hre thiam mai ang.Generator te, Solar Energy lam te, Khawl leh motor, Rail thleng in a tangkai vek ani. Mizoram lam ah pawh P&E Dept lam hian a khat tawk in AE/SDO hi anla ve thin a, tin Zirtirtu lam ah MZU, NIT lam ah te pawh an la mamawh zel dawn niin a lang. Amaherawh chu mi thiam, Master piahlam ah Phd thlenga ti thei te nih angaih hmel.
ELECTRONICS AND COMUNICATION ENGINEER
Kan in a Electric hmang khawl kan neih TV, Fridge, Mobile, Washing Machine, Inbiakpawhna hmanrua etc zawng zawng kha Electronics Engineer zirna hian ahuam ti ila a dik awm e. Thil te tak te, Kan Mobile chhunga sensor awm atang aSateelite thleng in a huam vek bawk a. Engineer Branch ah chuan a har ber te an ti thin a, Toys battery hmang emaw emergency lamp te kha hawng ila a chhung ah thilphek ah, bawl hrep hrup bawk te reuh te te (Capacitor, Transistor etc.) awm teuh kan hmu ang, khang zawng zawng te kha a huam vek
a. A zir tur hian Maths thiam mai bak ah thluak tha, taima, thil chhut peih nih angai. Zirchhuahh nu ah Mizoram lam ah bik chuan hna a la vang hrih hle.
MECHANICAL ENGINEERING
Khawl (Machine) lam leh Motor lam tui mi te chuan a tih chi viau mai, thawh tawrh tawrh ngai a tam hle a. Hmeichhe lak chi ani vak lo. Screw te reuhte atanga Thlawhna thleng in ahuam a, Chu mai bak ah, Motor te, Generator te, tin khawl hmang thir tan(Metal Cutting) leh thir/steel nihphung zirte, Thir verh te, khawl design te mai bak ah, Hnathawhna Company ah awlsam zawk athawh te, Hlawk zawk athawh te, khawl design te, a huam zau hle a. Rampawn ah pawh hna tam hle mai. Mizoram ah pawh company lo lut an tam mek a
hna atam chho tan mek a ani. Mahse mi thatchhe zir chi ani lo thung. Automobile engineer te pawh hi Mechanical te nen a in ang viau a, Motor lam a bika zirna ani thung.
CIVIL ENGINEERING leh ARCHITECTURE
An ni pahnih hi kan dahkawp na a, Civil engineer ah hian hna atam zawk mah a, Kawngpui laih,Field a phullem phah, swimming Pool siam te atanga Insak te thleng ina huam vek a, Mizorama awm tum chuan Zir afuhber awm e. Ram thang mek kan ni a, hna atam chho em
em ani.Civil engineer hnuaiia ha hian thiam na bik chi hrang hrang Master ah zirtur ala tam em em bawk ani. Architect pawh hia an pawimawh em em a, Insak tur a luah nawm dan tur te, insak piah lam khaw chhung lan nalhdan tur thleng in an tangkai em em a. Building lian tak tak sak dwn phei chuan Civil engineer te nan an thawk ho na sa thin ani. Kan aizawl ah ngei pawh hian insa tur chuan an ni pahnih a Degree neite hming sign na tello chuan AMC atang in insak an phal tawh lo hial ani.Kan mamawhna hi ala sang zel dawn niin alang. A chunga kan tarlan hi a larzual deuh te an ni a, sawi thuivak na hmun a awm si lo a, kimlo tak chungin Enginner zirtumte tan a idea neihna anih tak in kan han thailang ve a ni e. Enginner zir nih chu anuam, a ropui mahse zir nazawng in Degree an nei kher lo a,subject pass kim lo a, zirzawh tawh hnua exam that leh ngai an tam thin. Mi taim anih a ngai hle ani. Kum 4 chhung zir ani a (Architect hi kum 5 zir ania) Semester 8 ah an then a, semester tin ah hian a chawhrual in subject 8 vel awm ang ani a. In thlahdah hman ani lo. I tuina leh hna thatna lam tur zirla, Tawngtaina nen Pathian rawn chuang a I zir chuan I hlawhchham hauh lo ang.
Tuesday, February 3, 2015
HOME RUN
CHRISTIAN MOVIE HI EN A NUAM TLAT ZEL..
Base Ball Player thiam tak Cory Brand chu lar viau mahse, A pa ang tho a, Zu ngawlvei ani a.Tumkhat phei chu, an inkhel lai in incontrol zo lo khawp in a che mawilo a .Amah ngaisang em em a, an team bul a lo awm ve Mipa naupang chu a kut in an vai tlu palh a.Thisen hial a chhuaka, chu naupang che vel lah chu Live in Tv ah an lo chhuah bawk si. Chumi avang chuan kar riat hrem ani a, A Agent Nula dum inkhaihli nalh zeh zawh tak, mawngzo vah mai Helena chuan, a khawhlui lam Oklohama lam ah chuan chawlh la a,Retreat te nei tur in a rawn a.
Cory Brand hian nau mipa pakhat anei ve bawk a, A pa chu Base ball khel thiam tak, zu in atihbuai niin , nun chep tak kar a sei lian an nia. A nau Claya chuan a angaihtuah em ema. Nupui a nei tawh a, Mipa naupang pakhat fa atan an la a, chu mipa naupang te chu, Cory an a filed sir a a vaithluk palh kha alo ni leh ta nghal a.
Helena I rawn ang chuan an khawhlui lam ah chuan chawlh hmang in a haw a,. Sum lah anei bawk a, Claya nena an haw kawnga zurui chunga Car chak tak a, a khalh avang chuan accident an tawk hlauh mai a. Claya chu Na tak in damdawiin ah a awm nghe nghe a. Milar tihtak ah, News reporter te an che rang a, chutih rual in a Agent lah a fakawm,A mualphona tur tam tak a khuh bo sak a.A chanchin a tha zawnga chhuah beisei in, Cory a nau in a Naupang ho tan a Base Ball Coaching class alo neih thin chu,Head Coach a chhunzawm sak tur ang in a sawi sak daih a. Claya chuan a U in a, khua chhuahsan lo tur in thunei tu te lam ah, thu alo tiam bawk si. A nau tan leh ama hmalam hun atan pawh a atih chu angai dawn ta nge nge a. Chutah a Agent chuan, Kohhran lam in a pathian thu a , mi harsa te tan a an buatsaih, “Celebrate Recovery” tih, Step 12 lai awm ah chuan tel ve tur in a alo buatsaih lawk vek alo ni a. anih lah chuan Biakin a kal lah chu a tumlo bawk si.
A tuk zing alo ni a, naupang ho Baseball zirna ah chuan ava kal a, Mi lah an tam, chu tah an coaching staff ve pakhat, Nuthlawi pakhat chhe lo zet mai Emma chuan, be chak tak si hian alo hmu hreh viau mai bawk a. Emma chuan fap pakhat Cory ngaisang deuh tu Tyler anei a, mahse afapa chu hnaih lo tur in Emma chuan Cory chu a ti ta tlat mai.. Interview te an han neih puia, a positive zawng in thil pawh akal chho ve leh tan a. Mahse buaina ber zu erawh a bansan thei meuh lo.
Biakin lam ah te pawh chuan an tel chho ve tan a,Thenkhat in Sex lam an harsatna te, an share an sawiho a, Pathian vanga an sim thu te an sawi . Mahse a telve na tur ah a in ngai tlat lo, Sual liantham a tih a hre lo va, an zinga awmve chi lo ah te pawh a in ngai hial a.
An chanchin lah mi ngaih ven an hlawh chho bawk si, Naupang ho lah in an Idol in a, coaching an pe vel te chu nuam an lo ti bawksi. Thil hlui te phawrh chhua alo ni a, An college kal lai a an magazine ah chuan, Cory leh Emma chu best couple thlalak ah anlo awm dun tlat mai.., mahse engmah sawi chhunzawm an duh lo..
Naupang lam ati thiam bawk a, an Coaching pawn hma a sawn zel a, a thusawi pawh an zawm tha viau zel. Tumkhat chu midang nen aan in khelh tumin, lehlam coach chuan tawngkam mawilo deuh in Cory chu a bei a, anunhlui a chet mawilohna te a sawi chhuak a. Cory insumzo lo chuan an hnek thal tawp mai.. A nau chuan a Bail chhuah leh a lo ngaih phah ta a. Biakin te chun la kal mahse, zan alo ni a Zu bawk chu a in leh thin. Tylera lah chuan an gaisang em em mai si, Tylera thianpa hi, Clay a ten a fapa a tan a alak khan ani a, an inkawm ngeih in, Cory pawh an in ngaiin an pawh tha hle a.
Cory pawh fel in tha viau mahse, thin butut kan tih ang hi anei ve leh thin hi a pawina ber chu ani. Zankhat chu Tyler ate thiandun chu an naupan lai aa unaupa nena, aapa zuruih an tawmbosan laia an siam thin Box chu pek a tum a, mahse a hmuzo lo chu a in sum theilo a, Naupang hma ah mawilo tak in a che leh a. Emma leh anau nupui Karen pawh chu alo hrawk hrep a. a hnu ah a inchhir leh a, mahse Se bo hnu ase kawngkhar ang ani leh si thin. A tuk ah thuphachawina tiin Tyler chu Uite a leisak , Tyler chuan duh hlemaise a nu chuan lak aphal tlatlo. A fapa nena awm hnaih vak hi a duhlo kan tih tawh kha..
Tumkhat Biakin ah Kareni chuan hunkal tawh an share a,a naupan laia a Pa in apawngsual thu te, nun hrehawm zia te, Mite zing ah a mal ngawih ngawih a, a zah thin thu te. Mahse Lal Isua anei a, a zuitu ani a chu chuan, anun ah nasa tak in hna a thawk a, Mi pangai alo nih phah thu te a sawi , chuchuan Cory a nun pawh a khawih hle a.
Naupang lam ah a tui bawk a, a Agent in interview hun alo tihfl sak pawh chu, hman loh thu leh, A fapa bula hman a duh zawk thu in a chhang ta tlat mai.Inkhel a zova, All star team ah alo awm lo tih a hriat chuan,zu bawk ain leh ta, Zan ah Emma chuan rawn zawng in , an han in chhang deuh bap bap chuan, Engdang lo nilo Tyler hi Emma nen a an fa chu alo ni ngei mai a. mahse Cory kal bo bawk nen, Emma chuan Pasal dang , amah leh a fapa hmangaih em em tu alo nei a. Mahse chu lah anunkhua alo tawiin alo boralsan alo ni a. Cory chu anun a danglam hma loh chu Tyler a hnaih a duh loh leh hriattir loh a duh alo ni a. An in chhan thinrim tak ah chuan,a nun akhawih thar leh ta, Pa tlak nih loh kha chu duh hek lo le, A rooma zu leh a kaihhnawih ho chu sir ah a hnawl leh ta.Chtih lain a chanchin Emma te leh Tyler te nen a an lan dunna chu newspaper ah alo lang ta kulh mai. Tyler an an hmu chu a shock hle mai, Helena in Cory a rawn bia, an team atanga released tih a an hrilh bawk. An buaih ta nuaih mai le.Zu bawk ah atlan lehta. Mahse Bar ah Tyler an a rawn zawng hmu a, A box zawnchu ata tih hre lawk lo in, Cory Pa in alo pek anih vang in lo kawl than i in, a pe let leh t a, Emma a lo lang vat a an hawsan ta a.
A maha thei leh tha a in tihna chu, a theih loh zia leh anih lohzia a in hmuchhuak in ,Biakin lam bawk a bel leh a, tah chuan ain hmuchhuak in zu ngawlvei anihna te a in hmuchhuak a, a hnu ah phei chuan Pathian ah ringtu thar anih thu a puang ve thei ta a.
Club thar te zawm in a nun pawh a lo danglam chho ta a, An in khelh leh meuh chuan, a Naupang enkawl te a sawm a, An hlim hle, Tha tak in akhel chhunzawm a. Mahse Emma te nufa chuan a inkhel hmuhman lo in, inkhelh ban ah an inkhelh na hmun an thleng ve chiah a. An in then dawn chuan. Emma lak ah chuan athiam loh zia te, A hun kal tawh leh liam tawh a, a ma vanga hrehawm a tawrhna zawng zawng ah ngaihdam a dil a,A hmangaih zia thu te a sawi chhuak ve ta. Inngaihtlawmna nun chuan Emma thinlung pawh ahneh ral leh ta a nia nge, duhthaw tak in an in fawp ta vawng vawng a.
Cory pawn Biakin inkhawmna hma ah sharing hun chu ahmang ve thei ta a, A hunliam ta a, A Pa a tanga engmah thu tha dawn loh zia te, Zu pawn a a natnaa tihdam ngailohzia leh afel a tum ve thin zia te, mahse beidawnna tam zawk zia thu te. Mahse Pathian avang zawk chuan tun ah chuan nun khawhar nate chu luahkhat a awm in, A atna leh a lo chinthin te a tanga Pathian vanga zalenna a neih zawk tak dan te, An thlahtu tea tanga heng Natna ril tak lo in thlahchhawng tawh chu, a lo danglam tak thu leh vawin atanga Thawnthu thar an tan tawhtur thu te Pa ah PATHIAN athlan tawh avang a, mangan na leh buaina a awm tawhlo turthu an share chhuah meuh chuan, lawm avang in mittui pawh luanga, luanga chhia a, Kutbengri pawh a ring hle.
Khawvel thil ah tlan in hlimna hi um mah ila, Pathian kanbelh phawt chuan theihloh alo awm lo a, Pa neilo te Pa anih zia langthar lehthin ani.
Base Ball Player thiam tak Cory Brand chu lar viau mahse, A pa ang tho a, Zu ngawlvei ani a.Tumkhat phei chu, an inkhel lai in incontrol zo lo khawp in a che mawilo a .Amah ngaisang em em a, an team bul a lo awm ve Mipa naupang chu a kut in an vai tlu palh a.Thisen hial a chhuaka, chu naupang che vel lah chu Live in Tv ah an lo chhuah bawk si. Chumi avang chuan kar riat hrem ani a, A Agent Nula dum inkhaihli nalh zeh zawh tak, mawngzo vah mai Helena chuan, a khawhlui lam Oklohama lam ah chuan chawlh la a,Retreat te nei tur in a rawn a.
Cory Brand hian nau mipa pakhat anei ve bawk a, A pa chu Base ball khel thiam tak, zu in atihbuai niin , nun chep tak kar a sei lian an nia. A nau Claya chuan a angaihtuah em ema. Nupui a nei tawh a, Mipa naupang pakhat fa atan an la a, chu mipa naupang te chu, Cory an a filed sir a a vaithluk palh kha alo ni leh ta nghal a.
Helena I rawn ang chuan an khawhlui lam ah chuan chawlh hmang in a haw a,. Sum lah anei bawk a, Claya nena an haw kawnga zurui chunga Car chak tak a, a khalh avang chuan accident an tawk hlauh mai a. Claya chu Na tak in damdawiin ah a awm nghe nghe a. Milar tihtak ah, News reporter te an che rang a, chutih rual in a Agent lah a fakawm,A mualphona tur tam tak a khuh bo sak a.A chanchin a tha zawnga chhuah beisei in, Cory a nau in a Naupang ho tan a Base Ball Coaching class alo neih thin chu,Head Coach a chhunzawm sak tur ang in a sawi sak daih a. Claya chuan a U in a, khua chhuahsan lo tur in thunei tu te lam ah, thu alo tiam bawk si. A nau tan leh ama hmalam hun atan pawh a atih chu angai dawn ta nge nge a. Chutah a Agent chuan, Kohhran lam in a pathian thu a , mi harsa te tan a an buatsaih, “Celebrate Recovery” tih, Step 12 lai awm ah chuan tel ve tur in a alo buatsaih lawk vek alo ni a. anih lah chuan Biakin a kal lah chu a tumlo bawk si.
A tuk zing alo ni a, naupang ho Baseball zirna ah chuan ava kal a, Mi lah an tam, chu tah an coaching staff ve pakhat, Nuthlawi pakhat chhe lo zet mai Emma chuan, be chak tak si hian alo hmu hreh viau mai bawk a. Emma chuan fap pakhat Cory ngaisang deuh tu Tyler anei a, mahse afapa chu hnaih lo tur in Emma chuan Cory chu a ti ta tlat mai.. Interview te an han neih puia, a positive zawng in thil pawh akal chho ve leh tan a. Mahse buaina ber zu erawh a bansan thei meuh lo.
Biakin lam ah te pawh chuan an tel chho ve tan a,Thenkhat in Sex lam an harsatna te, an share an sawiho a, Pathian vanga an sim thu te an sawi . Mahse a telve na tur ah a in ngai tlat lo, Sual liantham a tih a hre lo va, an zinga awmve chi lo ah te pawh a in ngai hial a.
An chanchin lah mi ngaih ven an hlawh chho bawk si, Naupang ho lah in an Idol in a, coaching an pe vel te chu nuam an lo ti bawksi. Thil hlui te phawrh chhua alo ni a, An college kal lai a an magazine ah chuan, Cory leh Emma chu best couple thlalak ah anlo awm dun tlat mai.., mahse engmah sawi chhunzawm an duh lo..
Naupang lam ati thiam bawk a, an Coaching pawn hma a sawn zel a, a thusawi pawh an zawm tha viau zel. Tumkhat chu midang nen aan in khelh tumin, lehlam coach chuan tawngkam mawilo deuh in Cory chu a bei a, anunhlui a chet mawilohna te a sawi chhuak a. Cory insumzo lo chuan an hnek thal tawp mai.. A nau chuan a Bail chhuah leh a lo ngaih phah ta a. Biakin te chun la kal mahse, zan alo ni a Zu bawk chu a in leh thin. Tylera lah chuan an gaisang em em mai si, Tylera thianpa hi, Clay a ten a fapa a tan a alak khan ani a, an inkawm ngeih in, Cory pawh an in ngaiin an pawh tha hle a.
Cory pawh fel in tha viau mahse, thin butut kan tih ang hi anei ve leh thin hi a pawina ber chu ani. Zankhat chu Tyler ate thiandun chu an naupan lai aa unaupa nena, aapa zuruih an tawmbosan laia an siam thin Box chu pek a tum a, mahse a hmuzo lo chu a in sum theilo a, Naupang hma ah mawilo tak in a che leh a. Emma leh anau nupui Karen pawh chu alo hrawk hrep a. a hnu ah a inchhir leh a, mahse Se bo hnu ase kawngkhar ang ani leh si thin. A tuk ah thuphachawina tiin Tyler chu Uite a leisak , Tyler chuan duh hlemaise a nu chuan lak aphal tlatlo. A fapa nena awm hnaih vak hi a duhlo kan tih tawh kha..
Tumkhat Biakin ah Kareni chuan hunkal tawh an share a,a naupan laia a Pa in apawngsual thu te, nun hrehawm zia te, Mite zing ah a mal ngawih ngawih a, a zah thin thu te. Mahse Lal Isua anei a, a zuitu ani a chu chuan, anun ah nasa tak in hna a thawk a, Mi pangai alo nih phah thu te a sawi , chuchuan Cory a nun pawh a khawih hle a.
Naupang lam ah a tui bawk a, a Agent in interview hun alo tihfl sak pawh chu, hman loh thu leh, A fapa bula hman a duh zawk thu in a chhang ta tlat mai.Inkhel a zova, All star team ah alo awm lo tih a hriat chuan,zu bawk ain leh ta, Zan ah Emma chuan rawn zawng in , an han in chhang deuh bap bap chuan, Engdang lo nilo Tyler hi Emma nen a an fa chu alo ni ngei mai a. mahse Cory kal bo bawk nen, Emma chuan Pasal dang , amah leh a fapa hmangaih em em tu alo nei a. Mahse chu lah anunkhua alo tawiin alo boralsan alo ni a. Cory chu anun a danglam hma loh chu Tyler a hnaih a duh loh leh hriattir loh a duh alo ni a. An in chhan thinrim tak ah chuan,a nun akhawih thar leh ta, Pa tlak nih loh kha chu duh hek lo le, A rooma zu leh a kaihhnawih ho chu sir ah a hnawl leh ta.Chtih lain a chanchin Emma te leh Tyler te nen a an lan dunna chu newspaper ah alo lang ta kulh mai. Tyler an an hmu chu a shock hle mai, Helena in Cory a rawn bia, an team atanga released tih a an hrilh bawk. An buaih ta nuaih mai le.Zu bawk ah atlan lehta. Mahse Bar ah Tyler an a rawn zawng hmu a, A box zawnchu ata tih hre lawk lo in, Cory Pa in alo pek anih vang in lo kawl than i in, a pe let leh t a, Emma a lo lang vat a an hawsan ta a.
A maha thei leh tha a in tihna chu, a theih loh zia leh anih lohzia a in hmuchhuak in ,Biakin lam bawk a bel leh a, tah chuan ain hmuchhuak in zu ngawlvei anihna te a in hmuchhuak a, a hnu ah phei chuan Pathian ah ringtu thar anih thu a puang ve thei ta a.
Club thar te zawm in a nun pawh a lo danglam chho ta a, An in khelh leh meuh chuan, a Naupang enkawl te a sawm a, An hlim hle, Tha tak in akhel chhunzawm a. Mahse Emma te nufa chuan a inkhel hmuhman lo in, inkhelh ban ah an inkhelh na hmun an thleng ve chiah a. An in then dawn chuan. Emma lak ah chuan athiam loh zia te, A hun kal tawh leh liam tawh a, a ma vanga hrehawm a tawrhna zawng zawng ah ngaihdam a dil a,A hmangaih zia thu te a sawi chhuak ve ta. Inngaihtlawmna nun chuan Emma thinlung pawh ahneh ral leh ta a nia nge, duhthaw tak in an in fawp ta vawng vawng a.
Cory pawn Biakin inkhawmna hma ah sharing hun chu ahmang ve thei ta a, A hunliam ta a, A Pa a tanga engmah thu tha dawn loh zia te, Zu pawn a a natnaa tihdam ngailohzia leh afel a tum ve thin zia te, mahse beidawnna tam zawk zia thu te. Mahse Pathian avang zawk chuan tun ah chuan nun khawhar nate chu luahkhat a awm in, A atna leh a lo chinthin te a tanga Pathian vanga zalenna a neih zawk tak dan te, An thlahtu tea tanga heng Natna ril tak lo in thlahchhawng tawh chu, a lo danglam tak thu leh vawin atanga Thawnthu thar an tan tawhtur thu te Pa ah PATHIAN athlan tawh avang a, mangan na leh buaina a awm tawhlo turthu an share chhuah meuh chuan, lawm avang in mittui pawh luanga, luanga chhia a, Kutbengri pawh a ring hle.
Khawvel thil ah tlan in hlimna hi um mah ila, Pathian kanbelh phawt chuan theihloh alo awm lo a, Pa neilo te Pa anih zia langthar lehthin ani.
Thursday, January 15, 2015
KA HRINGNUN HLIMTHLA
Hringnun kan hman chhoh na ah hian, Mi hausa te hi kan hausa reng dawn lo a, mi rethei te pawh hi kan rethei reng dawn bik hek lo. Mi tute emaw chauh hi hlawhtling in keini hi hlawhtling lo tur a siamtu in min siam bik kan ni bik chuang lo. Kan nunah hian Siamtu hianhlawh tlinna thuruk hi a nei vek a, chung tawng baw tur chuan kan thawhrim a, kan rinawm angai thung ani.Mi ze chi hrang hrang kan awm ang in,kan hlawhtlinna kawng pawh a in ang lo a nga, kan hlawhtlinna hmun pawh a in ang hek lo ang. Mahse kan nun a bet tlat erawh chu mi hmuhsit leh endawnga kan awm hi min siamtu min siamna ani lo tih hi ani. Theih loh hial ngaih khawp tawh, bei hram hram te hi an hlawhtling thina, chungte chuan harsatna namen lo an tawk thin, beidawng lo in tumruhna nen an beia hlawhtlinna an hmu a, chu mi hun ah erawh chuan an hrehawm tawrhna te kha an nun ti hlimtu alo ni thin ani.
Khawvel indona kara dingchhuak ve tur chuan, lehkha thiama alo ber ah Graduate tal nih ve angai tih chu, ka nu leh pa,kumpui linglet a hlothlo pawnan hai biklo. Pawl sawmpahnih ka zawh hnu chuan College zawm turin Aizawl kal ve angai ta si. Mi khawpui awmtur chu an chakzek zek a nih laiin,kei chuan engkim ka ngaih tuah a, Aizawl la kal ngailo ka nih bak ah chhungte hnaivai belh tur ka nei lo a,ka hreh em em mai a. Chung zawng zawng aia ka hreh chu a sum leh pai ah khawi ami nge ka chhungte hian min thawn a nga,engtinnge ka khawsak ang tih hi ani. Mahse a hun alo thlen hnai meuh chuan, mi te pawn harsatn an hma chhawn a, an bei a, chhumzing kara ni eng mawi chu an hmu a, Ni eng hnuai khawsak tum in anbei a,an hlawh tling thin a law.Ka chungten min tawngtai puia, an tawngtaina hi a hlawhchham kala hre ngailo tiin, phur takin kan khua chu ka thian te rual chuan ka chhuahsan ve ta a.
Aizawl pan a kan han chhuak chu, motor chi hrang hrang hnung ah kan han bei kual a, thiante chhung te chu kan han bel ve tawp a.Anlo felin minlo dawngsawng tha em em maia. Kan kal chhan ber college admission chu kan han zawng tan nghal a. Mite chuan college liantha leh changtlung an zawn laiin kei chuan Night emaw, morning college lam kha ka ngaihven zawk a . A chhan pawh eng dang anilo, mi fa te chuan thawmhnaw tha tak tak nen, pocket money tam tawk ,chutah Mobile changkang tak tak nen, bike nena an lokallai khan,kei ve chu thawmhnaw hakthlak pahnih vel nen,chutah two whheler neih chu sawi loh, ka khalh thiam chhun pawh tawlailir kha a ni mai si a, Zirna chu ka sawi theilo mahse khawak phung sang lutukte bul awm chu ka zuam lo vang zawk in ka hreh ani.
Colege lam admission pawh har lutuk lo chuan kan ti ve ta a. Ka in nghah na te chung chu arang thei ang ber a tih buai loh chu ka mission chu ani ta a.Tichuan, Aizawl la kal ngai lo in, inluah tur kan zawng tur chu kan huphurh ru ang reng khawp maia. Mahse ka in luahtur chu – Veng hmawr lam, Rs 500 man aia tolo ani tawp mai. Kan vak chhuak tan ta a, veng kil tin kil tang kan fang tan a, ka luah man phutawk chua avang khawp mai. Ni thum ka beidawng tawh , manganna in min tlak buak tan tawh a,mahse zan ah tawngtai na nen ngial ngan tawk in kan dil a, a ni li na zirtawpni chuan ka chhuak leh ta, Chun khawlum hnuai ah, thingpui chu sawi loh vur tak ngial pawh ka ei ngam lo a, nileng in ka vaka , tlai lam ah lah chaw kawpuar ei ngam bawk silo. ka thlenna te an fello ani lo a, kei thingtlang tlangval chaw heh hi an ei zat leh ka ei zata in thlau lutuk tih lan ka hreh ani. Ka chak berchu mahnite in inluah a, sa chu sawi loh, chaw duhtawk a bar theih kha ka duhthusam chu ani hrih anai. Tlai lam alo nih chuan, tawngtai chhan in a awm ta, mi in kawm kil kar in hnuai, tlem a chei thata mahni a awmna tawk vel tur chu ka hmu hlauh mai; ka tanchuan Babel insang ai pawna ropui zawk hial a. kan bel chiang a, ahma kum liamta an ar dah thinna alo ni a, mahse kan en vangvang chuan ka tan chuan hei tluk tawngtai chhanna a awm dawn ami tih chu a ni. Kan hawi kual vel a, a thlang ah chuktuah huan a siam thei a, a piah deuh ah tukhur tui te a lo awm bawk nen, hemi ni zet zawng, kei ai lawm hi an awm awm lo e.
Chutia in luahtur ka hmu ta chuan a theih ang ang in kan tifai a,kan sil fai vel a, mahse chu ka lawm na chu Sazu te, Maimawm te leh Rannung eng eng enaw tan zawng lungngaihan ni chu a ni ngei ang le. Electric line te kan singsa vel a, ka bungraw neih ang ang chhungte min lo thawn chu kan rem vel chu , mahni pawn a buai thei ngei mai,Bulb cheng sawm man hi ka in pumpui atan chuan a eng mah mah ani ber. Ka khum chu ka mutna mai ani lo,ka sitting room thuthleng ani a, ka chaw ei dawna ka chair ani bawk a, ka lehkhazir dawn a ka lehkhazir na chair ani bawk a, ka bung raw neih zwng zawng ah chuan a derthawng ber a , a rim ber bawk awm e. Khum pangai uluk taka mistiri siam chu ni phei se chuan ka hrethiam,mahse bang khawimaw lai a rem dan dan a thing kilh beh ani vang erawh chuan rit han phur tam vak chi chu ani lo tlat, college kal chhung chu min awmpui peih lo ang tih hlauhawm tak ani.
Hun aliam chho a, pawisa neih sa a tlem tan a, college kal tan bawk a, rilru chu a hah duh khawp mai. Mahse, thian ka siam thiam a, mi ka nel hma thiam na hi ka vanneih pui ani ber maia, ka tlatlum em em mai a, college ah lah thian te ka ngah a. Kan veng ah lah mi hriat ka ngah ang bawkin min hre tu an tam a. Chhiartu duhtak te u, nuih te, taw-ngkam thate hi mi te lak ah hian I ui lo ang u, kan tan a tangkai a, thenrual tha siamna tha tak ani tih keimah ah hian ka chiang ani. Chawlh leh inrinni te hian hna thawhna hi chu ka hmu thei ta em em mai a, kan in bul lawk ah hian in sa an awm a, nuthlawi hausa ani a, ani chuan ka hnathawh ah te lungawi bawk a, I duh hun hun ah I lo thawk dawn ni a ati maia, a chang hi chuan hlawh bak tehi min belh ve leh mialthin.Mistiri ho nen pawh kan in nel em em a,thingtlang hnathawk thang ka ni bawk a, in hlawhna chu a awm ve zel maia, kan insakna ah in hlawhna alak loh a chawlh angaih pawn , vai mistiri ho chuan an hnathawn ah min sawm ve mai thin,Vai helper rinawm kha ka ni tlat a. Zirna erawh taimak aha ra,mahse ka fail ngai chuang lo thung a, ka ti tha em em ngai hek lo bawk.
Fur te anzo chho a,thlai a tlem tan a, chawhmeh tur avang thei khawp mai, kan huan a a hring awm zawng zawng Anthur, Changkha,Behlawi vel chu Pangang ei na ai pawn a kawlh hneh tawh zawk a, tun ah chuan Alu leh Dal ei a ngai tan leh tawh a, pressure coocker ka neih hi ka tangkai pui khawp mai, Zan ah zing chaw tur daih in kan chhuma, Alu pum kan thlak nghala, Bean chum te hmeh duh chang in sarang var a tuam in kan thlaka, an hmin rual vek mai thin, Gas chu a hek lo viau. Chutah lakheranthur rep ro, kan leipui ami ngei mai kan chhum a, tute emaw kohran sacramen tluk zet in a sen tak nguk maia, Tomato leh Dangpuithu kan rawt nam ham ham bawk hi chu, Vawksa tello pawh hian alo puar theih thin khawp mai, Mahse sa chu sa nge nge ani a, thlakhat ah vawi khat te chu ka ei ve zauh thin, chaw eikham puar hi chuan lunglen te hi a awm ngailo re re a, chuta ka hriat chhuah hi chu lenglen hi chu sumneih loh vang leh pawisa neih loh vang alo ni tih hi a ni.
Tv chu sawi loh mobile pawh nei zo lo chuan Radio za thum man, FM man kan nei a,zan tin mai hian kan in chul nel khawp maia, FM Zoawi lam te phei chu ka hmaih ngailo hrim hrim. Kar tluan hian zing lam ah bak hian zirna hun tha hi ka nei ngai lo nen,zanlam ka mu hma a, zing ah ka tho hma a ,current awmloh pawn mombati nen ka zir ma-ia,duhthal hian ka zir hman thin a ,chu chu kumtluan a ka lehkha zir dan chu ani mai thin. Kan in opposite ah hian schhol lian ve tak mai hi a awm a,chutah chuan hostel nopang te pawh an awm a, kei aiin zan an mengrei fo a, zing thawh erawh chu ka thawhkhalh ziah thung, kan in ep chian em avang hian a lang fiah em a, an chetla te ka thlir reng thina, Ka rilru ah chuan hetiang hian ka chhungte hian hostel ah te hian min dah ve thei nta sela, hetiang ngawt ai chuan ka nun hi a changkang zawk ang tih hi ka ngaihtuah neuh neuh thin, Mahse tuna harsa taka ka awm hi ka tan ala tha zawk dawn ani tih erawh rinna ka nei tlat thung.
Kumkhatna a zo a , kum hnihna kan tan leh tawh a, Ka chhungte tan lo chhuk thlak theih ni hek lo le,ka tan pawh haw mai mai a rem bawksi lo a, mahni khua te chu a ngaihawm ve thin khawp mai. College lam ka thiante hian lo len an tum fo a, ka phal ngai miah lo , mahse tumkhat chu loh theih loh in min rawn zui ta si. Chutah ka in luaha kan han lut chu a in thlahrun awm d h ngei mai, thutna awmchhun chu ka khum ani si,chutah ka thiante mipa thah pathum an han thu chuh, keimah zawk hi ka lo ip chawih chawih a.Hlauh ang ngei ngein ka khum ,ka chair, ka thuthlengsei ni bawkchu warning pek lawh pawh tlin tawh lo chuan, a tliakta rup mai, an nuih aza mahse ka nuih a za lo tlat,nuih luih ngai bawk si, mahse tlai lama an haw hnu chuan insakna mau chhia vel ka’n zawng khawm a, kakhumchu kan do ta tak chu, mi ten khum ke panga nei an tih chu nep te ka khum ve thung chuan khum ke sawm leh panga a nei ham mai.
In hlawhfa chawp nihnen zirlai lam ah rilru pek a har deuh hlek thin. ka thianpa Roluahpuia thurawn ang in final year ka nih meuh chuan Warden lam hna tih ka tum rilru ve ta a, mahse kei lah engmah experiance nei ta lo chuan han hmuh mai a har khawp mai. Vanneih a siam in kan in opposite a mi te school khan an lo duh hlauh mai a,zak tak chung chuan ka va kal ve ta a,An principal room ah chuan kan interview a, zawhna eng eng emaw te min zawt nuala , inhlawhfa chawp ka nih thute kan sawi a, ani min lo ral hriat khawp mai ahi a lo nia, Zinga ka thawh hmathin thu te, School nopang ho laka fuih nana min hman nasat thu te a sawi chu a lawmawm duh ngei mai. Tichuan ani chuan, interview kan call hi ahun ala tawp silo a, mahse tumah l ohrilh lawklo la, hei class kan tan dawn hnai , I hman veleh ilo in pulut nghal dawn nia, Keimahni building ania a chung ah hian kan awm nghal a, inthlahrung lo la te min ti a, Chutah I contact number te min pela a ti a, kei chuan ‘Sir, phone pawh ka nei lo a’ ka ti chu a nui suk ringawt a, anih I rem chan hun hun ah ilo in pulut dawn nia ati a.
Chutia kum hnih the meuh mai ka lo luah lum tawh ka room chuan ka hnuk te hi ati ulh lek lek a, ka lo chul hnumve tawh si a, tin, a in nei tut e pawn min ui der ve em em mai a.Thlahna chawei tur te an siam Arte min talh sak nghe nghe a, Tichuan ka bungbel neih ang ang te chu ka thian te in luah ho chu ka sem ta ringawt a, ka khum ke sawmleh panga nei pawh chu a ngai ngai chuan ka kalsan ta a. Chutia warden han nih tak thut chu atir ah chuan a zeiloh theih khawp mai a, saptawng thiam loh nen, amaherawh chu Principal a fel em em a, engkim min hrilha, min hau a min fak bawka anuam tawh khawp mai, inhlawh chawp angai lo a, in luah man pek angai lo a, chaw eiman chawi ngai lo bawk a, chutah pocket money kan al nei zui a . ka dinhmun chu a zia ve tawh khawp mai a, zirna lam pawh hma ka sawn phah khawp mai. Kan principal hi a nupui in alo boral san tawh a, fanu pathumanei a, a upa pahnih in pasal annei in in hrang an chang ve ve tawh a, a fanu tlumber kei ai a naupang deuh tur chu phai lamah college a kalthung kan lain hmu miah loa. Tichuan kum te pawh chu kan tlingtla dawn hnai a, phone te pawh ka nei ve tawh a, pawisa pawh zirlai ni lai atang in ka chhungte ka thawn ve thei tawh bawk a, ka hlim a, ka hna ka tui a, zirtirtu lam hi ka tih chi a nih dawn hi tih ngaihdan ka nei tulh tulh a. Tichuan College kan zawh pawh chuan school kal an awm avang in haw ve a remchiah lo a. Kan principal chuan in hlawh pah ani mai tiin class te min lak tir ve a, hlawh a pung bawk a, ka chhuahsan an hlau em em mai a, I pass pawn MZU ah I lut anga, hmundang ah I awm lo ang,I admission leh atulngai zawng zawng pawh ka tum vek ang tiin min thlem tluk tluk mai a.
Tumkhat chu, a fanu Lalnunsangi (Bawihi) ti a’n koh chu, a zirlai zo in phai lam atang in Lengpuiah alo tum dawn a, Kan pahnih chuan kan zuk hmuak ve a. Kawng lak a kan tlanlai chuan , anichuan thu, muk deuh in a sawia, ‘Mawia , hei fapa ka nei lo a, ka nupui in min boral san a, Bawihi chiah mai hi ro ka nei chhun ani tawh a, chuvang chuan ngaih loh lam ah ngai lo la, Fapa ang in en che ka duh a, I nu leh Pa te pawh helam ah lo chhuk se , hei in luah tur lah kan nei tho a, Bawihi hi farnu ang tak takin en la,Keipawh pa ang tak tak in mi en la, school te pawh hi I ta ang in en la ka duh ani’an ti chu chhan ngaihna a vang in , ropui ka ti bawk si mahse ka lu ka bu ringawt ngaihtuahna a kal thui duh hle mai. Thlawhna la hmu ngailo tan chuan thlawhna tumhmun ringawt pawh hmuhnawm atak ani. Darkar chanve vek hnu ah chuan Airindia tih inziak lianpui mai hi a rawn tum a, a rawn tawlh phei ta ruau ruau mai a,.Chutah a chuangte an lo chhuk a, A fanu ngei mai chu min kawh hmuh ta a, Nula lian lam pang ngo vur ni lo,hmai hlai lam pang, sam sei dumhlap mai hi alo ni a,kawr fual dum alo ha, thi bial fual lam hi a rawn awrha, bag te hi a rawn ak bawk a, kan han in chibai te chu a nui sang mai a, kan haw kawng ah te chuan min be ve bawrh bawrha anel awm khawp mai.Kan in nel nghal em em mai ringawt a, amah lah nuiu duh bawk, kan in kawm ngeih hle maia.
Result te a lo chhuah chuan keipawh chhung te nghahfak Graduate chu ka lo ni ve ta a,mahse MA zirtur amin tih tlata vang in ka chhungte lak ah ka in thlahrung viau mai a, Mahse ka pa te pawn ngaihtuah awm kan nilo e,I la zir peih phawt chuan zir zel rawh min ti a. Bawihi nen chuan MZU lam ah chuan kan kal dun ta a. Bawihi hi an hausa viau na chuang hian amah hi a fel em em a, inchhungkhur chet leh enkawl vel te chu a peih em em a, School lam pawh a ngaihsak em em a, ani chu Science lam a zir a, kei erawhh chuan Arts ka la thung a, mahse class kal leh ban vel chuan kan in hawsan in kal san ngai meu lo. Thian kawm athiam em a, kohranah tea in hmang ve viau a, ahmel atha bawk nen in leng te pawh hi a nei ve thin a,mahse chu chu a ngaihzanwg ti a sawi tur hi ka hre miah lo thung,a phone te hi ka kawl saka, ka phone min kawl saka, engmah thuruk hi a awm lo dun em em mai a.Engemaw chang phei chuan in hnuai leh inching a awm a, nitin in hmu e ti lo in zan rei tak thleng thleng in sms te pawh kan ching viau thin. Mi tu pawh hi a kawm thiam em em vek maia,A zar ah veng chhung ahte pawh hriat ka ngah in, kohran lamah te pawh ka lan phah ve fo a, khawi ah pawh kal dawn se min samw ve ziah a, Ka tel tawh na ah chuan apa in kal phal loh na a la nei ngai lo .
Kan in zui tam telh telh a kan in nel telh telha, Mitmei ventur awm ber chu Hosteller nopang ho ani mai. Zan khat chu naupang ho ka mut tir vek tawh , Inkhelh en ka tum avang in in ah ka chho a,School chung hi Principal te chenna ani a, Bawihi room pawh chu alo la in hawng a, ka zuk dak dek dek a, kan ko a balcony aatang chuan in sut ri ka hria a , hlauthawng deu in ka zuk chhuk chu, Bawihi chu alo tap deuh pur a, alo in hru mawlh mawlh a, kei chuan a thutna bula thu ve in Bawih ti nge I tah a, enge diklo awm mi ka ti a, Ani chuan ‘Mawi engmah ni lo a, Zan in hi kanu min kalsan cham ani a, ka in ngaihtuah lung leng em ani, Ka ngai thut a ka tha e’ a ti a. Ka khawngai emem mai , thla lah chua a eng ropui bawk si, ka chan ah kan han in dah ka hnuk te ati ulh lek lek a, Chutah ka kuah a ka awm a bei tur in kan kuah phei a,ka awm rawn ngheng in a bei hle hle a, chutah a sam ka chul pah chuan ‘Bawih lungngai mah tah che I bul ah ka awm reng alawm ,Ka kal san dawn hlei nem che’ kan ti ringawt a, eng vang a sawinge ka nih pawh ka in hre bik lo. Ani chuan lo dak chuak in, ‘Mawi ka hria alawm,kan tana i hlut zia hi , ka pa te hian a fak em em che a, kei pawn ka nel che a, unau ang tak tak in ka ngaina che a, mahse tun ah cuan chumai ni lo zep lo chuan ka sawi hreh thin , mahse nag pawn ka awm dan ah I hriat thiam ka ring, ka hmangaih ngawih ngawih che a sin’ an ti mai chu, ka hnuk hi a ulh a, ka lawm bawk a, a hlu ka ti a, kei pawn zep loh chuan ka duh in ka ngai ngawih ngawih thin a lawm, mahse dinhmun in thlau lutuk ber kha ka timna ani a. Mahse chutia a sawi tak ah chuan kei pawh chuan a aia nghet in ka kuah a, ‘Bawihi keipawn ka hmangaih che lawm’ kan ti chu mittui kar a arawn nuih seih pah amin lo en chu a va han duhawm tak em.chutah duhthaw tak hian a hmui ah chuan ka zuk fawp ta vawng vawng a.Kan in kawm rei deuh hnu chuan ani pawh chu a rawn pangai tawh a, An School ak athawh hhma a, ka in luah te, ka awm dan te chu kan sawi a, Ngaihnawm tih hmel tak chuan a ngaithla a , a chang leh anuih a za a, a nui hawk hawk a, min chum a, achang leh ngaihsan hmel deuh in min thlira, kan hlim dun hle mai. Zan ka hman tawh a zan nuam ber ani ti ila ka sawi sual lo tawp ang.
Chutia relationship kan han neih tak ah chuan ahma aiin kan in ngai ema tih mai tur hi a ni a ,lang lo lamah kanin pawh em em a, kei lah mahni ta chet tak in ka che bawk a , school naupang te pawh in nuam an ti a, kan in pawht-lang hlawm em em mai a. Kum khat atling dawn der mai chawlh hmang in kan in lam te pawh ka haw veleh zauh zel a,chhungte pawn thil anhre nel nual tawh a. School pawn hma sawn zel a, naupang te an tam in zirtirtu awm ho te nen pawh kan in pawh in kan lungrual em em a, Result te pawh kan nei tha sawt hle mai. Master pawh zawh alo hun dawn ta der mai, ka huphurh ru angreng khawp mai ,mahse ka zawh zan hian Bawihi pa chuan min ko a,a hma a fiamthu ang mai mai a kan in fiam ang ani lo tlat , a hmel a serious em em a,chutia ka thut hnu chuan ,Mawia, puitling I ni tawh a, ka hrechiang tawk tawh hle mai che a, tin Bawihi nen a in chanchinte pawh ka lo hria , kan sawi tawp anga , innei ula ka duh ania, eizawnna lam ah chuan io taihmak phawt chuan lungngaih natur a awm lo tur ah ngai ila, School hi in enkawl chhunzawm a nga, tin in hi a hming in ka ziak vek bawk a. In ta vek tur ani dawn a, I bul ah lo chuan a tlei dawn chuang lo a, a hlim na hi ka duh ber a, Mi te sawi ah buai lo la , Chuvang in a rem veleh haw chho lo, mizo dan in palai te rawn tir sela, sum lam ah buaina tur a awm lo a, tin I chhungte pawh helamah rawn pem thla sean ti damdap mai chu , sawingaiha a avang duh ngei mai.
Kum alo thar chuan , zing khua alo var a, kawlani chhuak chu amawi nhei mai, kan khaw chhak tlang Puan vawrh kham kar atang cuan a rawn sen phut mai a, kan in beng kang a, kan in chu an ri deuh nuaih nuaih tawh a, chu ni chu eng dang ni lo, ka hmangaih hmasaber leh ka duh tak Bawihi nen a kan Biakin a kan in kutsuih ni tur ani a. Inneihna hmang tur hian hmun hrang hrang atang in rawn kal an tam khawp a,Kan khua ah mikhual tam ber tuma ni hial ang. Zing chaw te kan han ei kham min han chei chu a, ka tiril hi a khur niber mai, ka phur a, ka zam bawk a, chu tah biak in chhung kan han lut chu mipui khat in an lo thu thup a, tan ahun dawn tih chuan Bawihi chu mo thuam famkim nen, ka bulah chuan a rawn thu a, mang lam pawh a ka mang phak loh khawp ka nun ah lo thleng chu pathian hnen ah lawmthu ka sawi lo thei lo ani. Inkhawm tan ani a, pastor ten min dintir chuan hmui phun in, ‘I nalh lutuk, ka hmangaih che’ kan ti a, ani pawh chuan, nuisak chung chuan ‘kei pawn ka hmangaih che’ an ti ve a. Tichuan kumtlu-anga inthen tawhlo turin kohhran leh pathian hriat puina nin kan inkut suih ta a.
Khang hun liam ta te kha kum tam alo ni ve ta, Bawihi nena kan inneih hnu khan School Principal ah kei ka awm a,ani in engkim ah min back up a. Mahse ka nu leh pa te erawh chuan khua a la awm zawk an thlang a , ka nau te ho nen an awm tlang a, Bawihi hian theih tawp in a duhsak em em a , Karah Lalpa malsawm Fanau te pawh kan nei ve tawh a , vawikhat mah kan la in hau lo . Chhiartu duhtak , College kal lai hi mite chuan a nawm hunlai ber anti thin a, mahse hrehawm ngaih hun lai tak ani si. Hrehawm in rethei hlemahla pathian itih a, I taimaka I rinawm phawt chuan mi hlawhtling tak ila ni dawn a ni. Hun kal tawh dah tha la, tun hun atang in I hma lam hun a tan penchhuak rawh le.
Khawvel indona kara dingchhuak ve tur chuan, lehkha thiama alo ber ah Graduate tal nih ve angai tih chu, ka nu leh pa,kumpui linglet a hlothlo pawnan hai biklo. Pawl sawmpahnih ka zawh hnu chuan College zawm turin Aizawl kal ve angai ta si. Mi khawpui awmtur chu an chakzek zek a nih laiin,kei chuan engkim ka ngaih tuah a, Aizawl la kal ngailo ka nih bak ah chhungte hnaivai belh tur ka nei lo a,ka hreh em em mai a. Chung zawng zawng aia ka hreh chu a sum leh pai ah khawi ami nge ka chhungte hian min thawn a nga,engtinnge ka khawsak ang tih hi ani. Mahse a hun alo thlen hnai meuh chuan, mi te pawn harsatn an hma chhawn a, an bei a, chhumzing kara ni eng mawi chu an hmu a, Ni eng hnuai khawsak tum in anbei a,an hlawh tling thin a law.Ka chungten min tawngtai puia, an tawngtaina hi a hlawhchham kala hre ngailo tiin, phur takin kan khua chu ka thian te rual chuan ka chhuahsan ve ta a.
Aizawl pan a kan han chhuak chu, motor chi hrang hrang hnung ah kan han bei kual a, thiante chhung te chu kan han bel ve tawp a.Anlo felin minlo dawngsawng tha em em maia. Kan kal chhan ber college admission chu kan han zawng tan nghal a. Mite chuan college liantha leh changtlung an zawn laiin kei chuan Night emaw, morning college lam kha ka ngaihven zawk a . A chhan pawh eng dang anilo, mi fa te chuan thawmhnaw tha tak tak nen, pocket money tam tawk ,chutah Mobile changkang tak tak nen, bike nena an lokallai khan,kei ve chu thawmhnaw hakthlak pahnih vel nen,chutah two whheler neih chu sawi loh, ka khalh thiam chhun pawh tawlailir kha a ni mai si a, Zirna chu ka sawi theilo mahse khawak phung sang lutukte bul awm chu ka zuam lo vang zawk in ka hreh ani.
Colege lam admission pawh har lutuk lo chuan kan ti ve ta a. Ka in nghah na te chung chu arang thei ang ber a tih buai loh chu ka mission chu ani ta a.Tichuan, Aizawl la kal ngai lo in, inluah tur kan zawng tur chu kan huphurh ru ang reng khawp maia. Mahse ka in luahtur chu – Veng hmawr lam, Rs 500 man aia tolo ani tawp mai. Kan vak chhuak tan ta a, veng kil tin kil tang kan fang tan a, ka luah man phutawk chua avang khawp mai. Ni thum ka beidawng tawh , manganna in min tlak buak tan tawh a,mahse zan ah tawngtai na nen ngial ngan tawk in kan dil a, a ni li na zirtawpni chuan ka chhuak leh ta, Chun khawlum hnuai ah, thingpui chu sawi loh vur tak ngial pawh ka ei ngam lo a, nileng in ka vaka , tlai lam ah lah chaw kawpuar ei ngam bawk silo. ka thlenna te an fello ani lo a, kei thingtlang tlangval chaw heh hi an ei zat leh ka ei zata in thlau lutuk tih lan ka hreh ani. Ka chak berchu mahnite in inluah a, sa chu sawi loh, chaw duhtawk a bar theih kha ka duhthusam chu ani hrih anai. Tlai lam alo nih chuan, tawngtai chhan in a awm ta, mi in kawm kil kar in hnuai, tlem a chei thata mahni a awmna tawk vel tur chu ka hmu hlauh mai; ka tanchuan Babel insang ai pawna ropui zawk hial a. kan bel chiang a, ahma kum liamta an ar dah thinna alo ni a, mahse kan en vangvang chuan ka tan chuan hei tluk tawngtai chhanna a awm dawn ami tih chu a ni. Kan hawi kual vel a, a thlang ah chuktuah huan a siam thei a, a piah deuh ah tukhur tui te a lo awm bawk nen, hemi ni zet zawng, kei ai lawm hi an awm awm lo e.
Chutia in luahtur ka hmu ta chuan a theih ang ang in kan tifai a,kan sil fai vel a, mahse chu ka lawm na chu Sazu te, Maimawm te leh Rannung eng eng enaw tan zawng lungngaihan ni chu a ni ngei ang le. Electric line te kan singsa vel a, ka bungraw neih ang ang chhungte min lo thawn chu kan rem vel chu , mahni pawn a buai thei ngei mai,Bulb cheng sawm man hi ka in pumpui atan chuan a eng mah mah ani ber. Ka khum chu ka mutna mai ani lo,ka sitting room thuthleng ani a, ka chaw ei dawna ka chair ani bawk a, ka lehkhazir dawn a ka lehkhazir na chair ani bawk a, ka bung raw neih zwng zawng ah chuan a derthawng ber a , a rim ber bawk awm e. Khum pangai uluk taka mistiri siam chu ni phei se chuan ka hrethiam,mahse bang khawimaw lai a rem dan dan a thing kilh beh ani vang erawh chuan rit han phur tam vak chi chu ani lo tlat, college kal chhung chu min awmpui peih lo ang tih hlauhawm tak ani.
Hun aliam chho a, pawisa neih sa a tlem tan a, college kal tan bawk a, rilru chu a hah duh khawp mai. Mahse, thian ka siam thiam a, mi ka nel hma thiam na hi ka vanneih pui ani ber maia, ka tlatlum em em mai a, college ah lah thian te ka ngah a. Kan veng ah lah mi hriat ka ngah ang bawkin min hre tu an tam a. Chhiartu duhtak te u, nuih te, taw-ngkam thate hi mi te lak ah hian I ui lo ang u, kan tan a tangkai a, thenrual tha siamna tha tak ani tih keimah ah hian ka chiang ani. Chawlh leh inrinni te hian hna thawhna hi chu ka hmu thei ta em em mai a, kan in bul lawk ah hian in sa an awm a, nuthlawi hausa ani a, ani chuan ka hnathawh ah te lungawi bawk a, I duh hun hun ah I lo thawk dawn ni a ati maia, a chang hi chuan hlawh bak tehi min belh ve leh mialthin.Mistiri ho nen pawh kan in nel em em a,thingtlang hnathawk thang ka ni bawk a, in hlawhna chu a awm ve zel maia, kan insakna ah in hlawhna alak loh a chawlh angaih pawn , vai mistiri ho chuan an hnathawn ah min sawm ve mai thin,Vai helper rinawm kha ka ni tlat a. Zirna erawh taimak aha ra,mahse ka fail ngai chuang lo thung a, ka ti tha em em ngai hek lo bawk.
Fur te anzo chho a,thlai a tlem tan a, chawhmeh tur avang thei khawp mai, kan huan a a hring awm zawng zawng Anthur, Changkha,Behlawi vel chu Pangang ei na ai pawn a kawlh hneh tawh zawk a, tun ah chuan Alu leh Dal ei a ngai tan leh tawh a, pressure coocker ka neih hi ka tangkai pui khawp mai, Zan ah zing chaw tur daih in kan chhuma, Alu pum kan thlak nghala, Bean chum te hmeh duh chang in sarang var a tuam in kan thlaka, an hmin rual vek mai thin, Gas chu a hek lo viau. Chutah lakheranthur rep ro, kan leipui ami ngei mai kan chhum a, tute emaw kohran sacramen tluk zet in a sen tak nguk maia, Tomato leh Dangpuithu kan rawt nam ham ham bawk hi chu, Vawksa tello pawh hian alo puar theih thin khawp mai, Mahse sa chu sa nge nge ani a, thlakhat ah vawi khat te chu ka ei ve zauh thin, chaw eikham puar hi chuan lunglen te hi a awm ngailo re re a, chuta ka hriat chhuah hi chu lenglen hi chu sumneih loh vang leh pawisa neih loh vang alo ni tih hi a ni.
Tv chu sawi loh mobile pawh nei zo lo chuan Radio za thum man, FM man kan nei a,zan tin mai hian kan in chul nel khawp maia, FM Zoawi lam te phei chu ka hmaih ngailo hrim hrim. Kar tluan hian zing lam ah bak hian zirna hun tha hi ka nei ngai lo nen,zanlam ka mu hma a, zing ah ka tho hma a ,current awmloh pawn mombati nen ka zir ma-ia,duhthal hian ka zir hman thin a ,chu chu kumtluan a ka lehkha zir dan chu ani mai thin. Kan in opposite ah hian schhol lian ve tak mai hi a awm a,chutah chuan hostel nopang te pawh an awm a, kei aiin zan an mengrei fo a, zing thawh erawh chu ka thawhkhalh ziah thung, kan in ep chian em avang hian a lang fiah em a, an chetla te ka thlir reng thina, Ka rilru ah chuan hetiang hian ka chhungte hian hostel ah te hian min dah ve thei nta sela, hetiang ngawt ai chuan ka nun hi a changkang zawk ang tih hi ka ngaihtuah neuh neuh thin, Mahse tuna harsa taka ka awm hi ka tan ala tha zawk dawn ani tih erawh rinna ka nei tlat thung.
Kumkhatna a zo a , kum hnihna kan tan leh tawh a, Ka chhungte tan lo chhuk thlak theih ni hek lo le,ka tan pawh haw mai mai a rem bawksi lo a, mahni khua te chu a ngaihawm ve thin khawp mai. College lam ka thiante hian lo len an tum fo a, ka phal ngai miah lo , mahse tumkhat chu loh theih loh in min rawn zui ta si. Chutah ka in luaha kan han lut chu a in thlahrun awm d h ngei mai, thutna awmchhun chu ka khum ani si,chutah ka thiante mipa thah pathum an han thu chuh, keimah zawk hi ka lo ip chawih chawih a.Hlauh ang ngei ngein ka khum ,ka chair, ka thuthlengsei ni bawkchu warning pek lawh pawh tlin tawh lo chuan, a tliakta rup mai, an nuih aza mahse ka nuih a za lo tlat,nuih luih ngai bawk si, mahse tlai lama an haw hnu chuan insakna mau chhia vel ka’n zawng khawm a, kakhumchu kan do ta tak chu, mi ten khum ke panga nei an tih chu nep te ka khum ve thung chuan khum ke sawm leh panga a nei ham mai.
In hlawhfa chawp nihnen zirlai lam ah rilru pek a har deuh hlek thin. ka thianpa Roluahpuia thurawn ang in final year ka nih meuh chuan Warden lam hna tih ka tum rilru ve ta a, mahse kei lah engmah experiance nei ta lo chuan han hmuh mai a har khawp mai. Vanneih a siam in kan in opposite a mi te school khan an lo duh hlauh mai a,zak tak chung chuan ka va kal ve ta a,An principal room ah chuan kan interview a, zawhna eng eng emaw te min zawt nuala , inhlawhfa chawp ka nih thute kan sawi a, ani min lo ral hriat khawp mai ahi a lo nia, Zinga ka thawh hmathin thu te, School nopang ho laka fuih nana min hman nasat thu te a sawi chu a lawmawm duh ngei mai. Tichuan ani chuan, interview kan call hi ahun ala tawp silo a, mahse tumah l ohrilh lawklo la, hei class kan tan dawn hnai , I hman veleh ilo in pulut nghal dawn nia, Keimahni building ania a chung ah hian kan awm nghal a, inthlahrung lo la te min ti a, Chutah I contact number te min pela a ti a, kei chuan ‘Sir, phone pawh ka nei lo a’ ka ti chu a nui suk ringawt a, anih I rem chan hun hun ah ilo in pulut dawn nia ati a.
Chutia kum hnih the meuh mai ka lo luah lum tawh ka room chuan ka hnuk te hi ati ulh lek lek a, ka lo chul hnumve tawh si a, tin, a in nei tut e pawn min ui der ve em em mai a.Thlahna chawei tur te an siam Arte min talh sak nghe nghe a, Tichuan ka bungbel neih ang ang te chu ka thian te in luah ho chu ka sem ta ringawt a, ka khum ke sawmleh panga nei pawh chu a ngai ngai chuan ka kalsan ta a. Chutia warden han nih tak thut chu atir ah chuan a zeiloh theih khawp mai a, saptawng thiam loh nen, amaherawh chu Principal a fel em em a, engkim min hrilha, min hau a min fak bawka anuam tawh khawp mai, inhlawh chawp angai lo a, in luah man pek angai lo a, chaw eiman chawi ngai lo bawk a, chutah pocket money kan al nei zui a . ka dinhmun chu a zia ve tawh khawp mai a, zirna lam pawh hma ka sawn phah khawp mai. Kan principal hi a nupui in alo boral san tawh a, fanu pathumanei a, a upa pahnih in pasal annei in in hrang an chang ve ve tawh a, a fanu tlumber kei ai a naupang deuh tur chu phai lamah college a kalthung kan lain hmu miah loa. Tichuan kum te pawh chu kan tlingtla dawn hnai a, phone te pawh ka nei ve tawh a, pawisa pawh zirlai ni lai atang in ka chhungte ka thawn ve thei tawh bawk a, ka hlim a, ka hna ka tui a, zirtirtu lam hi ka tih chi a nih dawn hi tih ngaihdan ka nei tulh tulh a. Tichuan College kan zawh pawh chuan school kal an awm avang in haw ve a remchiah lo a. Kan principal chuan in hlawh pah ani mai tiin class te min lak tir ve a, hlawh a pung bawk a, ka chhuahsan an hlau em em mai a, I pass pawn MZU ah I lut anga, hmundang ah I awm lo ang,I admission leh atulngai zawng zawng pawh ka tum vek ang tiin min thlem tluk tluk mai a.
Tumkhat chu, a fanu Lalnunsangi (Bawihi) ti a’n koh chu, a zirlai zo in phai lam atang in Lengpuiah alo tum dawn a, Kan pahnih chuan kan zuk hmuak ve a. Kawng lak a kan tlanlai chuan , anichuan thu, muk deuh in a sawia, ‘Mawia , hei fapa ka nei lo a, ka nupui in min boral san a, Bawihi chiah mai hi ro ka nei chhun ani tawh a, chuvang chuan ngaih loh lam ah ngai lo la, Fapa ang in en che ka duh a, I nu leh Pa te pawh helam ah lo chhuk se , hei in luah tur lah kan nei tho a, Bawihi hi farnu ang tak takin en la,Keipawh pa ang tak tak in mi en la, school te pawh hi I ta ang in en la ka duh ani’an ti chu chhan ngaihna a vang in , ropui ka ti bawk si mahse ka lu ka bu ringawt ngaihtuahna a kal thui duh hle mai. Thlawhna la hmu ngailo tan chuan thlawhna tumhmun ringawt pawh hmuhnawm atak ani. Darkar chanve vek hnu ah chuan Airindia tih inziak lianpui mai hi a rawn tum a, a rawn tawlh phei ta ruau ruau mai a,.Chutah a chuangte an lo chhuk a, A fanu ngei mai chu min kawh hmuh ta a, Nula lian lam pang ngo vur ni lo,hmai hlai lam pang, sam sei dumhlap mai hi alo ni a,kawr fual dum alo ha, thi bial fual lam hi a rawn awrha, bag te hi a rawn ak bawk a, kan han in chibai te chu a nui sang mai a, kan haw kawng ah te chuan min be ve bawrh bawrha anel awm khawp mai.Kan in nel nghal em em mai ringawt a, amah lah nuiu duh bawk, kan in kawm ngeih hle maia.
Result te a lo chhuah chuan keipawh chhung te nghahfak Graduate chu ka lo ni ve ta a,mahse MA zirtur amin tih tlata vang in ka chhungte lak ah ka in thlahrung viau mai a, Mahse ka pa te pawn ngaihtuah awm kan nilo e,I la zir peih phawt chuan zir zel rawh min ti a. Bawihi nen chuan MZU lam ah chuan kan kal dun ta a. Bawihi hi an hausa viau na chuang hian amah hi a fel em em a, inchhungkhur chet leh enkawl vel te chu a peih em em a, School lam pawh a ngaihsak em em a, ani chu Science lam a zir a, kei erawhh chuan Arts ka la thung a, mahse class kal leh ban vel chuan kan in hawsan in kal san ngai meu lo. Thian kawm athiam em a, kohranah tea in hmang ve viau a, ahmel atha bawk nen in leng te pawh hi a nei ve thin a,mahse chu chu a ngaihzanwg ti a sawi tur hi ka hre miah lo thung,a phone te hi ka kawl saka, ka phone min kawl saka, engmah thuruk hi a awm lo dun em em mai a.Engemaw chang phei chuan in hnuai leh inching a awm a, nitin in hmu e ti lo in zan rei tak thleng thleng in sms te pawh kan ching viau thin. Mi tu pawh hi a kawm thiam em em vek maia,A zar ah veng chhung ahte pawh hriat ka ngah in, kohran lamah te pawh ka lan phah ve fo a, khawi ah pawh kal dawn se min samw ve ziah a, Ka tel tawh na ah chuan apa in kal phal loh na a la nei ngai lo .
Kan in zui tam telh telh a kan in nel telh telha, Mitmei ventur awm ber chu Hosteller nopang ho ani mai. Zan khat chu naupang ho ka mut tir vek tawh , Inkhelh en ka tum avang in in ah ka chho a,School chung hi Principal te chenna ani a, Bawihi room pawh chu alo la in hawng a, ka zuk dak dek dek a, kan ko a balcony aatang chuan in sut ri ka hria a , hlauthawng deu in ka zuk chhuk chu, Bawihi chu alo tap deuh pur a, alo in hru mawlh mawlh a, kei chuan a thutna bula thu ve in Bawih ti nge I tah a, enge diklo awm mi ka ti a, Ani chuan ‘Mawi engmah ni lo a, Zan in hi kanu min kalsan cham ani a, ka in ngaihtuah lung leng em ani, Ka ngai thut a ka tha e’ a ti a. Ka khawngai emem mai , thla lah chua a eng ropui bawk si, ka chan ah kan han in dah ka hnuk te ati ulh lek lek a, Chutah ka kuah a ka awm a bei tur in kan kuah phei a,ka awm rawn ngheng in a bei hle hle a, chutah a sam ka chul pah chuan ‘Bawih lungngai mah tah che I bul ah ka awm reng alawm ,Ka kal san dawn hlei nem che’ kan ti ringawt a, eng vang a sawinge ka nih pawh ka in hre bik lo. Ani chuan lo dak chuak in, ‘Mawi ka hria alawm,kan tana i hlut zia hi , ka pa te hian a fak em em che a, kei pawn ka nel che a, unau ang tak tak in ka ngaina che a, mahse tun ah cuan chumai ni lo zep lo chuan ka sawi hreh thin , mahse nag pawn ka awm dan ah I hriat thiam ka ring, ka hmangaih ngawih ngawih che a sin’ an ti mai chu, ka hnuk hi a ulh a, ka lawm bawk a, a hlu ka ti a, kei pawn zep loh chuan ka duh in ka ngai ngawih ngawih thin a lawm, mahse dinhmun in thlau lutuk ber kha ka timna ani a. Mahse chutia a sawi tak ah chuan kei pawh chuan a aia nghet in ka kuah a, ‘Bawihi keipawn ka hmangaih che lawm’ kan ti chu mittui kar a arawn nuih seih pah amin lo en chu a va han duhawm tak em.chutah duhthaw tak hian a hmui ah chuan ka zuk fawp ta vawng vawng a.Kan in kawm rei deuh hnu chuan ani pawh chu a rawn pangai tawh a, An School ak athawh hhma a, ka in luah te, ka awm dan te chu kan sawi a, Ngaihnawm tih hmel tak chuan a ngaithla a , a chang leh anuih a za a, a nui hawk hawk a, min chum a, achang leh ngaihsan hmel deuh in min thlira, kan hlim dun hle mai. Zan ka hman tawh a zan nuam ber ani ti ila ka sawi sual lo tawp ang.
Chutia relationship kan han neih tak ah chuan ahma aiin kan in ngai ema tih mai tur hi a ni a ,lang lo lamah kanin pawh em em a, kei lah mahni ta chet tak in ka che bawk a , school naupang te pawh in nuam an ti a, kan in pawht-lang hlawm em em mai a. Kum khat atling dawn der mai chawlh hmang in kan in lam te pawh ka haw veleh zauh zel a,chhungte pawn thil anhre nel nual tawh a. School pawn hma sawn zel a, naupang te an tam in zirtirtu awm ho te nen pawh kan in pawh in kan lungrual em em a, Result te pawh kan nei tha sawt hle mai. Master pawh zawh alo hun dawn ta der mai, ka huphurh ru angreng khawp mai ,mahse ka zawh zan hian Bawihi pa chuan min ko a,a hma a fiamthu ang mai mai a kan in fiam ang ani lo tlat , a hmel a serious em em a,chutia ka thut hnu chuan ,Mawia, puitling I ni tawh a, ka hrechiang tawk tawh hle mai che a, tin Bawihi nen a in chanchinte pawh ka lo hria , kan sawi tawp anga , innei ula ka duh ania, eizawnna lam ah chuan io taihmak phawt chuan lungngaih natur a awm lo tur ah ngai ila, School hi in enkawl chhunzawm a nga, tin in hi a hming in ka ziak vek bawk a. In ta vek tur ani dawn a, I bul ah lo chuan a tlei dawn chuang lo a, a hlim na hi ka duh ber a, Mi te sawi ah buai lo la , Chuvang in a rem veleh haw chho lo, mizo dan in palai te rawn tir sela, sum lam ah buaina tur a awm lo a, tin I chhungte pawh helamah rawn pem thla sean ti damdap mai chu , sawingaiha a avang duh ngei mai.
Kum alo thar chuan , zing khua alo var a, kawlani chhuak chu amawi nhei mai, kan khaw chhak tlang Puan vawrh kham kar atang cuan a rawn sen phut mai a, kan in beng kang a, kan in chu an ri deuh nuaih nuaih tawh a, chu ni chu eng dang ni lo, ka hmangaih hmasaber leh ka duh tak Bawihi nen a kan Biakin a kan in kutsuih ni tur ani a. Inneihna hmang tur hian hmun hrang hrang atang in rawn kal an tam khawp a,Kan khua ah mikhual tam ber tuma ni hial ang. Zing chaw te kan han ei kham min han chei chu a, ka tiril hi a khur niber mai, ka phur a, ka zam bawk a, chu tah biak in chhung kan han lut chu mipui khat in an lo thu thup a, tan ahun dawn tih chuan Bawihi chu mo thuam famkim nen, ka bulah chuan a rawn thu a, mang lam pawh a ka mang phak loh khawp ka nun ah lo thleng chu pathian hnen ah lawmthu ka sawi lo thei lo ani. Inkhawm tan ani a, pastor ten min dintir chuan hmui phun in, ‘I nalh lutuk, ka hmangaih che’ kan ti a, ani pawh chuan, nuisak chung chuan ‘kei pawn ka hmangaih che’ an ti ve a. Tichuan kumtlu-anga inthen tawhlo turin kohhran leh pathian hriat puina nin kan inkut suih ta a.
Khang hun liam ta te kha kum tam alo ni ve ta, Bawihi nena kan inneih hnu khan School Principal ah kei ka awm a,ani in engkim ah min back up a. Mahse ka nu leh pa te erawh chuan khua a la awm zawk an thlang a , ka nau te ho nen an awm tlang a, Bawihi hian theih tawp in a duhsak em em a , Karah Lalpa malsawm Fanau te pawh kan nei ve tawh a , vawikhat mah kan la in hau lo . Chhiartu duhtak , College kal lai hi mite chuan a nawm hunlai ber anti thin a, mahse hrehawm ngaih hun lai tak ani si. Hrehawm in rethei hlemahla pathian itih a, I taimaka I rinawm phawt chuan mi hlawhtling tak ila ni dawn a ni. Hun kal tawh dah tha la, tun hun atang in I hma lam hun a tan penchhuak rawh le.
Monday, January 5, 2015
FIREPROOF ( Ka review ve e ka tia....)
He thu ziak tur hian tawngkam thiam leh sawi thiamin ila ka va in duh em,!! Ka film en a ka hmuh hi ka sawi fiah chhuak zo dawn lo. A then chuan kan hre lawk nual tawh anga, Christian Movie tha tak ,kei phei chuan ka best Movie a ka thlan “FIREPROOF” hi la enlo tan kan sawi ve teh ang..
Hmeichhe Naupangpakhat Catherine te chuan , anu bul ah duhthusam a sam a, chutah chuan Apa anga mitha tak neih hi a duh a, anu hnen ah chuan Apa chu neih a dil a, mahse anu chuan ‘I pa chu ka Pasal a ni tawh a, I nei thei tawh hlei nem,nakin ah nangmah hmangaihtu tak tak I nei anga hlimtak in kumkhua in hun I hmang tawh dawn alawm’ tiin an hrilh a.
A hnu kum 25 ah chuan Catherine chuan Fire Dept a an Captain Caleb Holt chu anei tawh a. Caleba-hi hna a tui tak, mi inpe zo em em mai ani a. A hnuai a thawkte hnena pawh a sawi tam ber chu ‘you never leave your partner, especially in a fire’ tih hi ani . A hna ah tha in rinawm viau mahse inchhungkhura a Nupui nen erawh an in bauh renga, Nupa hlutna leh Inchhungkhur nawmna reng an nei lo. A nupui Catherine chuan amah angaih sak tawk loh avang te, chhungkaw mamawh nilo lawng (Boat) to tak mai lei atum avang a sum a khawl nasat vang te chuan mi pamham, duham ah a puh si. Caleb lah chuan, khawihmun ah pawh zah leh mi ngaihsanka hlawh a, ka inchhunga ah Ka Nupui erawh in min ngaisanglo a, ka thiltih a hre lo tiin tlawm reng atum lo a ti ve tlat a. Inchhungkhur chu hlim lam aiin hlim lohna lam hlir a awm a, tlawmzawk nihr eng an tum lo.An dik lohna an in hmu lo ve ve tlat a.
Catherine I nu hi kum engemaw kalta a, Stroke a neih na khan, a aw bawm (Voice Box) te a chhia a,a tawngthei tawhlo a, in enkawl ngaileh mamawh ngai angah bawk si.chu a chhap ah Catherine I hian amanganna leh alungngaihna, a pasal hmangaihtakin a tihdan te,vuina tur leh hnem tu tur a mamawh ngawih ngawih a, chheltaka awmtur te leh an Nupa inkara hmangaihna nena an awmleh theih dantur hrilhtu awmlo chuan mal ngawih gawih a in hriatna nei chho in, inthen a duhthu apsal lak ah chuan a sawi chhuak ta. Caleba pa luhlul tak pawh chuan a remti ve bawk a.An Nupa inkar chu zep nak ni tawhlo le, an thiante bul ah te pawh an phawrh ta zel a, Caleba chuana thian kawmngeih tak apa cu a hrih a, apa pa zaidam tak Pathian a in nghat tlat mai chuan, inthen iduh loh chuan 40-days challenge ka pe che nga min tihsak thei a ngem tiin a hrilha, Caleb chuan a nupui hriat loha tih atan a pawm ta a. Chutihlai erawh chuan Catherine chuan athawhna Hospital a mi, Dr Gavin Keller nen anlo in mitsir thinna chu, mit sir mai duhtawk lo in an lo in nel chho a, Dr Keller lah chuan a pasal Caleb ai chuan alo care in alo dawm thiam si a, an inkar buaina chu a arh chho telh telh dawn a ang ta khawp mai. Hetia an buai lai mek hian , Caleba thianpa, a thawhpui ni bawk Michael chuan inthen lo tur in thu a lo rawn ve mek a. A nu ngei pawn hunk al tawha thila tihsual ansat zia te, inthen hian hlawkna aiin natna a thlenzia te a hrilha. Michael chuan, ‘ midang nunna chhanchhuah nan chuan I nunna thap in, In kang kar ah te I zuanglutthei a, mahse inneihna chu I chhanhimthei lo ang maw’ tiin a sawi chhuak hial a.
Caleba chuan apa challenge chu an ti chho tan a, a la tih ngailo in harsa ti tak in, A nupui tan zing coffee siam te, Pangpar order sak te, chhuna va phone te chu a tui lo tak chuana ti chho ve nawk nawk a. Catherine-i pawn a hma a dawn ngaih loh leh a pasal in atihsak ngai loh, inthen an tum vang a, chutia ati chu a bangbo hle a, Hmangaihna nen a induhsakna nena tih nise zawng Nupui hlim tak leh Pasal tha tak nei a ni awm si a. A thawhna a Nurse te lah chuan, inthen intum vang in, chanthat loh a hlau anih chu, tiin anlo fuih sauh sauh bawk a..Chutia in rin tawk loh nak alai in, Tumkhat in a haw chu Caleba’n internet lam a, a lo ck lai chu ava man ti tih tlat mai leh nghal. Catherine I tan chuan Dr Keller bula awm tluka hahdamna a hmuta lo ani ber mai.
Ni 19 na anih chuan,Caleba chuan a tihtur,Dinner chu alo buatsaih sak a, Light te nen,rimawi nen, amah pawh athianpa Michaela’n an kawm tam hnu hian a zal raih raih zel tawh a, Mahse beiseiloh thil thleng a awm lehta, Catherine chuan a thiante fuihna chu la vawngin, chung thil abuaipui leh a tihsak zawng zawng te chu, chanthat tum anih vangin, ahmangaih tawhlo thu te asawi ta piap piap mai le, Caleb a tan chuan ava na dawn tak em!! A mang ang chuan apa bawk chu abe leh ta. Caleba pa chuan afapa chu, Pathian a intlulut tur in a fuih ta, LalIsua pawn kan phu emaw phu lo emaw, kan hmangaih let emaw let lo emaw angaihtuahlo, kan tan kross ah anun hlan ani, chuvang in Lal Isua hi lo nei phawt mai rawh tiin ahrilh a, chutah chuan Caleb pawn Isua tuarna te chua hrethiam ve tan ta a. In kanga mi a chhan na lam ah hliam a tuar a, damdawiin panpui ani a, chuath chuan Dr Keller pawn Catherine I pasal ani tih te a hrechho ve ta a, mahse an inkar thu chu khi chat zau tak in a la dang mek ani.
Caleba pawh chuan,pathian a au tam telh telh a,ama hmasial na te chu bansan in a Boat leina tur sum dah te pawh a Pi zawn damlo tan $24300 tehmeuh mai thil a order sak a, a nupui erawh a hrilh lo,A nupuilah chuan Dr Kellera tih emaw ala tizui, avan hahthlak tak em? Dr Keller lah in $300 chiah alo pe si.. Tichuan,Caleba chuan an nupa inkar ti chhe thei awm zawng zawng chu tihbo atlawm zawk atanna hun ahmang ta, Lalisua a nei tawh a tlawm a tan hrehawm tawhlo. A Computer te a ti chhe ta zel a.
A nupui tan a Rose par adah kar hmangaihna thu a zehtel chhanletna a dawn chu Inthenna lehkha tho ani. Mihring mihrinna ah chuan a beidawng mahse Pathian a au zel a. Tumkahta chu Dr Keller in Anupui Catherine I Card alo thawn chu ahmuhfuh a, Caleb thinrim chuan A hliam enkawl sak tu Dr Keller chu a office kal chilh in, A nupui Catherinei thinlung laksak a tumna chu avaubet ta, Kuttum nen avau a, anupui thinlung erawh nem taka hnehsak a tum thung..
Caleb ate nupa pawh an mutdun lohna a rei ta, Tukkhat chu A nupui adam samlo in amu tih a hria , a room ah va tlawh a , damdawi te aleisak a bawisawm lai chuan,catherine I chuan a lehkahbu 40-days challenge chu lo hum chhuak in an zawt chiang a. Ni 40 chauh awm ah ni 43 na lo ni tawh a, Caleba chuan Kum 7 chhungkha Pasal thatak nitur min duh lain ka theilo a,mahse tun ah chuan ka danglam tawh tih an sawi a. A Pasal laka rinhlehna a khat a Nupui chuan tak tak nise a duh ngawih ngawih a.Catherini chuan A bill pa pek ava tum chuan, a nu tan sum tam tak lo thawhtu kha Dr Keller nilo in a pasal ngei ani tih a hriat chuan, in ah tlanhawin an inneihzungbun bun tawhlo chu la chhuak in a bun tha leh a, A Pasal te office ah chuan a tlanphei a,hmangaihna chu hlanthar in a lo awm leh ta. Tichuan nupa thar lo niin Inneihna thutiam te chu chham that leh niin,an inkar ah chuan hlimna thar a lo awm leh ta a. A pawimawhber an inkar ah LAL ISUA an dah atang chuan, Mipa in mipa ka ni a tilo a, hmeichhia in kei ka ni ati biak lo.
Awle, chhiartu duhtak, He FIREPROOF film hi ila enlo anih chuan han en ve mahteh, Nupui/Pasal neilo inih pawn,I kawppui I bialnu/bialpa nen a in inkar chu maw a thatphah ngei ngei ang…
Hmeichhe Naupangpakhat Catherine te chuan , anu bul ah duhthusam a sam a, chutah chuan Apa anga mitha tak neih hi a duh a, anu hnen ah chuan Apa chu neih a dil a, mahse anu chuan ‘I pa chu ka Pasal a ni tawh a, I nei thei tawh hlei nem,nakin ah nangmah hmangaihtu tak tak I nei anga hlimtak in kumkhua in hun I hmang tawh dawn alawm’ tiin an hrilh a.
A hnu kum 25 ah chuan Catherine chuan Fire Dept a an Captain Caleb Holt chu anei tawh a. Caleba-hi hna a tui tak, mi inpe zo em em mai ani a. A hnuai a thawkte hnena pawh a sawi tam ber chu ‘you never leave your partner, especially in a fire’ tih hi ani . A hna ah tha in rinawm viau mahse inchhungkhura a Nupui nen erawh an in bauh renga, Nupa hlutna leh Inchhungkhur nawmna reng an nei lo. A nupui Catherine chuan amah angaih sak tawk loh avang te, chhungkaw mamawh nilo lawng (Boat) to tak mai lei atum avang a sum a khawl nasat vang te chuan mi pamham, duham ah a puh si. Caleb lah chuan, khawihmun ah pawh zah leh mi ngaihsanka hlawh a, ka inchhunga ah Ka Nupui erawh in min ngaisanglo a, ka thiltih a hre lo tiin tlawm reng atum lo a ti ve tlat a. Inchhungkhur chu hlim lam aiin hlim lohna lam hlir a awm a, tlawmzawk nihr eng an tum lo.An dik lohna an in hmu lo ve ve tlat a.
Catherine I nu hi kum engemaw kalta a, Stroke a neih na khan, a aw bawm (Voice Box) te a chhia a,a tawngthei tawhlo a, in enkawl ngaileh mamawh ngai angah bawk si.chu a chhap ah Catherine I hian amanganna leh alungngaihna, a pasal hmangaihtakin a tihdan te,vuina tur leh hnem tu tur a mamawh ngawih ngawih a, chheltaka awmtur te leh an Nupa inkara hmangaihna nena an awmleh theih dantur hrilhtu awmlo chuan mal ngawih gawih a in hriatna nei chho in, inthen a duhthu apsal lak ah chuan a sawi chhuak ta. Caleba pa luhlul tak pawh chuan a remti ve bawk a.An Nupa inkar chu zep nak ni tawhlo le, an thiante bul ah te pawh an phawrh ta zel a, Caleba chuana thian kawmngeih tak apa cu a hrih a, apa pa zaidam tak Pathian a in nghat tlat mai chuan, inthen iduh loh chuan 40-days challenge ka pe che nga min tihsak thei a ngem tiin a hrilha, Caleb chuan a nupui hriat loha tih atan a pawm ta a. Chutihlai erawh chuan Catherine chuan athawhna Hospital a mi, Dr Gavin Keller nen anlo in mitsir thinna chu, mit sir mai duhtawk lo in an lo in nel chho a, Dr Keller lah chuan a pasal Caleb ai chuan alo care in alo dawm thiam si a, an inkar buaina chu a arh chho telh telh dawn a ang ta khawp mai. Hetia an buai lai mek hian , Caleba thianpa, a thawhpui ni bawk Michael chuan inthen lo tur in thu a lo rawn ve mek a. A nu ngei pawn hunk al tawha thila tihsual ansat zia te, inthen hian hlawkna aiin natna a thlenzia te a hrilha. Michael chuan, ‘ midang nunna chhanchhuah nan chuan I nunna thap in, In kang kar ah te I zuanglutthei a, mahse inneihna chu I chhanhimthei lo ang maw’ tiin a sawi chhuak hial a.
Caleba chuan apa challenge chu an ti chho tan a, a la tih ngailo in harsa ti tak in, A nupui tan zing coffee siam te, Pangpar order sak te, chhuna va phone te chu a tui lo tak chuana ti chho ve nawk nawk a. Catherine-i pawn a hma a dawn ngaih loh leh a pasal in atihsak ngai loh, inthen an tum vang a, chutia ati chu a bangbo hle a, Hmangaihna nen a induhsakna nena tih nise zawng Nupui hlim tak leh Pasal tha tak nei a ni awm si a. A thawhna a Nurse te lah chuan, inthen intum vang in, chanthat loh a hlau anih chu, tiin anlo fuih sauh sauh bawk a..Chutia in rin tawk loh nak alai in, Tumkhat in a haw chu Caleba’n internet lam a, a lo ck lai chu ava man ti tih tlat mai leh nghal. Catherine I tan chuan Dr Keller bula awm tluka hahdamna a hmuta lo ani ber mai.
Ni 19 na anih chuan,Caleba chuan a tihtur,Dinner chu alo buatsaih sak a, Light te nen,rimawi nen, amah pawh athianpa Michaela’n an kawm tam hnu hian a zal raih raih zel tawh a, Mahse beiseiloh thil thleng a awm lehta, Catherine chuan a thiante fuihna chu la vawngin, chung thil abuaipui leh a tihsak zawng zawng te chu, chanthat tum anih vangin, ahmangaih tawhlo thu te asawi ta piap piap mai le, Caleb a tan chuan ava na dawn tak em!! A mang ang chuan apa bawk chu abe leh ta. Caleba pa chuan afapa chu, Pathian a intlulut tur in a fuih ta, LalIsua pawn kan phu emaw phu lo emaw, kan hmangaih let emaw let lo emaw angaihtuahlo, kan tan kross ah anun hlan ani, chuvang in Lal Isua hi lo nei phawt mai rawh tiin ahrilh a, chutah chuan Caleb pawn Isua tuarna te chua hrethiam ve tan ta a. In kanga mi a chhan na lam ah hliam a tuar a, damdawiin panpui ani a, chuath chuan Dr Keller pawn Catherine I pasal ani tih te a hrechho ve ta a, mahse an inkar thu chu khi chat zau tak in a la dang mek ani.
Caleba pawh chuan,pathian a au tam telh telh a,ama hmasial na te chu bansan in a Boat leina tur sum dah te pawh a Pi zawn damlo tan $24300 tehmeuh mai thil a order sak a, a nupui erawh a hrilh lo,A nupuilah chuan Dr Kellera tih emaw ala tizui, avan hahthlak tak em? Dr Keller lah in $300 chiah alo pe si.. Tichuan,Caleba chuan an nupa inkar ti chhe thei awm zawng zawng chu tihbo atlawm zawk atanna hun ahmang ta, Lalisua a nei tawh a tlawm a tan hrehawm tawhlo. A Computer te a ti chhe ta zel a.
A nupui tan a Rose par adah kar hmangaihna thu a zehtel chhanletna a dawn chu Inthenna lehkha tho ani. Mihring mihrinna ah chuan a beidawng mahse Pathian a au zel a. Tumkahta chu Dr Keller in Anupui Catherine I Card alo thawn chu ahmuhfuh a, Caleb thinrim chuan A hliam enkawl sak tu Dr Keller chu a office kal chilh in, A nupui Catherinei thinlung laksak a tumna chu avaubet ta, Kuttum nen avau a, anupui thinlung erawh nem taka hnehsak a tum thung..
Caleb ate nupa pawh an mutdun lohna a rei ta, Tukkhat chu A nupui adam samlo in amu tih a hria , a room ah va tlawh a , damdawi te aleisak a bawisawm lai chuan,catherine I chuan a lehkahbu 40-days challenge chu lo hum chhuak in an zawt chiang a. Ni 40 chauh awm ah ni 43 na lo ni tawh a, Caleba chuan Kum 7 chhungkha Pasal thatak nitur min duh lain ka theilo a,mahse tun ah chuan ka danglam tawh tih an sawi a. A Pasal laka rinhlehna a khat a Nupui chuan tak tak nise a duh ngawih ngawih a.Catherini chuan A bill pa pek ava tum chuan, a nu tan sum tam tak lo thawhtu kha Dr Keller nilo in a pasal ngei ani tih a hriat chuan, in ah tlanhawin an inneihzungbun bun tawhlo chu la chhuak in a bun tha leh a, A Pasal te office ah chuan a tlanphei a,hmangaihna chu hlanthar in a lo awm leh ta. Tichuan nupa thar lo niin Inneihna thutiam te chu chham that leh niin,an inkar ah chuan hlimna thar a lo awm leh ta a. A pawimawhber an inkar ah LAL ISUA an dah atang chuan, Mipa in mipa ka ni a tilo a, hmeichhia in kei ka ni ati biak lo.
Awle, chhiartu duhtak, He FIREPROOF film hi ila enlo anih chuan han en ve mahteh, Nupui/Pasal neilo inih pawn,I kawppui I bialnu/bialpa nen a in inkar chu maw a thatphah ngei ngei ang…
Tuesday, December 2, 2014
SOLAR ENERGY IN BELCHIANG ANG AW- II
(Part I kha chhunzawm ang aw..)
Solar Energy chu enge a thatna ni ta ang le? A then chuan a to si, Aizawl ah phei chuan Current kannei tha kan ti pawh ani mai thei. Athatna hi sawi dawn ila atam awm e. A hmasaber ah chuan a thlawn liau liau ani a, a tir a aman bak pek angai ve lo. A dawt leh ah Boruak chhia kan tih ang chi(air pollution) te hia siam ve lo bawk. An sawi uarber chu Renewable Energy ( Energy Kangchat ve theilo ) anih na hi ani. Petrol/Diesel te hi chu khawvel ah pawh a tlem telh telh a, a to telh telh bawk a. Solar energy hi chu Ni a sat chhung chu a ngai reng mai dawn ani,
Solar Power Plant ani emaw Solar water Heating System (Solar Geyser te an ti mai bawk a) heng te hi Ni hmang an nih avang in, ni a sat tawh phawt chuana in charge nghal zel thei a, I hmang tam emaw, hmang tlem emaw, chhun nisat ah alo in khawl khawm leh zel anga, A Bill pek ngai awm chhun chu Pathian hnena lawmthu sawi a ni mai kan ti thin.
SOLAR POWER PLANT
NI zung chakna hman tangkai pawh hi India sawrkar pawh hian angai pawimawh em em a, Subsidy te pawn a pe hnasa a, ZEDA in hma la in, tun ah phei chuan Aizawl chu Solar City ah te puang in, hma an la mek zel a.Solar City in a tum ber chu, Aizawl khawpui chhung bik ah , Kum nga hnu i.e 2018 ah chuan Solar energy leh energy efficiency ( power hmantlem, entir nan, bulb ah pawh a watt tlem CFL,LED etc hman tam ) hmang a kan energy hmantur 10% (ie56.51 Million Units )a tih tlem hi ani. Solar Power Plant lian tham chu Assembly House , New secretariat Building,AMC office, ATC College, Protective Home, Millenium centre etc ah te pawh Solar City hmalak na hian thawh ani tawh ani.
Tunah chuan kan in/chenna a kan hmantheih lam, I han hrut leh dawn ila. SPV (Solar hmanga current siamna) lam hi aliantham law lawi duh chuan, Aizawl khawchhung ah chuan , P&V Eastern engineers Bawngkawng Lunglei Road, AGNI power & electronics, Hunthar Veng leh Swastik Enterprises Chaltlang te hi, warranty te pe a servicing neitha an ni a, a rate te leh a detail te pawh an zawh chian theih reng a. Tin, Solar Inverter lam chi erawh hi chu,Subsidy rate in ( Dawr rate ni lo, Central lam ina rate an siam atangin subsidy 30% in) Aizawl Solar city Cell. AMC Building,2ndfloor ah dil theih reng a. A len leh atet duh thlan theih in a awm a, hetiang hian mahni duh ang dila form laka dil maithei ani a, recommend emaw ngailo a, thla khat vel lek chhung in a hmuh mai thei ani.
A chung ami hi tihian kan hriatthiam theihzawng in sawi ta ila, Module 1000w (1kW) Rs 127,700 a I leikhan, inverter 1000VA (1kVA) leh battery 150Ah Pali a chhawmtel anga, 700W hu lo hmaang char char pawh nila darkar li chu I daih dawn tihna a ni a. Amaherawh chu Nisa I dawn dan a zir te, I hman tam tan azir ten a hmanhunchhung hi a rei in a reilo thei bawk a. Light ringawt atan a ihman chuan a daih reikhawp ang. Tin, Computer, Tv, Fan, Mobile Charge nan etc atan te pawh I hmang thei bawk a. I in ah, inverter line hran I neih chuan emaw changeover switch I hman chuan tah khan Solar inverter kha han connect mai la, Engemaw tia ilo hman zawh palh hlauh pawn, current line pangai kha I hmang lehmai dawn ani. I electric Bill I chawi tur zat kha a tlem phah ngei ngei ang.
Tin, A hnuai lam Pathum ho hi chu , tlem in a te deuh a, amah ah hian DC LED bulb a chhawm nghal a, a zangkhai bawk a, A chhit atan ngawr ngawr hman ani deuh a, Thingtlang lam hmun Pilril, missionary quarter etc ah te hman mai tan a awlsam viau bawk.
Ti khi chuan, kan mamawh awm tawk leh kan duh ang chu kan hriatthiam theih mai ka beisei. Thenkhat chuan Inverter tha ka nei tho a, Current kan nei tha tho a pawh in ti mai thei. Ka sawisel in Solar hi hmang ngei ngei ru ka ti miah lo. Mahse entirna pakhat leh chu, Inverter kan hmanlai pawh Current kan pawh atanga charge ani a, Bill kan chawi tho a. Transformer te lo chhe palh se, ni 2/3 aral chuan inverter pawh hman theihloh chang a awm thin. Solar Inverter I hman erawh chuan, kan sawi tawh ang in, zan ah lo hmang zo pawh ni la, chhun ah a in charge leh zel dawn a, Ni alan chhung chu I thim tawh dawn lo anih chu. Tin ka tarlan bak ah hian, solar lantern kan tih mai chi te pawh ala awm bawk , dawr ah te pawh leih theih in a awm bawk.
SOLAR WATER HEATING SYSTEM (SWHS)
Solar Geyser kan tih mai Solar water Heating System (SWHS) hi in belchiang leh dawn ang hmiang, SPV hnathawh ang deuh tho khan Solar hmanga tuilumna ah pawh hian a ni a, Solar plate (Tui lo emsa tu) a awm a, tin a tuibawm (Flask ang a lumna vawng reng thei) a awm ve bawk a. Aizawl ah chuan a hma a kan sawi tak , P&V Eastern Engineers Bawngkawng Lunglei Road, Akshay Urja Shop, Zarkawt leh Swastik Enterprises, Chaltlang te hi tiang lam Mizoram pumhuapa hnathawktha chu an ni a. SWHS hi ate ber chu 100LPD ( nikhata litre za tisa thei . Litre per Day) a nia , a ai a lian 200LPD, 500LPD, 1000LPD etc a awm chho zel a. Nisat thatna hmun ah chuan 100LPD hian chhungkaw pakhat chawmzo a ngaih ani a.
SWHS hi a market rate ah chuan Rs 23000-Rs 25000 bawr vel ani a, aman erawh a quality a zir te pawn a danglam ve thei.Darkar 24 chhung chu Tuilum I nei thei dawn tihna a ni a, Thingpui tur, rawngbawlna, inbualna etc atan I duh hun hun ah i herh haw thei dawn ani. He tiangSolar hmang hian electric bill a tih tlemmai bak ah, LPG ( Rawngbawlna Gas) kan hman tam tak kha asave thei dawn ani. Entirnan, an zirchianna ahchuan SWHS 100LPD hian kumkhat chhung in 1500 kWh a save thei dawn a, chu mi chu electric bill zawng chuan kum khat ah alober ah Rs 4500-5000 save dawn tihna ani a. Kum 4-5 ah chuan a tira a man chu bill chawi thin a tlem tak atang khan I save dawn tihna ani a. SWHS hi kum 15-20 hi a life ang a ngaih ani a, chutia anih chuan alober ah Kum 10 chhung chu, tuilum athlawn in I nei thei dawn tih na ani.
Awle, sawitur a tam si, sawi dan thiam pawh ahar a, mipui vantlang in kan hriat thiam theih angzawg te, aman engkim kan hriatthiam theihzawng in kan sawi ani a. thenkhat ten , infakna ah te pawh in lo ngai mai thei a, amaherawh chu hetiang lam hi kan uar zawk nan te, kan lo hmelhriatn atan a kan buatsaih ani a. A rate te thlang a kan tarlang ani a. Mimal hlawkna leh infaksakna lam ani lo tih min lo hriatsak hram ka beisei. A hrechhiang duh leh zawh belh duh neitan emaw, in tanpui theihna a awm anih chuan mimal tak pawn theih ang tawk in ka lo hrilhfiah in ka lo pui zel dawn che u ania.
Solar Energy chu enge a thatna ni ta ang le? A then chuan a to si, Aizawl ah phei chuan Current kannei tha kan ti pawh ani mai thei. Athatna hi sawi dawn ila atam awm e. A hmasaber ah chuan a thlawn liau liau ani a, a tir a aman bak pek angai ve lo. A dawt leh ah Boruak chhia kan tih ang chi(air pollution) te hia siam ve lo bawk. An sawi uarber chu Renewable Energy ( Energy Kangchat ve theilo ) anih na hi ani. Petrol/Diesel te hi chu khawvel ah pawh a tlem telh telh a, a to telh telh bawk a. Solar energy hi chu Ni a sat chhung chu a ngai reng mai dawn ani,
Solar Power Plant ani emaw Solar water Heating System (Solar Geyser te an ti mai bawk a) heng te hi Ni hmang an nih avang in, ni a sat tawh phawt chuana in charge nghal zel thei a, I hmang tam emaw, hmang tlem emaw, chhun nisat ah alo in khawl khawm leh zel anga, A Bill pek ngai awm chhun chu Pathian hnena lawmthu sawi a ni mai kan ti thin.
SOLAR POWER PLANT
NI zung chakna hman tangkai pawh hi India sawrkar pawh hian angai pawimawh em em a, Subsidy te pawn a pe hnasa a, ZEDA in hma la in, tun ah phei chuan Aizawl chu Solar City ah te puang in, hma an la mek zel a.Solar City in a tum ber chu, Aizawl khawpui chhung bik ah , Kum nga hnu i.e 2018 ah chuan Solar energy leh energy efficiency ( power hmantlem, entir nan, bulb ah pawh a watt tlem CFL,LED etc hman tam ) hmang a kan energy hmantur 10% (ie56.51 Million Units )a tih tlem hi ani. Solar Power Plant lian tham chu Assembly House , New secretariat Building,AMC office, ATC College, Protective Home, Millenium centre etc ah te pawh Solar City hmalak na hian thawh ani tawh ani.
Tunah chuan kan in/chenna a kan hmantheih lam, I han hrut leh dawn ila. SPV (Solar hmanga current siamna) lam hi aliantham law lawi duh chuan, Aizawl khawchhung ah chuan , P&V Eastern engineers Bawngkawng Lunglei Road, AGNI power & electronics, Hunthar Veng leh Swastik Enterprises Chaltlang te hi, warranty te pe a servicing neitha an ni a, a rate te leh a detail te pawh an zawh chian theih reng a. Tin, Solar Inverter lam chi erawh hi chu,Subsidy rate in ( Dawr rate ni lo, Central lam ina rate an siam atangin subsidy 30% in) Aizawl Solar city Cell. AMC Building,2ndfloor ah dil theih reng a. A len leh atet duh thlan theih in a awm a, hetiang hian mahni duh ang dila form laka dil maithei ani a, recommend emaw ngailo a, thla khat vel lek chhung in a hmuh mai thei ani.
A chung ami hi tihian kan hriatthiam theihzawng in sawi ta ila, Module 1000w (1kW) Rs 127,700 a I leikhan, inverter 1000VA (1kVA) leh battery 150Ah Pali a chhawmtel anga, 700W hu lo hmaang char char pawh nila darkar li chu I daih dawn tihna a ni a. Amaherawh chu Nisa I dawn dan a zir te, I hman tam tan azir ten a hmanhunchhung hi a rei in a reilo thei bawk a. Light ringawt atan a ihman chuan a daih reikhawp ang. Tin, Computer, Tv, Fan, Mobile Charge nan etc atan te pawh I hmang thei bawk a. I in ah, inverter line hran I neih chuan emaw changeover switch I hman chuan tah khan Solar inverter kha han connect mai la, Engemaw tia ilo hman zawh palh hlauh pawn, current line pangai kha I hmang lehmai dawn ani. I electric Bill I chawi tur zat kha a tlem phah ngei ngei ang.
Tin, A hnuai lam Pathum ho hi chu , tlem in a te deuh a, amah ah hian DC LED bulb a chhawm nghal a, a zangkhai bawk a, A chhit atan ngawr ngawr hman ani deuh a, Thingtlang lam hmun Pilril, missionary quarter etc ah te hman mai tan a awlsam viau bawk.
Ti khi chuan, kan mamawh awm tawk leh kan duh ang chu kan hriatthiam theih mai ka beisei. Thenkhat chuan Inverter tha ka nei tho a, Current kan nei tha tho a pawh in ti mai thei. Ka sawisel in Solar hi hmang ngei ngei ru ka ti miah lo. Mahse entirna pakhat leh chu, Inverter kan hmanlai pawh Current kan pawh atanga charge ani a, Bill kan chawi tho a. Transformer te lo chhe palh se, ni 2/3 aral chuan inverter pawh hman theihloh chang a awm thin. Solar Inverter I hman erawh chuan, kan sawi tawh ang in, zan ah lo hmang zo pawh ni la, chhun ah a in charge leh zel dawn a, Ni alan chhung chu I thim tawh dawn lo anih chu. Tin ka tarlan bak ah hian, solar lantern kan tih mai chi te pawh ala awm bawk , dawr ah te pawh leih theih in a awm bawk.
SOLAR WATER HEATING SYSTEM (SWHS)
Solar Geyser kan tih mai Solar water Heating System (SWHS) hi in belchiang leh dawn ang hmiang, SPV hnathawh ang deuh tho khan Solar hmanga tuilumna ah pawh hian a ni a, Solar plate (Tui lo emsa tu) a awm a, tin a tuibawm (Flask ang a lumna vawng reng thei) a awm ve bawk a. Aizawl ah chuan a hma a kan sawi tak , P&V Eastern Engineers Bawngkawng Lunglei Road, Akshay Urja Shop, Zarkawt leh Swastik Enterprises, Chaltlang te hi tiang lam Mizoram pumhuapa hnathawktha chu an ni a. SWHS hi ate ber chu 100LPD ( nikhata litre za tisa thei . Litre per Day) a nia , a ai a lian 200LPD, 500LPD, 1000LPD etc a awm chho zel a. Nisat thatna hmun ah chuan 100LPD hian chhungkaw pakhat chawmzo a ngaih ani a.
SWHS hi a market rate ah chuan Rs 23000-Rs 25000 bawr vel ani a, aman erawh a quality a zir te pawn a danglam ve thei.Darkar 24 chhung chu Tuilum I nei thei dawn tihna a ni a, Thingpui tur, rawngbawlna, inbualna etc atan I duh hun hun ah i herh haw thei dawn ani. He tiangSolar hmang hian electric bill a tih tlemmai bak ah, LPG ( Rawngbawlna Gas) kan hman tam tak kha asave thei dawn ani. Entirnan, an zirchianna ahchuan SWHS 100LPD hian kumkhat chhung in 1500 kWh a save thei dawn a, chu mi chu electric bill zawng chuan kum khat ah alober ah Rs 4500-5000 save dawn tihna ani a. Kum 4-5 ah chuan a tira a man chu bill chawi thin a tlem tak atang khan I save dawn tihna ani a. SWHS hi kum 15-20 hi a life ang a ngaih ani a, chutia anih chuan alober ah Kum 10 chhung chu, tuilum athlawn in I nei thei dawn tih na ani.
Awle, sawitur a tam si, sawi dan thiam pawh ahar a, mipui vantlang in kan hriat thiam theih angzawg te, aman engkim kan hriatthiam theihzawng in kan sawi ani a. thenkhat ten , infakna ah te pawh in lo ngai mai thei a, amaherawh chu hetiang lam hi kan uar zawk nan te, kan lo hmelhriatn atan a kan buatsaih ani a. A rate te thlang a kan tarlang ani a. Mimal hlawkna leh infaksakna lam ani lo tih min lo hriatsak hram ka beisei. A hrechhiang duh leh zawh belh duh neitan emaw, in tanpui theihna a awm anih chuan mimal tak pawn theih ang tawk in ka lo hrilhfiah in ka lo pui zel dawn che u ania.
Thursday, November 20, 2014
SOLAR ENERGY IN BELCHIANG ANG AW- I
Kan hriat thin mahni se a la hre lo te kan awm tak in a ttheih anga chiang tur in han sawi chho dawn ang aw niang. Kum vaibelchhe 4.6 vel kal ta atang khan Ni (Sun) hi, Planets,asteroids,comets, etc ten an hel kual vel a. Kan awmna lei (Earth) pawh hian Ni khi a hel kual ve a. Ni a helna kawng ah erawh hi chuan a sawl (elliptical orbit) zawng in a hel a, Ni (Sun) hi Solar System lairil (Heart of solar System) an ti hial ani. Ni hi Ball ang mai a mum leh lian hi Gas hydrogen and Helium in fin ani a, hydrogen atoms hi a atam em em a.Nuclear Fusion reaction ( Atom laimu zang zawk te in fin in laimu rit zawk a siam chhuah dan sawina) vang in Hydrogen atom te hian Helium an lo siam a, Hydrogen nuclei 4 hian helium pakhat a siam anga ngaih ani. Chung zawng zawng chu Ni laimu(Core) ah a insiam reng a, chu vang chuang ni zung chakna (Energy) namenlo a insiam chhuak reng mai a ni..
Ni hi kan awmna lei aiin alet 110 vel in a lian a. Tihian entirna siam teh ang, Mihring hi mita hmuhtham loh khawpa te lo ni ta ila, kan awmna lei hi 1.3cm (sunhlu rah tiah vel) lo ni ta se, Ni chu 1.5metres vel a lian ani daih ang. Ni laimu-a a chakna(energy) insiam kha kum maktaduaih chuang hnu ah a hmai (surface) alo thleng ni a chhut ani a. kan awmna lei atang in Ni hlatzawng hi a kiar/hla lai ah 150,000,000,000 metres vel ania.Ni zung chakna (Sun light)hian second khat ah 30,000,000 metres a thleng hmana, tichuan ni eng hian kan awmna lei lo thleng tur in 500 seconds ( 8Mins 20 secs) vel a mamawh a, a zim lai/hnai lai ah 147,000,000,000 metres vel ani a, helai hmun atanga nizung in kan awmnalei thlenna tur in 490seconds (8Mins 10 secs)bawr vel angai ang tihna anih chu. Ni Chakna hi direct in dawng dawn ni ila keini nunna nei te tan hian a hlauhawm em em a. Kan Pathian hian thil hi alo siam thiamkhawp a, Ozone layer kan tih mai khan heng Ni zung/ chakna te hi alo thlifima,a then te chu a lo thawn let leha, kan awmna leia lo thleng te hi chakna(energy) alo hniam ta a, chung ni zung chakna thenkhat te chu evaporation atan, tuifianriat, lei leh thlai ten an lo hmanga,ala bang te chu electricity siam nan kum tluan in alo tawk em em ani.
Awle, thupui lamah lut chho dawn ta ila, Solar Electricity chu enge ni ta le? Ni (Sun) chakna kha Solar Power Plant kaltlanga electric siam chhuahna hi ani a.Engti fakau a chakna (Energy) hi Ni ah hian alo awm theih kan ti mai thei. Ni zung chakna chu Ni laimu (Core of sun) atanga lochhuak kan tih vek kha a ni a sin.
Sawi zel mai ang aw, Aizawl hi 92.72oE and 23.73oN a awm kan ni a, Ni Zung hi kan dawng tha viau a, a chawhrual in Ni khat ah Sq metre huam chhung ah 4.68 Kwh ( 4.68kWh/ m2/day) a khawl thei ani. Kan Calculator hmanlai te kha han en ila, chung Ni zung/ Ni eng hmang chu kan hmu nual ang, Off pawh angai hranlo a, eng hmang khan a in chawm nung mai ani, akum tel fe kan hmang anih hi. Ramchang kang ah te chuan Traffic control nan te an hmang na sa a, tin, Street light ah te pawh Mizoram ah ngei pawh kanhmang chho zel tawh a. Street light ah phei hi chuan Sensor a awm a chu chuan tlai khaw thim leh zing khawvar ah automatic in a in on in a in off tir thei a sin.In lam ah pawh hmang kan tam ta zel a. Tun ah pheichuan Aizawl ah pawh chhungkaw zachuang fe in Solar Inverter chu inchhung tih en nan an hmang tawh ania.
Solar plate kan tih mai Solar Photo voltaic plant hian Ni zung chakna chu Direct Current (DC) ah alo siam ta ani, chu chu AC ah inverter in alo convert a inchhung tih en nan an hmang thei t a ani. Tin Solar hmanga tuilumna Solar Water Heating System (SWHS) te pawh kan in tih hmuh chhoh mek zel bawk a. ( Tun a tan chuan a sei dawn tlat, lehpek ah kan chhunzawm leh dawnnia)
Ni hi kan awmna lei aiin alet 110 vel in a lian a. Tihian entirna siam teh ang, Mihring hi mita hmuhtham loh khawpa te lo ni ta ila, kan awmna lei hi 1.3cm (sunhlu rah tiah vel) lo ni ta se, Ni chu 1.5metres vel a lian ani daih ang. Ni laimu-a a chakna(energy) insiam kha kum maktaduaih chuang hnu ah a hmai (surface) alo thleng ni a chhut ani a. kan awmna lei atang in Ni hlatzawng hi a kiar/hla lai ah 150,000,000,000 metres vel ania.Ni zung chakna (Sun light)hian second khat ah 30,000,000 metres a thleng hmana, tichuan ni eng hian kan awmna lei lo thleng tur in 500 seconds ( 8Mins 20 secs) vel a mamawh a, a zim lai/hnai lai ah 147,000,000,000 metres vel ani a, helai hmun atanga nizung in kan awmnalei thlenna tur in 490seconds (8Mins 10 secs)bawr vel angai ang tihna anih chu. Ni Chakna hi direct in dawng dawn ni ila keini nunna nei te tan hian a hlauhawm em em a. Kan Pathian hian thil hi alo siam thiamkhawp a, Ozone layer kan tih mai khan heng Ni zung/ chakna te hi alo thlifima,a then te chu a lo thawn let leha, kan awmna leia lo thleng te hi chakna(energy) alo hniam ta a, chung ni zung chakna thenkhat te chu evaporation atan, tuifianriat, lei leh thlai ten an lo hmanga,ala bang te chu electricity siam nan kum tluan in alo tawk em em ani.
Awle, thupui lamah lut chho dawn ta ila, Solar Electricity chu enge ni ta le? Ni (Sun) chakna kha Solar Power Plant kaltlanga electric siam chhuahna hi ani a.Engti fakau a chakna (Energy) hi Ni ah hian alo awm theih kan ti mai thei. Ni zung chakna chu Ni laimu (Core of sun) atanga lochhuak kan tih vek kha a ni a sin.
Sawi zel mai ang aw, Aizawl hi 92.72oE and 23.73oN a awm kan ni a, Ni Zung hi kan dawng tha viau a, a chawhrual in Ni khat ah Sq metre huam chhung ah 4.68 Kwh ( 4.68kWh/ m2/day) a khawl thei ani. Kan Calculator hmanlai te kha han en ila, chung Ni zung/ Ni eng hmang chu kan hmu nual ang, Off pawh angai hranlo a, eng hmang khan a in chawm nung mai ani, akum tel fe kan hmang anih hi. Ramchang kang ah te chuan Traffic control nan te an hmang na sa a, tin, Street light ah te pawh Mizoram ah ngei pawh kanhmang chho zel tawh a. Street light ah phei hi chuan Sensor a awm a chu chuan tlai khaw thim leh zing khawvar ah automatic in a in on in a in off tir thei a sin.In lam ah pawh hmang kan tam ta zel a. Tun ah pheichuan Aizawl ah pawh chhungkaw zachuang fe in Solar Inverter chu inchhung tih en nan an hmang tawh ania.
Solar plate kan tih mai Solar Photo voltaic plant hian Ni zung chakna chu Direct Current (DC) ah alo siam ta ani, chu chu AC ah inverter in alo convert a inchhung tih en nan an hmang thei t a ani. Tin Solar hmanga tuilumna Solar Water Heating System (SWHS) te pawh kan in tih hmuh chhoh mek zel bawk a. ( Tun a tan chuan a sei dawn tlat, lehpek ah kan chhunzawm leh dawnnia)
Monday, May 13, 2013
A NA A SIN
Laipuitlang leimin avanga ,nun chan ta te baka, an chungte zawng zawng tan ka hlan e.)
Ka mu chu ka harh chiang ngei mai, Curent a lo thim vek a, kawlaphe zawr zawr a, khawpui ari dur dura , Ruah atla nasa in thli te lah chu a ri vuk vuk mai a. Kei lah Ruah leh thli hlau chi ka ni bawk nen, ka lu chu lukham hnuai ah thuk ru in, Blanket in ka in khuh hlun maia, Hlauhna in ka tiril aman a, ka khura, ka thlan lah chu atla nasa em em mai leh nghal. Engtia rei nge chutia ka awm dawn ka hre lo,ka thaw a chham mai dawn in ka hria a. Chutia ka awmlai chuan ka beng bula ka handset chu a lo rum vung vung mai a, ka hlauh a zual in ka thinphu a ti rang a, ka tiril ah min man in hlau leh khur chung in thim tham ah kan dap a, chutah fiah lo ruai a kan en chu ‘Mr Calling’ tih hi ka hmu thei a, Ka thianpa hi Mr tiin ka save mai a, ani chuan ‘Duat’ tiin min ko mai thin. Ka harh chiang kawk mai a. Chutah ‘Hello’ kan ti chu, thaw ri deuh hrawk hrawk hian ka hria a, a hlauh hian ka hlau ta tulh tulh mai, kan ‘hello’ nawn leh hnu chuan
‘Duat, mu thei em?’ rawn ti deh hrawk a, kei chuan ‘Ti nge enge thleng a Mr..enge awmzia’ kan ti a. ‘Duat, uluk tak in ngaithla la, chi ai suh , tun ah hian i duh leh ka aw hi lo record la, kan awmna in a chim a, lei hnuai ah hian ka tang mek ani, engtik ah nge ka lo chhuah ang ka hre lo a, ka phone hi ka khoih rem chang hlauh a, ka lo phone che nih hi’ a rawn ti a, athaw ri leh hawlha, ‘Mr a ni thei lo enge awmzia, ka awih lo’ ka ti a khum ah ka thu chhuak hlawl a, ka khum bula emergency light in chhawp chu kan ti eng a,ka thawm hria chuan ka nu leh pa te pawh an lo lut a thil awmzia min zawt a, mahse chhang thei ka ni lo, ka mittui hi aluang nghal zawih zawih a. Phone pawh chu la kang tur in chakna ka neilo, K Pa chuan alo la a, an en a, Ka thianpa ani tih a hre nghal a, ‘hello’ ati a, ahnu chuan loudspeaker a dah chuan Mr a thusawi chu kan ngaithla a,
A tawng ri a tang chuan hrehawm a tih hmel em em a, ‘Duat , tun ah hian ka nu leh pa ka chhungte hi engtin nge an awm ka hrelo a, keimah ang bawka, hrehawm tak ana awmhi ka ring a,pui tur in chet khat pawh ka che sawn thei lo, ka rilru a awm hmasa ber chu nagmah hi I ni a, nachin lawk a ka lo len a,thli thaw vuk vuk hnuai a, vawt ti tak a in in atang ka haw tur in kaai min thlah lai , Mr riak law law maila, ruah in a nan ang che I tihlai te kha mit thla ah a lang asin, khatia ka haw tur I bianga mangtha tih pah mi hmuh hlau tak aka chuks che kha engtik ahnge ka chhunzawm leh ang le traw, (thawk anal ri leh te tea, ka chhungte mittui pawh atla a, keipoh tah hawm hawm mai ka chak a) Mahse maw, ka haw kha ka chhungte khan minlo la nghak a, chhung inkhawm kan nei a, khangte kha kan chhungkaw in hmuh tawp alo nita, Duat, inneih a, kristian chhungkaw din hun te kha kan sawi nasa, kan chak tawh tiraw, ( ani pawh chu a tah aw tuau tawh a) mahse duat….ka awmna hmun hi a hrehawm em a, heta tang hi chuan kristian chhungkaw dina nang nen ahlim tak kan awmtheih ka rinna hi a awm tawh lo a sin, ka kawng chin hnuailam hi eng tin nge a awmka hre lo a, ka awmbawr chiah hi ka che thei a, mahse hei thawk pawh a har tan tawh sin, duat min hre thei em…I aw vawikhat tal hriat ka van chak em, min hmangaih thu vawikhat tal min han hrilh leh ta che..ka in sum thei tawh lo ka tap chhuak hawm hawm a, ka nu chuan a awmah min kuah chuan, mambawih chhang ta che hei , ti bak chu a sawithei bik lo, ti chuan ka theihba sawm khawm in ‘Mr , ka hmangaih che ka hmangaih ngawih ngawih che chhel takin awm rawhh aww….. ka ti chuai raih a, a reh vang vang hnu chuan fiah lo tak hian, Duat ka kal ahun dawn, hei min hruai tu tur an lokal tawh ania, ka nu leh pa pawn min lo huih, anuam dawn tuk, lokal ve ngei ngei rawh aw, ka lo hmuak dawn che nia,ka hmangaih mangt….. thawm hriat tur a awm ta lo, aw chhuah in ka tap a, khang tluk ahun hrehawm kha a awm lo ang, ka pa in hello hello a ti ri chu ka hre ruai ruai a, abak hriat ka nei tawh lo.
Kan harh chu khua alo var tawh a, minlo thut bial laiha ,ka hawi vela mahse ka Mr-a, ka damlo nih khua a ka bula lo awm a,Duat taka min chula, nuisang chung a min lo en thin tu kha a awm tawh lo, ava na tak em..ka hmangaih ka chanta..Lalpa I remruat hi ka tan ava na em. Mr-a chu I hnen ah i hruai tawh a, ngah nge min hruai ve nghal loh ? Ka in nghahna, ka dam chhan , atana rinawmtak leh thiang hlim tak ka awmna, Kristian chhungkaw din tura kan inbuatsaih laia ti mai min laksan maile..ava na em LALPA….
Ka mu chu ka harh chiang ngei mai, Curent a lo thim vek a, kawlaphe zawr zawr a, khawpui ari dur dura , Ruah atla nasa in thli te lah chu a ri vuk vuk mai a. Kei lah Ruah leh thli hlau chi ka ni bawk nen, ka lu chu lukham hnuai ah thuk ru in, Blanket in ka in khuh hlun maia, Hlauhna in ka tiril aman a, ka khura, ka thlan lah chu atla nasa em em mai leh nghal. Engtia rei nge chutia ka awm dawn ka hre lo,ka thaw a chham mai dawn in ka hria a. Chutia ka awmlai chuan ka beng bula ka handset chu a lo rum vung vung mai a, ka hlauh a zual in ka thinphu a ti rang a, ka tiril ah min man in hlau leh khur chung in thim tham ah kan dap a, chutah fiah lo ruai a kan en chu ‘Mr Calling’ tih hi ka hmu thei a, Ka thianpa hi Mr tiin ka save mai a, ani chuan ‘Duat’ tiin min ko mai thin. Ka harh chiang kawk mai a. Chutah ‘Hello’ kan ti chu, thaw ri deuh hrawk hrawk hian ka hria a, a hlauh hian ka hlau ta tulh tulh mai, kan ‘hello’ nawn leh hnu chuan
‘Duat, mu thei em?’ rawn ti deh hrawk a, kei chuan ‘Ti nge enge thleng a Mr..enge awmzia’ kan ti a. ‘Duat, uluk tak in ngaithla la, chi ai suh , tun ah hian i duh leh ka aw hi lo record la, kan awmna in a chim a, lei hnuai ah hian ka tang mek ani, engtik ah nge ka lo chhuah ang ka hre lo a, ka phone hi ka khoih rem chang hlauh a, ka lo phone che nih hi’ a rawn ti a, athaw ri leh hawlha, ‘Mr a ni thei lo enge awmzia, ka awih lo’ ka ti a khum ah ka thu chhuak hlawl a, ka khum bula emergency light in chhawp chu kan ti eng a,ka thawm hria chuan ka nu leh pa te pawh an lo lut a thil awmzia min zawt a, mahse chhang thei ka ni lo, ka mittui hi aluang nghal zawih zawih a. Phone pawh chu la kang tur in chakna ka neilo, K Pa chuan alo la a, an en a, Ka thianpa ani tih a hre nghal a, ‘hello’ ati a, ahnu chuan loudspeaker a dah chuan Mr a thusawi chu kan ngaithla a,
A tawng ri a tang chuan hrehawm a tih hmel em em a, ‘Duat , tun ah hian ka nu leh pa ka chhungte hi engtin nge an awm ka hrelo a, keimah ang bawka, hrehawm tak ana awmhi ka ring a,pui tur in chet khat pawh ka che sawn thei lo, ka rilru a awm hmasa ber chu nagmah hi I ni a, nachin lawk a ka lo len a,thli thaw vuk vuk hnuai a, vawt ti tak a in in atang ka haw tur in kaai min thlah lai , Mr riak law law maila, ruah in a nan ang che I tihlai te kha mit thla ah a lang asin, khatia ka haw tur I bianga mangtha tih pah mi hmuh hlau tak aka chuks che kha engtik ahnge ka chhunzawm leh ang le traw, (thawk anal ri leh te tea, ka chhungte mittui pawh atla a, keipoh tah hawm hawm mai ka chak a) Mahse maw, ka haw kha ka chhungte khan minlo la nghak a, chhung inkhawm kan nei a, khangte kha kan chhungkaw in hmuh tawp alo nita, Duat, inneih a, kristian chhungkaw din hun te kha kan sawi nasa, kan chak tawh tiraw, ( ani pawh chu a tah aw tuau tawh a) mahse duat….ka awmna hmun hi a hrehawm em a, heta tang hi chuan kristian chhungkaw dina nang nen ahlim tak kan awmtheih ka rinna hi a awm tawh lo a sin, ka kawng chin hnuailam hi eng tin nge a awmka hre lo a, ka awmbawr chiah hi ka che thei a, mahse hei thawk pawh a har tan tawh sin, duat min hre thei em…I aw vawikhat tal hriat ka van chak em, min hmangaih thu vawikhat tal min han hrilh leh ta che..ka in sum thei tawh lo ka tap chhuak hawm hawm a, ka nu chuan a awmah min kuah chuan, mambawih chhang ta che hei , ti bak chu a sawithei bik lo, ti chuan ka theihba sawm khawm in ‘Mr , ka hmangaih che ka hmangaih ngawih ngawih che chhel takin awm rawhh aww….. ka ti chuai raih a, a reh vang vang hnu chuan fiah lo tak hian, Duat ka kal ahun dawn, hei min hruai tu tur an lokal tawh ania, ka nu leh pa pawn min lo huih, anuam dawn tuk, lokal ve ngei ngei rawh aw, ka lo hmuak dawn che nia,ka hmangaih mangt….. thawm hriat tur a awm ta lo, aw chhuah in ka tap a, khang tluk ahun hrehawm kha a awm lo ang, ka pa in hello hello a ti ri chu ka hre ruai ruai a, abak hriat ka nei tawh lo.
Kan harh chu khua alo var tawh a, minlo thut bial laiha ,ka hawi vela mahse ka Mr-a, ka damlo nih khua a ka bula lo awm a,Duat taka min chula, nuisang chung a min lo en thin tu kha a awm tawh lo, ava na tak em..ka hmangaih ka chanta..Lalpa I remruat hi ka tan ava na em. Mr-a chu I hnen ah i hruai tawh a, ngah nge min hruai ve nghal loh ? Ka in nghahna, ka dam chhan , atana rinawmtak leh thiang hlim tak ka awmna, Kristian chhungkaw din tura kan inbuatsaih laia ti mai min laksan maile..ava na em LALPA….
Sunday, October 28, 2012
PUITEA THLAN TLANG- AH - II
Puitea hmel awmdan ka hmuh khan keichuan beiseina ka nei tawh lo, mahse Pathian chauh in a hria tih chu alo lang nghal a, rilru tawngtaina te chu chum bungrum ngenngawl tak si chuan kan nei a. Chutia ka melh ngai ka melh reng lai chuan Police pakhat hian min lo hrethiam lawk ka pu arawn ti a, ka mittui tla te kan hru hul hnu chuan ani chuan, ‘Ka pu hei i fapa sutu chu ani a ti a sawi ri ka hriat rual chuan, ben nghal thuai mai hi ka duh a, mahse kan en chuan Nula in vawngfel tak mai, zahzum hmel tak pakhat hi alo ni a, hrehawm atih hmel em em mai a, a mittui hi a luang zawih zawih a, a hmel kan en chian pawh leh ka lainat na a zual a, ka mitmeng pawh hi min en ngam lo. Police chuan dan ang in case te kan han la phawt anga tia asawi lai mek chuan, Puitea nu leh api leh pute ho chu an lo thleng ve ta nghal a, chutah Puitea nu raipuar lian tawh tak mai, mitmeng sen rem mai min rawn pana, beisei nei hmel taka min rawn melh chu ka en ngam hlawl lo, alak ah enge ka sawi anga, engtin nge ka tih ang, lehlam ka hawi a kamittui tla chu dan rual ani lo. Kan nu chuan Puiteapa tih bak a rawn sawi thei bik lo, A tap nghal zawih zawih a, Ka nu leh pa te chuan hnem tum pawh nise angaihna a awm lo. Chanchin hrilh theih ang ang chu thenrual tha ten an lo hrilh mawlh mawlh a, Kei leh kan nu erawh chu kan in tah siak hi ani ber mai.
Darkar aliam hnu chuan,in zaina room chu an rawn hawng dek dek a, Doctor vek chu rawn chhuak leh in, pawi tih hmel tak hian amit in min rawn zawng ruai a, min hmuh chuan min lo pan a, kei leh kan nu chuan nghakhlel takin a thusawi tur chu kanlo ngaichang a. Khuh kharah kharh pah chuan, ‘Ka pu theitawp kan han chhuahna a, a pawi ka ti hle mai... a insawhna em a, athisen ahloh hnem nen kan chhan hman ta ngang lo ani’, anti mai chu ka damchhung ka hriat tawh a thusawi in min vuak nat ber tum ala ni ang. Puitea nu chu biaktheiloh in a awm nghal a,keilah in buaipui thei ka ni tawh hek lo.
Puitean min kal san atang in kum alo thar , Pathian pawn naute duhawm tak mai Puitea duhthusam ngei mai, mipa pek in kan awm leh ta a, A hmu apiang in a U a va han ang em em ve an ti zel mai a. Kan hlim in kan lawm em em a chutih rual erawh chuan a U liamta erawh kantheih nghilh thei chuang lo. Kan let leh zawk anga, Khatia Puite an tawhsual an tawh tak ah kha chuan thenrual te a lo fel em em maia, min ui pui tu an tama, min sunpui tu lah tam bawk. A school kal na a a thian te thleng in an ui em ema , kan lak ah Pathian atha em em mai a, vui ngam chi kan ni reng reng lo. A sutu nula pawh kha, kan veng thenawm lawk ami alo nia, nula nung chang zawi tak,kohran leh khawtlang ah pawh in hmang an veng a pawh an chhuan ruk tak mai, mi hausa tak chhungkua ami alo ni a. College lecturer ani a, kha mi tuk khan alo tlai deuh tawh avang in alo hmanhmawh ve deuh a, chu vang a tawh sual tawk kha kan ni a. Ani pawh in hrehawm a ti em em maia, Puite a kan sun chhohlim khan engmah khalam sawipui theih kan ni si lo,kan fapa leh tupa neihchhun ani tih an hriat in pawi an ti zuala , thiamthu chu an sawi lo a, mahse ngaihdam erawh min dil nasa a, sum leh pai pawh tam tham tak a inbiak remhial an duh a. Mahse kan han in rawnkhawm a, kan chhungkua chuan , An fanu thiam loh ni hran lo in, Pathian in Puitea kha min pe a, a hnu tak a laleh ah kanngai a, Pathian hming in kan ngaihdam tawp a. Case pawh engmah kan ziak duh lo a. An beisei phak bak a kan ngaihdam tak avang chuanan lawm em em a, sum min pek tum pawh chu kan la duh lo a. Mahse anni chuan , knangni leh pathian lak ah hian kan alawm e meme , kan thiamloh a ni reng chung pawh a min ngaidam hi ropui kan ti a, amah kan ralna talin an tia min pek an tum talh a, mahse lak kan tum lo bur a. Mahse amah Puitea su tu ngei mai kan in ah lokal in Tap chung in inhnit hlawp hlawp in a lo kal a, a mah kan uipui zia lan tirna ni tur in la tur a min ngen tlat avang leh kan lak loh chuan a mah engtikamah thiam lo a in tih turte, khawlai pawh a chhuah ngam loh tur thu te a sawi tak si ah chuan, Puite pi lehpu te ho nen kan in rawn hnu chuan Puite thlan siam nana hman a tan ka la ta a. An ni chhung nen pawh kan in pawh phah tae m em maia ,Puite nau alo pian atang tun thleng hian an rawn ngaihsak em em mai a, Pathian malsawmna liau liau aniin ka hria.
Tuk khat chu khum ah chuan mu pah in Puite nu nen kan ti ti a, kan bul ah chuan Puitea nau pawh chu tui em em mai hian ala mu a, Puitea thih dawn tuk a kan exer lak te,Puitea’n a nau mipa neih a chak thu a sawi te kha kan sawi chhuak a,kan hnuk te a ulh thar a,kan han in hnem leh laklawh thul a. Zing khua lo varh meuh chuan kan mikhual te ho pawh chu an ri sang sang tawh a, He ni hi Puitea lung kan phun ni tur a ni nghe nghe a. Kan han tho a chhunlam ah te hun kan hman hnu in tlai chaw kan eikham ah chuan . kan nupa leh naute hruai chuan kaninphur chhuak a,Thlanmual peng kan thlen chuan kan naute chu ka pawm a, Puite anu chuan ka ban ah min vuan bawk a, thlan lam chu kan pan a, Puitea thlan nalh tak mai kan siam bul ah chuan kan thleng a, Thuziak te kan han chhiar a, mittui chu a sur hian a sur sung sung a, aw rawl em erawh kan chhuah lo, Puitea Nau chuanmak tih hmel deuh hian min lo thlir a, tichuan ka pawm kang a kan in hrufai a, ‘PUITEA THLAN TLANG’ ah chuan kan chhung chuan kan thu a, Ni tla liamtur pawh chuan Puitea kan ui zia min hriat thiam pui ve ni awm tak hian, tlang kar ah chuan hreh tak mai hian a liam thal ve ta a...
Subscribe to:
Posts (Atom)












